I SA/Wa 1906/18
WyrokWSA w Warszawie2019-01-31
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Jolanta Dargas, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie oceny dowodów i ustalenia następstwa prawnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Dotyczyło to zarówno kwestii legitymacji łącznej spadkobierców do złożenia wniosku o rekompensatę, jak i oceny dowodu następstwa prawnego. Sąd uznał, że organy nieprawidłowo zignorowały dokument potwierdzający następstwo prawne skarżącej, nie wzywając do jego tłumaczenia, co naruszyło zasady postępowania i słuszny interes strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa z powodu uchybienia terminu do złożenia wniosku i braku dowodu następstwa prawnego. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Skarbu Państwa, a następnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności tych decyzji. Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa, w tym niezastosowanie uchwały NSA dotyczącej legitymacji łącznej oraz błędną ocenę dowodu następstwa prawnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. Zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A.M.d.J. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. M.d.J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr[...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz A.M.d.J. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia A. J. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] przy ul. [...], powiat [...], woj. [...] (obecnie terytorium [...]).
Decyzją z dnia [...] września 2013r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy powyższą decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 stycznia 2014r. sygn. akt I SA/Wa 2995/13 odrzucił skargę na tę decyzję.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. Minister Skarbu Państwa odmówił stwierdzenia nieważności ww decyzji tego samego organu z dnia [...] września 2013r.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła A. J.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę ponownie wskazał, że Wojewoda [...] odmawiając potwierdzenia prawa do rekompensaty A. J. decyzją z dnia [...] czerwca 2013r. stwierdził, że strona uchybiła terminowi do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, bowiem złożyła go dopiero w 2010r., a termin upłynął w dniu 31 grudnia 2008r. Ponadto strona jako dowód potwierdzający następstwo prawne po właścicielce pozostawionej nieruchomości przedłożyła dokumenty w jęz. francuskim bez stosownego tłumaczenia.
Organ nadzoru wyjaśnił, że w okresie gdy była wydawana decyzja Wojewody [...] oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Skarbu Państwa organy orzekające stały na stanowisku, że każdy spadkobierca mógł wystąpić z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty w imieniu własnym i na własną rzecz. W rozpatrywanej sprawie pozostali spadkobiercy A. J. złożyli w ustawowym terminie wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty działając w imieniu własnym i na własną rzecz, zatem organ wojewódzki prawidłowo ograniczył postępowanie wyjaśniające tylko do tych spadkobierców, bez konieczności ustalania wszystkich spadkobierców.
W ocenie organu nadzoru uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 9 października 2017r. I OPS 3/17 dotycząca kwestii "legitymacji łącznej" nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z uwagi na to, że przed wydaniem uchwały, w okresie gdy zostały wydane kwestionowane decyzje orzecznictwo w kwestii legitymacji łącznej było rozbieżne.
Zdaniem Ministra nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy brzmienie przepisu nasuwa jakiekolwiek wątpliwości, nawet gdy późniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie stało się jednolite.
W związku z powyższym organ nadzoru stwierdził, że skoro skarżąca złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z uchybieniem ustawowego terminu zasadne było wydanie przez Wojewodę decyzji odmownej i utrzymanie jej w mocy przez Ministra Skarbu Państwa.
Ponadto organ nadzoru stwierdził, że posługiwanie się przez skarżącą w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej dokumentami sporządzonymi w języku obcym, bez ich urzędowego tłumaczenia na język polski nie mogą być uznane za dowód, gdyż jest to sprzeczne z prawem. W tej sytuacji organ stwierdził, że nie można uwzględnić nieprzetłumaczonego na język polski dokumentu wytworzonego we Francji, jako dowodu w przedmiotowej sprawie, a organy administracji właściwie oceniły jego moc dowodową. Brak zaś uzupełnienia przez stronę wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty o dowody potwierdzające następstwo prawne po właścicielach pozostawionych nieruchomości skutkuje wydaniem decyzji odmownej.
Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. J. zarzucając jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że zaskarżona decyzja nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa w postaci art. 5 i 6 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz 75 § 1 k.p.a., art. 76 § 1 k.p.a., a także art. 77 § 1 k.p.a.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2013r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2013r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Sądu Rejonowego w [...] potwierdzające następstwo prawne W. J. po A. J. oraz akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony w języku francuskim potwierdzający następstwo prawne skarżącej po W. J. Według skarżącej skoro organ podjął wcześniej zawieszone postępowanie po złożeniu przez nią wymaganych dokumentów, uznał, że są one kompletne. Organ pominął dokument w postaci oryginału aktu notarialnego w języku francuskim, zaopatrzonego w apostyllę oraz pieczęć Polskiej Ambasady w [...], co zdaniem skarżącej stanowi rażące naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 75 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącej dokument powyższy stanowi dokument urzędowy. Powyższe zaniechanie stoi w sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej, a odmowa potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty pomimo spełnienia przez nią przesłanek ustawowych narusza podstawowe zasady prawa tj. legalizmu i praworządności oraz jest sprzeczna z zasadami demokratycznego państwa. Skutki jakie wywołały kwestionowane decyzje są zdaniem skarżącej niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia standardów państwa praworządnego.
Podniesiono również, że w świetle uchwały 7 sędziów NSA z dnia 9 października 2017r. I OPS 3/17 nie można zarzucić skarżącej, że złożyła wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, gdyż pozostali spadkobiercy A. J. złożyli wnioski w terminie do 31 grudnia 2008r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów należy uznać za zasadną.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola sądowoadministracyjna ujawniła posiadanie przez objęte rozpoznawaną skargą decyzje organów obu instancji takich wad, które czyniły koniecznym podważenie tych decyzji z uwagi na wpływ stwierdzonych uchybień na wynik sprawy.
Przede wszystkim stwierdzić należy, że przedmiotem rażącego naruszenia prawa będą najczęściej przepisy prawa materialnego. Wspomniana postać naruszenia jednak może dotyczyć również przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności tych unormowań, które stanowią gwarancję prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Chodzi więc o wady wyjątkowo ciężkie, które należy usunąć przez unicestwienie obarczonej tymi wadami decyzji administracyjnej. W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa, postępowanie administracyjne winno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę do podjęcia ustaleń, czy w ogólnym postępowaniu administracyjnym doszło do naruszeń przepisów prawa i jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy.
Trafnie w doktrynie zwraca się uwagę - dla takich przypadków - że "... w odniesieniu do przepisów o postępowaniu administracyjnym za rażące ich naruszenie należy uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych postępowania administracyjnego określanych w art. 6 -11 k.p.a. w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony w postępowaniu" (patrz. M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 957 i nast.).
W orzecznictwie wskazuje się także, że dodatkową przesłanką, którą należy uwzględnić przy rozstrzyganiu kwestii istnienia lub braku istnienia rażącego naruszenia prawa jest niemożność zaakceptowania kontrolowanej decyzji z punktu widzenia praworządności i skutków społeczno-gospodarczych jakie naruszenie to wywołuje. Sąd orzekający ten pogląd podziela.
Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. ma miejsce jedynie wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego - przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że w niniejszej sprawie wbrew stanowisku przedstawionemu w zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przy wydawaniu kwestionowanych decyzji.
Organy orzekające wydając decyzje o odmowie potwierdzenia skarżącej prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uznały, że skarżąca składając wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty uchybiła terminowi do jego złożenia z uwagi na to, że złożyła go w 2010r. podczas gdy ustawowy termin upłynął w dniu 31 grudnia 2008r. (organ I instancji) , a także, że nie przedstawiła dowodu potwierdzającego jej następstwo prawne po właścicielce mienia pozostawionego (organ II instancji).
Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014r. poz. 1090 ze zm. ).
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w przypadku gdy nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej były przedmiotem współwłasności, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli (...). W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (...).
Z kolei stosownie do przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w przypadkach, o których mowa w art. 3, składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty.
W rozpoznawanej sprawie Minister Skarbu Państwa uznał w ślad za Wojewodą [...], że skoro wniosek nie został złożony przez A. J. w ustawowym terminie zasadna jest decyzja odmawiająca jej potwierdzenia prawa do rekompensaty pomimo, że pozostali spadkobiercy A. J. złożyli wnioski w terminie.
W tym miejscu należy wskazać, że w dniu 9 października 2017r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę I OPS 3/17, w której stwierdził, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy.
