I SA/Wa 1910/16
WyrokWSA w Warszawie2017-09-19
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Joanna Skiba, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości skomunalizowanej w dniu 27 maja 1990 r., może być uznana za stronę postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej jest uzasadniona, gdy wnioskodawca nie posiada przymiotu strony. Stroną w postępowaniu komunalizacyjnym jest Skarb Państwa, gmina oraz podmiot, który w dniu komunalizacji legitymował się tytułem prawnym do nieruchomości wykluczającym jej komunalizację. Interes faktyczny, w tym sąsiedztwo nieruchomości, nie jest wystarczający do nadania przymiotu strony.Stan faktyczny
H.M. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 2013 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że H.M. nie posiada przymiotu strony, ponieważ nie wykazała tytułu prawnego do spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Skarżąca twierdziła, że posiada interes prawny wynikający z sąsiedztwa jej nieruchomości i przepisów Prawa wodnego. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] maja 2016 r. nr [...].
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...], jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości. Dla przedmiotowej nieruchomości prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w [...] księga wieczysta nr [...].
Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. wystąpiła H.M.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...].
Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. wystąpiła H.M.
Pismami z dnia [...] czerwca 2016 r. oraz z dnia [...] lipca 2016 r. strony postępowania zostały powiadomione o złożonym wniosku oraz o przysługującym im prawie do zapoznania się z zebranymi dokumentami, uzupełnienia materiału dowodowego, składania ewentualnych pisemnych wyjaśnień i dokumentów, a także złożenia końcowego oświadczenia.
W związku z powyższym H.M. w dniu [...] sierpnia 2016 r. stawiła się do urzędu obsługującego organ celem przejrzenia akt oraz złożyła dodatkowe wyjaśnienia i oświadczenia do protokołu. Kolejne wyjaśnienia i oświadczenia skarżąca przedstawiła w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r.
Rozpoznając ponownie sprawę organ podniósł, że wszczęcie postępowania administracyjnego wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na konieczność takiej kontroli wskazuje orzecznictwo, sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2003 r., sygn. akt I SA 2128/02). Organ orzeka o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych.
Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Nie ulega wątpliwości, że stroną postępowania według wskazanego przepisu jest wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. Problem "interesu prawnego" został wyjaśniony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyroku z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98, w którym stwierdzone zostało, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 kpa). Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Zatem o tym, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego. O posiadaniu przez podmiot interesu prawnego (w aspekcie materialnoprawnym), a tym samym o posiadaniu przez zainteresowanego uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym, rozstrzyga istnienie odpowiedniego przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wyprowadzić można legitymację podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym.
W postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Poza tym stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot który wykaże, iż ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. I tylko taki podmiot będzie również, obok Skarbu Państwa i gminy, stroną postępowania administracyjnego, które służy ewentualnej zmianie decyzji komunalizacyjnej.
Weryfikacja decyzji komunalizacyjnej wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest uzasadniona i konieczna zarazem, jeżeli zainteresowany podmiot wykaże, że w dniu, w którym nastąpiła z mocy prawa komunalizacja spornego mienia, legitymował się on tytułem prawnym uniemożliwiającym komunalizację.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. wnioskodawczym oświadczyła, że jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, bowiem postępowanie dotyczy jej "interesu prawnego lub obowiązku". H.M. wyjaśniła, że działka ewidencyjna nr [...] położona w [...] graniczy z działkami nr [...], stanowiącymi jej własność. Zdaniem strony sporna nieruchomość ,,(...) od zawsze była rowem błędnie wykazanym w ewidencji jako rzekoma "droga" (...)". Skarżąca podnosi, że jej interes prawny wynika m.in. z ustawy - Prawo wodne.
