I SA/Wa 1911/18

Dnia 28 marca 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. sp. z o.o. w [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. I SAB/Wa 1306/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...]na rzecz M. Sp. z o.o. w [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. sp. z o.o. w [...] (dalej jako skarżąca) pismem z dnia [...] września 2018 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako: Prezydent/organ) wyroku tut. Sądu z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie o sygn. I SAB/Wa 1306/16 wnosząc na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o wymierzenie organowi administracji grzywny w wysokości uwzględniającej okoliczność, że organ administracji nie podjął do dnia złożenia niniejszej skargi żadnych czynności w sprawie oraz o przyznanie spółce od organu administracji, na podstawie art. 154 § 7 powołanej ustawy sumy pieniężnej w wysokości połowy grzywny wymierzonej organowi administracji, a także o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie, według norm przepisanych. Wniosła także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 powołanej ustawy. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2016 roku wydanym w sprawie o sygn. I SAB/Wa 1306/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku spółki z dnia [...] listopada 2014 roku o przyznanie gruntu zamiennego za nieruchomość [...] położoną przy ul. P. [...], nr [...] objętej dawną księgą wieczystą nr [...] "[...]" rej. [...] – w terminie czterech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrok stał się prawomocny z dniem 7 lutego 2017 r., zaś doręczony został Urzędowi [...] w dniu [...] maja 2017 r. a następnie przekazany do Biura Spraw Dekretowych [...] w dniu [...] maja 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga w zakresie żądania wymierzenia organowi grzywny jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018.1302) (dalej : p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia organowi grzywny. Z powyższego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W przedmiotowej sprawie obie wskazane przesłanki zostały spełnione. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 1306/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] listopada 2014 roku, o przyznanie gruntu zamiennego za nieruchomość [...] położoną przy ul. P. [...], nr [...] objętej dawną księgą wieczystą nr [...] "[...]" rej. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu [...] maja 2017 roku. Oznacza to, że termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, upłynął w dniu [...] września 2017 r. Niekwestionowana okolicznością jest także to, że w związku z brakiem podejmowania przez organ czynności zmierzających do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku, organ został prawidłowo wezwany przez skarżącą do jego wykonania. Pomimo wezwania do chwili wydania orzeczenia w niniejszej sprawie organ nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem o przyznanie gruntu zamiennego za nieruchomość [...], co nie zostało również zakwestionowane. Jedyną czynnością organu w tym okresie było wydanie [...] marca 2018 r postanowienia o zawieszeniu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul P. [...], ozn. hip. "[...]" [...], rej. hip [...], stanowiącą obecnie część działki ew. nr [...] z obr. [...], wszczęte wnioskiem z [...] lutego 2012 r., złożonym przez M. S., pełnomocnika spadkobierców właścicieli dawnych nieruchomości oraz wnioskiem z [...] listopada 2014 r. złożonym przez M. sp. z o.o. w [...], reprezentowana przez r.pr. Z. S., do czasu zakończenia postępowania sądowego w sprawie ustalenia, któremu z wnioskodawców przysługują roszczenia odszkodowawcze określone w art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz wezwał wymienionych wnioskodawców do wystąpienia do właściwego sądu cywilnego i przedłożenia rozstrzygnięcia właściwego sądu określającego, któremu z ww. podmiotów przysługują roszczenia odszkodowawcze określone w art. 215 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zatem zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca merytoryczne rozpoznanie sprawy. Niemniej jednak Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem tut. Sądu sprawy merytorycznie nie rozpoznał i w zakreślonym w wyroku terminie czynności nie podjął. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym w/w wyrokiem nie załatwił sprawy, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcje spełni grzywna w wysokości tysiąca złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a i jest adekwatna do zaistniałej bezczynności. Jednocześnie rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn.. akt I OSK 1181/13. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, zaistniała bezczynność organu nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Zwłoka organu do czasu podjęcia istotnej czynność w postaci zawieszenia postępowania z uwagi na zaistnienie okoliczności, które uniemożliwiały prawidłowe ustalenia wszystkich stron postępowania do czego organ jest zobligowany, nie była nadmierna. Pomiędzy stronami istnieje spór co do treści zawieranych umów przenoszących prawa i obowiązki oraz skuteczności złożonych oświadczeń. Następcy prawni dawnych właścicieli podjęli działania, w których zmierzają do uchylenia składanych uprzednio oświadczeń podnosząc zarzut przekroczenia umocowania przez pełnomocnika. Między stronami powstał także spór w zakresie interpretacji art. 7 dekretu i ewentualnego przejścia praw w tym zakresie na skarżącego obejmującego roszczenia odszkodowawcze obecnego art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Te przeszkody skłoniły organ do zawieszenia postępowania do czasu ustalenia, któremu z wnioskodawców przysługuje roszczenie o odszkodowanie w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ zobowiązał strony do wszczęcia tego rodzaju postępowania przed sądem powszechnym gdyż sam nie jest uprawniony do rozstrzygnięcia tej kwestii. Pozostaje ona w dyspozycji sądu powszechnego. Istnieje zatem obiektywna przeszkoda tamująca rozpoznanie sprawy. Niemniej tego rodzaju działania organ miał możliwość podjąć także w terminie zakreślonym wyrokiem tut. Sądu. Jednocześnie Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącym sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez zastosowania tego środka organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Wobec powyższego, na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku wydane zostało na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku zapadło na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i 205 § 2 p.p.s.a.