Sąd uznał, że jeżeli kilku osobom przysługuje uprawnienie wynikające z norm prawa materialnego tj. z przepisów art. 3 ust. 1 albo art. 3 ust. 2 zdanie pierwsze w związku z art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, osoby te (współwłaściciele albo spadkobiercy właściciela pozostawionej poza obecnymi granicami RP nieruchomości występują wobec siebie w relacji współuczestnictwa materialnego. Taki rodzaj współuczestnictwa charakteryzuje się przede wszystkim tym, że uprawnienia i obowiązki uczestników postępowania zależą wzajemnie od siebie. Taka zależność zachodzi m.in. w sytuacji, gdy uprawnienia lub obowiązki stron są wspólne. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 1 prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim współwłaścicielom, spełniającym wymogi określone w art. 2, albo niektórym z nich wskazanym przez pozostałych współwłaścicieli. Tak samo według art. 3 ust. 2, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. W Konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że wystarczającym jest by jeden ze spadkobierców lub współwłaścicieli złożył wniosek do dnia 31 grudnia 2008r., a organ powinien z urzędu ustalić, którym osobom przysługuje przymiot strony w postępowaniu i umożliwić tym osobom aktywny udział w postępowaniu, bowiem posiadanie przez współwłaścicieli oraz spadkobierców interesu prawnego w postępowaniu o potwierdzenie prawa do rekompensaty jest niewątpliwe. Jeśli zaś tak zawiadomiona osoba nie przyłączy się do postępowania w charakterze strony domagającej się potwierdzenia prawa do rekompensaty także na jej rzecz, brak będzie podstaw do przyznania jej uprawnienia. To jednak od woli osoby uprawnionej, a nie od czynności procesowych podejmowanych poza jej wiedzą będzie zależało rozstrzygnięcie dotyczące także jej interesu prawnego. Ponadto skład siedmiu sędziów wskazał na celowość załatwiania sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty jednym rozstrzygnięciem.
Stwierdzić należy jednak, że do czasu podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny powyższej uchwały istniała rozbieżność w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotycząca kwestii konieczności składania wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez każdego z uprawnionych, czy też do wszczęcia postępowania wobec wszystkich uprawnionych wystarczające jest złożenie wniosku z zachowaniem ustawowego terminu przez jednego z nich.
Jak zasadnie uznał Minister w zaskarżonej decyzji nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy brzmienie przepisu nasuwa jakiekolwiek wątpliwości i istnieje spór co do wykładni przepisu, a organ administracji jak w niniejszej sprawie opowiedział się za jedną z prezentowanych w orzecznictwie wykładni.
Powołana wyżej uchwała NSA rozstrzygnęła wyżej przedstawiony spór, jednak uchwała ta nie może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w okresie gdy orzecznictwo w kwestii legitymacji łącznej było rozbieżne. Rażąco można bowiem naruszyć tylko przepis, który jest jasny i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych.
Przechodząc do drugiej kwestii dotyczącej braku wykazania przez skarżącą następstwa prawnego po A. J. poprzez złożenie sądowego postanowienia o nabyciu spadku albo o dziale spadku lub notarialnego poświadczenia dziedziczenia, należy stwierdzić, że w tym zakresie doszło do rażącego naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim wskazać należy, że Minister Skarbu Państwa w kwestionowanej decyzji z dnia [...] września 2013r. uznał, że skarżąca nie wykazała następstwa prawnego po A. J. ograniczając się do stwierdzenia, że jest spadkobiercą W. J. (syna A. J.) i nie uczyniła tego pomimo wzywania przez organ I instancji do wykazania tego następstwa oraz pouczenia o konsekwencjach wynikających z nieudowodnienia powyższego. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca do pisma z dnia 19 czerwca 2012r. załączyła m.in. potwierdzoną kopię dokumentu stwierdzającego jej prawa do spadku po ojcu – W. J. (k. 236 akt administracyjnych).
Ani organ I instancji, ani II instancji prowadząc postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty nie odniosły się do przedłożonego dokumentu sporządzonego w języku francuskim i opatrzonego apostille twierdząc, że dokument potwierdzający prawa skarżącej do spadku po W. J. nie został złożony. Przy czym należy zwrócić uwagę, że ówczesny pełnomocnik skarżącej skierował w dniu 6 kwietnia 2011r. drogą elektroniczną zapytanie do pracownika organu I instancji czy m.in. notarialny akt dziedziczenia po W. J. ma być przetłumaczony na język polski.