Zarówno wyjaśnienia skarżącej, jak i pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdzają tytułu prawnorzeczowego wnioskodawczyni do spornej nieruchomości. Tym samym zdaniem organu H.M. nie posiada przymiotu strony mogącej skutecznie żądać wszczęcia postępowania nadzorczego względem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Natomiast postępowanie prowadzone na podstawie ustawy - Prawo wodne oraz prawa z niej wynikające w żaden sposób nie przekładają się na ustalenie kręgu stron postępowania nadzorczego względem decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Podobnie - okoliczność, iż sporna nieruchomość graniczy z nieruchomością H.M. nie daje podstaw do wykazywania się legitymacją strony zdolnej do skutecznego wszczęcia postępowania nieważnościowego.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni wniosła "(...) o odniesienie się do kwestii zaświadczenia Wójta z [...] listopada 2011 r. oraz jego pisma z tą datą do Starostwa Powiatowego - poświadczają nieprawdę o znaczeniu prawnym tj. naruszają art. 271 KK, a na ich podstawie wydano decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. (...)". W piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. H.M. żąda od MSWiA, aby "(...) dokonało analizy akt sprawy [...] na okoliczność, iż wójt z pobudek pozamerytorycznych na podstawie 2 podających nieprawdę wytworzonych przez wójta Dokumentów z [...].11.2011 r. pozyskał ww. Księgi Wieczyste z 2012 r. a następnie ww. decyzję Wojewody z [...].04.2013 r."
Ustosunkowując się do powyższych argumentów organ wyjaśnia, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie jest właściwy do weryfikacji zasadności przejęcia spornej nieruchomości na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Faktem jest - co wynika z ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...], iż dla działki ewidencyjnej nr [...] położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie [...] prowadzona księga wieczysta nr [...]. Zgodnie z jej treścią podstawą wpisu Skarbu Państwa jako właściciela działki nr [...] jest art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, który stanowi, że z dniem wejścia ustawy w życie (tj. w dniu 1 października 1985 r.) grunty oddane i zajęte pod drogi publiczne, wybudowane z udziałem czynu społecznego i istniejące w tym dniu, stają się z mocy prawa własnością Państwa. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy - Wójt Gminy [...] wydał zaświadczenie z dnia [...] listopada 2011 r. (na podstawie art. 217 kpa), z którego treści, że m.in. działka nr [...] została wybudowana przy udziale czynu społecznego w latach 1970-1985. Natomiast pismem z dnia [...] listopada 2011 r., Urząd Gminy [...] przekazał stosowne zaświadczenia z podkładami mapowymi do Starostwa Powiatowego w celu uregulowania stanu prawnego dróg, prosząc o założenie ksiąg wieczystych. Organ podnosi, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.) domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Wpisy w księdze wieczystej są wiążące do organów administracji publicznej, które powinny uwzględniać stan prawny wynikający z księgi wieczystej, nie mogą go oceniać i samodzielnie dokonywać innych ustaleń. Zatem Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada kompetencji do weryfikacji poprawności wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Jeśli zmiana stanu prawnego (własności) nieruchomości nastąpiła z mocy prawa, wpis do księgi wieczystej ma jedynie charakter deklaratoryjny, zmiana własności następuje z mocy samego prawa i jest ona skuteczna wobec wszystkich niezależnie od treści wpisu w dziale drugim księgi wieczystej.
Przytoczenia też wymaga stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Katowicach w wyroku z dnia 4 października 1990 r., sygn. akt SA/Ka 496/90:
1) Potwierdzenie przejścia na własność Państwa gruntów, o jakich mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 z późn. zm.), następuje przez wydanie zaświadczenia (art. 217 § 2 k.p.a.), a nie w formie decyzji administracyjnej.
2) Osoba, która kwestionuje tytuł własności Skarbu Państwa do gruntu, o jakim mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, może dochodzić swoich praw do tego gruntu w postępowaniu cywilnym, przed sądem powszechnym."
