I SA/Wa 1912/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) protokolant Aneta Wirkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2006 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa i nakazuje wypłacić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K.M., prowadzącej Kancelarię Adwokacką, K.M., [...] W., ul. [...], kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiących 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] maja 2005 roku, orzekającją o odmowie przyznania i wypłaty wnioskowanych świadczeń tj. zasiłku stałego, składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 1.10.2002 r. do dnia 30.09.2004 r. i ustawowych odsetek od świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że w dniu 9 grudnia 2004 roku A.B. złożyła wniosek do Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o wypłatę zaległych świadczeń w postaci zasiłku stałego, zasiłku pielęgnacyjnego, zasiłku rodzinnego oraz składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 1.10.2002 r. do dnia 30.09.2004 r. i ustawowych odsetek od świadczeń pieniężnych. W dniu 14 marca 2005 r. złożyła kolejne pismo w którym ponowiła wniosek o wypłatę w/w świadczeń . Prezydent W. dnia [...].05.2005 r. wydał decyzję Nr [...] orzekającą o odmowie przyznania i wypłaty wnioskowanych świadczeń tj. zasiłku stałego, składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 1.10.2002 r. do dnia 30.09.2004 r. i ustawowych odsetek od świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z obowiązującym obecnie (tj. od 1.05.2004 r.) przepisem art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje: 1)pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, który wynosi 461 zł. (art. 8 ust. 1 ustawy), 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi 316 zł. (art. 8 ust. 1 ustawy). Poprzednia ustawa z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej, obowiązująca do 30.04.2004 r. wskazywała, że prawo do zasiłku stałego przysługiwało osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność. Następnie organ podniósł, że z dniem 1.05.2004 r. świadczenie to zostało zlikwidowane i zastąpione odpowiednimi dodatkami do zasiłków rodzinnych określonych ustawą z dnia 28.11.2004 r. o świadczeniach rodzinnych. Nadto świadczenia z pomocy społecznej jak i świadczenia rodzinne przyznawane są osobom uprawnionym począwszy od miesiąca w którym złożono wniosek wraz z dokumentacją. Przepisy nie przewidują sytuacji wypłat świadczeń wstecz za okres przed złożeniem wniosku nawet wtedy gdy uprawnienia do świadczenia zaistniały przed tym momentem. W przedmiotowej sprawie stan niepełnosprawności dziecka - córki pani A.B. został ustalony orzeczeniem Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział VII Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20.09.2004 r. przedłożonym w tutejszym Ośrodku Pomocy Społecznej w dniu 26.10.2004 r. Od tego miesiąca przyznano pani B. przysługujące świadczenia rodzinne. Brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci zasiłku stałego oraz ewentualnej składki na ubezpieczenie społeczne za okres od dnia 1.10.2004 r. do 31.08.2005 r. ponieważ wnioskodawczyni nie spełnia warunków do przyznania tego świadczenia. Natomiast decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2004 r. przyznano pani B. odpowiedni dodatek do zasiłku rodzinnego. Przyznanie wnioskowanego świadczenia za okres od dnia 1.10.2002 r. do dnia 30.04.2004 r. tj. do momentu istnienia świadczenia w postaci zasiłku stałego dla osób pełniących stałą i bezpośrednią opiekę nad dzieckiem szczególnej troski i rezygnujących w tym celu z zatrudnienia nie jest możliwe ze względu na ustalenie stanu niepełnosprawności dopiero dnia 20.09.2004 r. oraz złożenia wniosku w okresie kiedy świadczenie uległo likwidacji. Dnia 14.06.2005r. pani A.B. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. W swym odwołaniu podniosła, że nie zgadza się z decyzją Nr [...], w której odmawia się jej wypłacenia wnioskowanych świadczeń. Uzasadnienie tej decyzji jest dla niej niezrozumiałe, córka bowiem jest osobą niepełnosprawną od urodzenia i przez kilka ostatnich lat otrzymywała wymienione świadczenia i dostawała by je w okresie tych dwu lat, gdyby nie błędna decyzja komisji lekarskich. Nadto nie interesuje ją, czy nazywa się to świadczenie pielęgnacyjne, czy zasiłek stały, ponieważ kwota jest taka sama zmienia się tylko nazwa. Organ II instancji rozpoznając sprawę po wniesieniu odwołania przez A.B. uznał, że przepisami materialnymi w przedmiotowej sprawie są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. nr 64, poz. 593 z późń. zm.) oraz w pewnej części przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z 2003r. z późń. zm.). Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni pani A.B. zwróciła się w dniach 9.12.2004 r. oraz 14.03.2005 r. o wypłatę zaległych świadczeń w postaci zasiłku stałego, zasiłku pielęgnacyjnego, zasiłku rodzinnego oraz składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 1.10.2002 r. do dnia 30.09.2004 r. i ustawowych odsetek od świadczeń pieniężnych. Organ I instancji w sprawie pani B. orzekł co do części wniosku w dniu 5.05.2005 r., odnosząc się co do wypłaty za wskazany okres zasiłku pielęgnacyjnego i zasiłku rodzinnego. Zgodnie zatem z treścią decyzji Prezydenta W. przedmiotem rozpoznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. było jedynie przyznanie i wypłata pozostałych wnioskowanych świadczeń i roszczeń tj. zasiłku stałego, składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 1.10.2002 r. do dnia 30.09.2004 r. i ustawowych odsetek od świadczeń pieniężnych. Organ II instancji uznał, że skoro wniosek A.B. złożyła w dniu 9.12.2004 r., jest to data określająca stan prawny będący podstawą oceny jej wniosku. W tej części sprawy, o której rozstrzyga Prezydent W. decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2005 r. istotą jest odmowa przyznania i wypłaty zasiłku stałego z mocą wsteczną. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2004 r. nr 64, poz.593) w art. 37 ust. 1 wskazuje: zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobą w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobą w rodzinie. A.B. w sposób oczywisty nie spełnia kryterium osoby całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, brak jest w aktach sprawy zaświadczeń czy też innych dowodów wskazujących na taki stan wnioskującej. Niewątpliwie, brak jest też spełnienia kryterium dochodowego bowiem jak wynika z wywiadu środowiskowego dochód rodziny oraz dochód na osobę w rodzinie przekracza odpowiednie kryterium dochodowe. Konkludując, nie ma możliwości przyznania wnioskodawczyni zasiłku stałego w rozumieniu art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Okoliczność, że odwołująca się spełnia kryteria do przyznania zasiłku stałego w rozumieniu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej nie może mieć znaczenia dla sprawy, gdyż tej ustawy nie ma w obrocie prawnym. Zgodnie z art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ustawa z dnia 29.11.1990 r. straciła moc z dniem wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej tj. z dniem 1.05.2004r. Taka sama argumentacja dotyczy zaległych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 1.10.2002 r. do dnia 30.09.2004 r. jako ściśle związanych z zasiłkiem stałym. Funkcję dawnego zasiłku stałego, pełni w sprawie pani B. zasiłek pielęgnacyjny przyznawany i wypłacany na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w przypadku pani B. jest pewne i niesporne. Odnosząc się zaś do kwestii odsetek z tytułu niewypłaconych kwot z tytułu zasiłku stałego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że nie jest organem władnym do rozstrzygania zasadności i wysokości roszczeń pieniężnych z tytułu potencjalnej odpowiedzialności deliktowej (w rozumieniu kodeksu cywilnego). Organ II instancji uznał także, iż wypłata świadczeń związanych z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji wymaga uzyskania stosownego zaświadczenia potwierdzającego tą okoliczność. Takie poświadczenie pojawiło się w sprawie w momencie uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział VII Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Uzyskanie takiego sądowego ustalenia niepełnosprawności dziecka daje przesłankę procesową do wystąpienia z wnioskiem, zaś przed uprawomocnieniem się wyroku takiej przesłanki było brak. Stąd wyrok ten nie ma skutku ex tunc który dawałby legitymację do stanowiska wyrażonego przez panią B.. W konkluzji uzasadnienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że merytorycznie rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji nie budzi zastrzeżeń. Skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 roku nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. złożyła A.B. podnosząc , że od marca 1996 roku otrzymywała na córkę zasiłek stały, zaś w 2002 roku komisje lekarskie powiatowa i wojewódzka orzekły, że córka jest zdrowa. Zaskarżyła do sądu te decyzje i po dwóch latach sąd orzekł, że niepełnosprawność córki jest stała i datuje się od urodzenia. Skoro córka została uznana przesz sąd za niepełnosprawną od urodzenia, to zdaniem skarżącej, należą się jej zaległe świadczenia. Zarzuciła również opieszałość w podejmowaniu decyzji organowi I i II instancji . Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, uznając za zasadne argumenty Prezydenta Miasta W., że mimo faktu spełnienia przez odwołującą się kryteriów do przyznania zasiłku stałego w rozumieniu art. 27 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej nie może to mieć znaczenia dla sprawy, gdyż tej ustawy nie ma w obrocie prawnym. Zgodnie z art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ustawa z dnia 29.11.1990 r. straciła moc z dniem wejścia w życie nowej ustawy o pomocy społecznej tj. z dniem 1.05.2004 r. Taka sama argumentacja dotyczy zaległych składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres od 1.10.2002 r. do dnia 30.09.2004 r. jako ściśle związanych z zasiłkiem stałym. Funkcję dawnego zasiłku stałego, pełni w sprawie pani B. zasiłek pielęgnacyjny przyznawany i -wypłacany na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, co w przypadku pani B. jest pewne i niesporne. Podnoszone przez skarżącą zarzuty co do decyzji Kolegium w pozostałym zakresie, znajdują pełną odpowiedź w argumentacji znajdującej się w uzasadnieniu decyzji Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja ostateczna jak i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia. Zgodnie bowiem z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji nie naruszyły prawa i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydawania zaskarżonej decyzji. W przedmiotowej sprawie kluczową sprawą jest ustalenie czy rozpoznanie przez organ administracji wniosku złożonego w dniu 9 grudnia 2004 roku przez A.B. jako wniosku o przyznanie zasiłku stałego za okres od 1 października 2002 roku do 30 października 2004 roku na warunkach określonych ustawą z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64 poz. 593 ze zm.) należy uznać za prawidłowe. Bezsporne jest, że dacie orzekania przez organ I i II instancji obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej, która weszła w życie od dnia 1 maja 2004 roku. Na gruncie ustawy o pomocy społecznej z 1990 roku uprawnione do zasiłku stałego były osoby zdolne do pracy, lecz nie pozostające w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem. Funkcjonujący w pomocy społecznej zasiłek stały został zastąpiony tzw. świadczeniem pielęgnacyjnym określonym w art. 17 ustawy o z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (DZ. U. nr 228, poz. 2255 ze zm.), która to ustawa (podobnie jak nowa ustawa o pomocy społecznej z 2004 roku) zaczęła obowiązywać od dnia 1 maja 2004 roku. Świadczenie to przeznaczone jest dla osób rezygnujących z aktywności zawodowej, by opiekować się dzieckiem do lat 16 z orzeczoną niepełnosprawnością lub powyżej 16 roku życia z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Przepis przejściowy tej ustawy w art. 58 ust. 1 stanowi, że osoba otrzymująca zasiłek stały na podstawie ustawy o pomocy społecznej do dnia wejścia w życie ustawy tj. do dnia 1 maja 2004 roku, nabywa prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17, do 31 sierpnia 2005 roku, jeżeli spełni warunki określone w dotychczasowych przepisach. To oznacza, że kryteria i podstawa prawna przyznania świadczenia "zasiłek stały" była zupełnie inna przed datą 1 maja 2004 roku niż pod rządem obecnej ustawy o pomocy społecznej. Oceniając powyższe należało rozważyć czy rozpoznanie przez organ I instancji wniosku A.B. o przyznanie zasiłku stałego w myśl reżimu prawnego ustawy o pomocy społecznej z 2004 roku, a nie jako wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z 2003 roku miało wpływ na wynik sprawy tzn. czy prowadziłoby do wydania decyzji pozytywnej dla strony. Odpowiedź na tak postawione pytanie jest negatywna. Zarówno bowiem pod rządem ustawy o pomocy społecznej z 1990 roku jak i ustawy o świadczeniach rodzinnych z 2003 roku warunkiem przyznania zasiłku stałego (obecnie świadczenia pielęgnacyjnego) było złożenie wniosku wraz z orzeczeniem właściwego organu o niepełnosprawności dziecka. W sprawie bezsporne jest, ze orzeczenie o niepełnosprawności córki skarżąca uzyskała we wrześniu 2004 roku, po wydaniu orzeczenia przez Sąd Rejonowego dla W. [...], natomiast wniosek o przyznanie zaległych świadczeń za okres 1 października 2002 do 30 września 2004 roku złożyła 9 grudnia 2004 roku. W tym miejscu należy jeszcze raz podkreślić, że sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy. W aktach sprawy brak jest wniosku o przyznanie zasiłku stałego (czy tez świadczenia pielęgnacyjnego) po dacie 30 września 2002 roku. Następny wniosek o przyznanie już świadczenia pielęgnacyjnego A.B. złożyła w 2004 roku wraz z wyrokiem z dnia 20 września 2004 roku Sądu Rejonowego dla W. – [...] sygn. akt [...], którym zaliczono I.B. do osób niepełnosprawnych i po rozpatrzeniu tego wniosku, A.B. decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku przyznano m.in. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad I.B. za okres od 1.10.2004 roku do 31 sierpnia 2005 roku. Reasumując powyższe rozważania należy uznać, że organ administracji przy rozpoznaniu sprawy nie naruszył przepisów prawa i rozpoznał ją zgodnie z regułami określonymi w art. 9 kpa. Z tych wszystkich względów sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie §19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 163 poz. 1348 ze zm.).