Z akt nie wynika by organy orzekające na jakimkolwiek etapie postępowania wzywały skarżącą do przedłożenia tłumaczenia aktu dziedziczenia na język polski, poprzestając na twierdzeniu, że takiego dokumentu skarżąca w ogóle nie przedstawiła. Dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nadzoru przedstawił swoje stanowisko sprowadzające się do stwierdzenia, że nie można uwzględnić nieprzetłumaczonego na język polski dokumentu wytworzonego we Francji jako dowodu w niniejszej sprawie, a organy administracji publicznej właściwie oceniły jego moc dowodową. Tymczasem organy orzekające w postępowaniu ogólnym w ogóle nie odnosiły się do tego dokumentu, poprzestając na twierdzeniu, że skarżąca nie przedstawiła dowodu potwierdzającego jej prawa do spadku po ojcu.
O ile należy zgodzić się z organem nadzoru, że zgodnie z ustawą z dnia 7 października 1999r. o języku polskim, język polski jest językiem urzędowym i w związku z tym wszelkie dokumenty powinny być składane do podmiotów wykonujących zadania publiczne w języku polskim, to błędne jest stanowisko organu, że dokumenty w języku obcym bez ich urzędowego tłumaczenia na język polski w świetle art. 75 § 1 k.p.a. nie mogą być uznane za dowód w sprawie. Dowodem w sprawie jest bowiem dokument złożony do akt przez skarżącą sporządzony w języku francuskim, a nie jego tłumaczenie na język polski. W takiej sytuacji obowiązkiem organów orzekających było wezwanie skarżącej do przedłożenia tłumaczenia tego dokumentu, a nie jego całkowite zignorowanie. Dopiero gdyby skarżąca nie załączyła tłumaczenia zasadna byłaby odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niewykazania następstwa prawnego po właścicielce mienia pozostawionego. Tymczasem organy orzekające nie dość, że nie skierowały do skarżącej takiego wezwania, to jeszcze nie udzieliły odpowiedzi na jej pytanie w tej kwestii, przez co w sposób rażący naruszyły słuszny interes strony.
Należy wskazać, że z zasady legalizmu określonej w art. 6 k.p.a. wynika obowiązek rzetelnego wykonywania przez organy władzy publicznej powierzonych im zadań. Ponadto zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej) jak również obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.).
Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest wyrażona w art. 8 k.p.a. zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Zasada ta wyznacza standardy funkcjonowania organów administracji publicznej, które powinny działać w taki sposób, aby podstawy ich działania były zrozumiałe dla obywateli, a niewłaściwe prowadzenie postępowania nie może działać na niekorzyść obywateli. W tym kontekście należy podkreślić, że działania administracji publicznej zmierzające, jak w niniejszej sprawie (skarżąca urodziła się i zamieszkuje we Francji) do wyzyskania nieświadomości prawnej obywateli, stanowią nie tylko naruszenie art. 8 k.p.a., lecz także naruszają dyspozycję art. 9 k.p.a., tj. zasadę informowania oraz czuwania nad tym aby strona wskutek nieznajomości prawa nie poniosła szkody.
W niniejszej sprawie organy wydając kwestionowane decyzje w ocenie Sądu dopuściły się rażącego naruszenia wyżej wskazanych przepisów postępowania, co skutkować winno stwierdzeniem ich nieważności.
Sąd ma świadomość, jak wskazano na wstępie, że rażące naruszenie prawa procesowego ma miejsce wyjątkowo, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy w ocenie Sądu taka właśnie sytuacja ma miejsce, w szczególności zważywszy na fakt, że obywatelka Polski, urodzona i mieszkająca na stałe we Francji, nie znająca przepisów prawa polskiego poprzez działania organów administracji publicznej w sposób rażący naruszające polskie prawo została narażona na ewentualne pozbawienie jej uprawnień. Sąd rozstrzygając sprawę niniejszą wziął również pod uwagę oświadczenie złożone na rozprawie w dniu 31 stycznia 2019r. przez profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, że z dokumentu złożonego w języku francuskim wynika, że skarżąca jest spadkobiercą W. J., który nie zostawił w Polsce żadnej nieruchomości.
Ponownie rozpatrując sprawę niniejszą organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania i wyda decyzję odpowiadającą prawu.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło