I SA/Wa 1910/17

Starszy referendarz sądowy – Justyna Wtulich-Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. K. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej postanawia I. odmówić przyznania adwokatowi A. K. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu, II. przyznać adwokatowi A. K. tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków kwotę 14,33 (czternaście 33/100) złotych. Postanowieniem z 4 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] na pełnomocnika skarżącego został wyznaczony adwokat – A. K.. Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik z urzędu przeglądał w dniu 10 stycznia 2018 r., akta sprawy w czytelni akt Sądu. Pismem z 21 marca 2018 r. pełnomocnik z urzędu zawiadomił Sąd o powzięciu informacji o śmierci reprezentowanej przez niego strony. Wskazał, że z uwagi na brak kontaktu ze skarżącym ustalił, że jest on hospitalizowany w placówce opieki zdrowotnej w [...]. Pismem z 30 stycznia 2018 r. zwrócił się do placówki medycznej o udostępnienie dokumentacji medycznej pacjenta, która została mu doręczona w dniu 13 lutego 2018 r. Podniósł, że w związku z udostępnieniem kserokopii dokumentacji, został obciążony opłatą, która stanowi niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Na potwierdzenie wysokości poniesionych wydatków pełnomocnik dołączył kserokopię faktury VAT. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r., powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Stosownie do treści § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl § 3 rozporządzenia, zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 240 zł. Zaznaczyć należy, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przywołany powyżej przepis art. 250 P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd (referendarza sądowego), czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II FSK 83/09). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze powyższe stwierdzono, że wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącego w dniu 1 października 2017 r. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika polegały na zapoznaniu się w dniu 10 stycznia 2018 r. z aktami sprawy i wysłaniu do Sądu pisma z 21 marca 2016 r. informującego o śmierci skarżącego. Z pisma tego wynika, że pełnomocnik poniósł niezbędne i udokumentowane wydatki za sporządzenie przez placówkę medyczną kserokopii dokumentacji medycznej skarżącego. Z dołączonej faktury VAT wynika, że był to wydatek w wysokości 14,33 zł. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Kryterium pomocy prawnej nie spełniają podjęte przez pełnomocnika ww. czynności. Wskazane wyżej czynności mają bowiem charakter czynności faktycznych (wstępnych, przygotowawczych), których celem jest dopiero udzielenie pomocy prawnej, niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W rozpoznawanej sprawie pomoc taka nie została udzielona. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Nie kwestionując faktu dokonania przez pełnomocnika wyżej wskazanych czynności – które nie miały jednak charakteru pomocy prawnej oceniono, że wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego zasługuje na uwzględnienie w kontekście poniesionych przez pełnomocnika niezbędnych wydatków. Z pisma pełnomocnika z 21 marca 2018 r. wynika, że poniósł niezbędne i udokumentowane wydatki za sporządzenie przez placówkę medyczną kserokopii dokumentacji medycznej skarżącego. Z dołączonej faktury VAT wynika, że był to wydatek w wysokości 14,33 zł. W takim też zakresie podlega on zwrotowi. Z tego względu przyznano pełnomocnikowi z urzędu tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków kwotę 14,33 zł. Mając powyższe na uwadze w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.