Wnioskodawczyni także wnosi, aby organ zawiadomił Prokuraturę w [...], "(...) że wójt z dużym prawdopodobieństwem skutecznie wprowadził w błąd [...] S.R. z [...] pozyskując niezgodny z prawdą wpis dot. działki [...] w [...] oraz pozyskując na jego podstawie decyzję Wojewody z [...]. 04.2013 r. wykorzystywaną ją następnie w spr. [...]". Organ stwierdził, że w przypadku wszelkich udokumentowanych zarzutów dotyczących popełnianych przestępstw, posiadaną wiedzę i dowody w sprawie należy zgłaszać osobiście, bezpośrednio do właściwych miejscowo organów ścigania.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni podniosła, iż w zaskarżonym postanowieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2016 r. zostało przemilczane, że działka gminna nr [...] w [...] nie była i nie może być drogą publiczną.
Odnosząc się do żądania zajęcia stanowiska w kwestii oznaczenia użytku działki nr [...] organ wyjaśnił, iż Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zarówno w niniejszym postępowaniu, jak i generalnie nie posiada kompetencji organu nadzorczego w odniesieniu do merytorycznych spraw z zakresu Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, ponieważ organy administracji publicznej działają na zasadzie decentralizacji kompetencji. Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego nakładają na te organy bezwzględny obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, co oznacza, iż ich funkcjonowanie zawsze musi być działaniem w granicach i na podstawie prawa. O kompetencji danego organu można bowiem mówić wówczas, jeżeli jest on właściwy rzeczowo, miejscowo, instancyjnie (co do realizacji określonej sprawy) oraz jeżeli istnieje wyraźna podstawa prawna. W myśl konstytucyjnej zasady państwa prawnego jakakolwiek możliwość podjęcia działań władczych przez każdy organ administracji publicznej musi bezsprzecznie wynikać z przepisów prawa, zaś podstawą jest zawsze konkretna norma kompetencyjna. Natomiast zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.) do zadań starosty należy prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Starosta, jako organ realizujący zadania Służby Geodezyjnej i Kartograficznej, jest odpowiedzialny za gromadzenie aktualnych i prawidłowych danych w ww. zasobie. Zgodnie z art. 7b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ma obowiązek kontroli przestrzegania i stosowania przepisów ww. ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a zatem jest organem właściwym do zbadania poprawności danych znajdujących się w powiatowym zasobie geodezyjno-kartograficznym. Jak wynika z akt sprawy aktualnie H.M. prowadzi korespondencję w tym zakresie z [...] WINGiK.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, doprecyzowanym w protokole z dnia [...] sierpnia 2016 r., wnioskodawczyni wniosła również o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. z urzędu. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zajmie osobne stanowisko w ww. sprawie zasadności wszczęcia postępowania z urzędu, m.in. na podstawie dotychczas zgromadzonej dokumentacji. O ewentualnym wszczęciu postępowania z urzędu strony zostaną powiadomione odrębnym pismem.
Ustosunkowując się do wniosków o ustalenie "(...) kiedy i na jakiej podstawie powstały ww. Księgi Wieczyste na wniosek wójta z [...].11.2011 r. (...)", jak również do uwagi skarżącej, iż decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] została wydana na innej podstawie prawnej niż na to wskazuje wniosek o skomunalizowanie; oraz "o ustalenie odręcznych zapisków (bez daty) na odwrocie Wypisu z rejestru gruntów z [...].01.2013r.", organ podkreślił, że niniejsze postępowanie miało charakter wstępny, zmierzający do ustalenia przesłanek formalnych określających, czy podmiot występujący z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. posiada przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa.
W omawianej sprawie wnioskodawczyni nie przedstawiła żadnych dowodów, jak również organ z urzędu takich nie znalazł, poświadczających o jej tytule prawnym do przedmiotowej działki nr [...] w dacie komunalizacji, czyli na dzień 27 maja 1990 r.
Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła H.M. podnosząc w niej między innymi, iż nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż nie posiada przymiotu strony w rozpatrywanej sprawie, ponieważ jej zdaniem posiada interes prawny w tym aby działka nr [...] w [...] była wykazana w ewidencji gruntów, zgodnie ze stanem faktycznym, jako rów melioracyjny i wnosi o uznanie jej za stronę postępowania o jakim mowa w at. 28 kpa do skutecznego stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. W skardze obszernie przedstawiono stan faktyczny i toczące się postępowania administracyjne i sądowe dotyczące powyższej działki oraz działania podejmowane w tej sprawie przez skarżącą.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjne w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. lip ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności :administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 38 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.)
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie nie naruszają prawa. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymującego w mocy postanowienie tego organu z dnia jest odmowa wszczęcia postępowania z powodu braku przymiotu strony u wnioskodawcy do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...] położonej w [...], obręb [...].
Zgodnie z art. 61a § 1 1 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wydaje się, jeżeli żądanie zostało wniesione poprzez osobę niebędącą stroną lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Wprawdzie nie wymieniono w tym przepisie wprost przesłanek, które miałyby przesądzać o odmowie wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn", nie mniej - mając na uwadze charakter i usytuowanie tej wstępnej fazy poprzedzającej postępowanie właściwe nie ma podstaw do przyjęcia, żeby wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania organ rozstrzygał w nim kwestie materialnoprawne. W postanowieniu tym organ może np. wskazać jako przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia to, że sprawa będąca przedmiotem wniosku nie mieści się w ogóle w kategorii spraw indywidualnych podlegających rozstrzygnięciu w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Do tej kategorii zaliczyć trzeba sprawy o charakterze cywilnym, dla których nie przewidziano administracyjnoprawnej formy rozstrzygnięcia, albo też sprawy należące wprawdzie do spraw publicznoprawnych, ale dla załatwienia których nie przewidziano żadnej formy aktu administracyjnego. Przesłanka odmowy wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych powodów" dotyczy zatem przede wszystkim sytuacji, w których sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ administracyjny w formie decyzji (ma charakter cywilnoprawny, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji. Por. W. Chróścielewski Zeszyty Naukowe NSA 9/4/2011, Lex 135465/5.
Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania nadzorczego bada, czy j zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiająca merytoryczne rozpoznanie wniosku. Mogą się też zdarzyć sytuacje, kiedy z żądaniem prowadzenia postępowania wystąpi podmiot, który nie ma w tym własnego interesu prawnego i na taki interes prawny się nie powołuje, lecz wskazuje wyraźnie na posiadany interes faktyczny. W takich i tym podobnych przypadkach organ musi stwierdzić, że wnoszący żądanie nie ma legitymacji procesowej, która dawałaby mu prawo do skutecznego złożenia wniosku. Do takiej właśnie sytuacji ma zastosowanie regulacja art. 61 a k.p.a. Odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. można w takim przypadku, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, co zaistniało w przedmiotowej sprawie.
W postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Poza tym stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot który wykaże, iż ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. I tylko taki podmiot będzie również, obok Skarbu Państwa i gminy, stroną postępowania administracyjnego, które służy ewentualnej zmianie decyzji komunalizacyjnej.
Weryfikacja decyzji komunalizacyjnej wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych jest uzasadniona i konieczna zarazem, tylko wówczas jeżeli zainteresowany podmiot wykaże, że w dniu, w którym nastąpiła z mocy prawa komunalizacja spornego mienia, legitymował się on tytułem prawnym uniemożliwiającym komunalizację.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że H.M. nie posiada tytułu prawnego do skomunalizowanej nieruchomości, co sama skarżąca przyznaje.
Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że postanowienia organów obu instancji nie naruszają przepisów prawa, a dokonaną przez organy ocenę przymiotu strony skarżącej należy uznać za prawidłową.
Zdaniem Sądu, organ rozpatrzył całokształt materiału dowodowego i dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego w odniesieniu do spornej nieruchomości i osoby skarżącej oraz w sposób należyty uzasadnił swoje stanowisko. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organ przepisów prawa procesowego i materialnego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło