I SA/Wa 1910/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata A. K. na postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1910/17 w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego. Z. N. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w związku z wniesioną skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła jako pełnomocnika z urzędu dla skarżącego adwokata A. K., którą o niniejszym poinformowała pismem z dnia 22 grudnia 2017 r., doręczonym ww. dnia 2 stycznia 2018 r. Z akt sprawy wynika, że wskazany pełnomocnik z urzędu przeglądała w dniu 10 stycznia 2018 r., akta sprawy w czytelni akt Sądu. Następnie pismem z dnia 21 marca 2018 r. pełnomocnik z urzędu zawiadomiła Sąd o powzięciu informacji o śmierci reprezentowanej przez nią strony i wniosła o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczyła, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Ponadto w ww. piśmie pełnomocnik wskazała czynności jakie podjęła w przedmiotowej sprawie. Mianowicie z uwagi na brak kontaktu ze skarżącym ustaliła, że jest on hospitalizowany w placówce opieki zdrowotnej w [...] i pismem z dnia 30 stycznia 2018 r. zwróciła się do placówki medycznej o udostępnienie dokumentacji medycznej pacjenta, która została jej doręczona w dniu 13 lutego 2018 r. Pełnomocnik podniosła, że w związku z udostępnieniem kserokopii dokumentacji, została obciążona opłatą, która stanowi niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Na potwierdzenie wysokości poniesionych wydatków pełnomocnik dołączyła kserokopię faktury VAT. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. Sąd umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na zgon skarżącego. Postanowieniem z dnia 18 maja 2018 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił adwokatowi A. K. przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu w niniejszej sprawie oraz przyznał ww. adwokatowi tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków kwotę 14, 33 zł. Starszy referendarz sądowy wskazał, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy Sygn. akt I SA/Wa 1910/17 pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. Podniósł, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 P.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 P.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje zatem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd (referendarza sądowego), czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Mając na uwadze powyższe starszy referendarz sądowy stwierdził, że wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne na zasadzie prawa pomocy, nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika bowiem, że skarga została sporządzona osobiście przez skarżącego w dniu 1 października 2017 r. Natomiast czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika polegały na zapoznaniu się w dniu 10 stycznia 2018 r. z aktami sprawy i wysłaniu do Sądu pisma z dnia 21 marca 2018 r. informującego o śmierci skarżącego. Z pisma tego wynika, iż pełnomocnik poniósł niezbędne i udokumentowane wydatki za sporządzenie przez placówkę medyczną kserokopii dokumentacji medycznej skarżącego w wysokości 14,33 zł. Starszy referendarz sądowy analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności podkreślił, że nie można uznać, iż pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Kryterium pomocy prawnej nie spełniają bowiem podjęte przez pełnomocnika opisane czynności. Wskazane wyżej czynności mają charakter jedynie czynności faktycznych (wstępnych, przygotowawczych), których celem jest dopiero udzielenie pomocy prawnej, niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane. Faktyczna pomoc prawna polega na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. Zdaniem starszego referendarza sądowego w niniejszej sprawie pomoc taka nie została udzielona. Sygn. akt I SA/Wa 1910/17 W tej sytuacji starszy referendarz sądowy stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Nie kwestionując faktu dokonania przez pełnomocnika wyżej wskazanych czynności – które nie miały jednak charakteru pomocy prawnej - ocenił, że wniosek o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego zasługuje na uwzględnienie w kontekście poniesionych przez pełnomocnika niezbędnych i udokumentowanych wydatków obejmujących wydatki w kwocie 14,33 zł za sporządzenie przez placówkę medyczną kserokopii dokumentacji medycznej skarżącego. Z tego względu starszy referendarz sądowy przyznał pełnomocnikowi z urzędu tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków kwotę 14,33 zł. W dniu 4 czerwca 2018 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął sprzeciw od powyższego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2018 r. Nie zgadzając się ze stanowiskiem starszego referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego wskazała, że jej czynności podjęte w sprawie nie były czynnościami mającymi jedynie faktyczny charakter, a udzieliła ona pomocy prawnej polegającej na podejmowaniu czynności w sprawie w tym m.in. zapoznała się z aktami postępowania, poczyniła ustalenia co do miejsca pobytu skarżącego, wystąpiła do szpitala o udostępnienie dokumentacji medycznej pacjenta i poinformowała Sąd o śmierci skarżącego. W opinii pełnomocnika wszystkie ww. czynności, w tym poświęcony czas pracy, związane były z przygotowaniem się do prowadzenia sprawy i zmierzały do wyjaśnienia okoliczności faktycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 P.p.s.a. (w tym od postanowień o przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Sygn. akt I SA/Wa 1910/17 Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Stosownie do treści § 2 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata ustanowionego z urzędu. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl § 3 rozporządzenia, zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 4 ust. 3 rozporządzenia opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna bądź decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 240 zł. Zgodnie z utrwalonym w piśmiennictwie i w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, postanowienie o przyznaniu prawa pomocy oznacza, iż Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, że wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu nie zasługuje na uwzględnienie. Starszy referendarz sądowy słusznie bowiem wskazał, że w niniejszej sprawie nie można uznać, iż pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Podjęte przez pełnomocnika czynności mają bowiem charakter jedynie czynności faktycznych (wstępnych, przygotowawczych), których celem jest dopiero udzielenie pomocy prawnej, niemniej jednak same w sobie tej pomocy nie stanowią i nie mogą być z nią utożsamiane. Faktyczna pomoc prawna polega Sygn. akt I SA/Wa 1910/17 natomiast na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Przy czym musi to być pomoc niezbędna i efektywna. Zdaniem Sądu zakres czynności podjętych przez pełnomocnika nie uzasadniał przyznania mu wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wobec powyższego w opinii Sądu zasadnie starszy referendarz sądowy stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji oraz słusznie przyznał pełnomocnikowi z urzędu tytułem zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków kwotę 14,33 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego należy utrzymać w mocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.