I SA/Wa 1914/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Gabriela Nowak asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2008 r. sprawy ze skargi K. K. i Z. K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących K. K. i Z. K. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki uchylił w całości decyzję Starosty L. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie na rzecz E. M. i odmawiającą ustalenia odszkodowania na rzecz K. i Z. małż. K., za nieruchomość położoną w L., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o ogólnej pow. [...] m2, zajętej pod drogi publiczne - ul. [...] i ul. [...] - i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. K. i Z. K. wnioskiem z dnia 16 lipca 2001 r. wystąpili do Starosty L. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] z obrębu [...], zajęte pod drogi publiczne - ul. [...] i [...] w L. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., nr [...] Starosta L. umorzył postępowanie z uwagi na brak legitymacji wnioskodawców do wystąpienia z wnioskiem w niniejszej sprawie. Od powyższej decyzji odwołanie złożyli K. i Z. K. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r., nr [...] uchylił decyzję Starosty L. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia - z uwagi na fakt, że decyzja została wydana w czasie, gdy postępowanie w sprawie było zawieszone. Osobnym wnioskiem z dnia 10 maja 2005 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wystąpiła także E. M. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2005 r. Starosta L. połączył sprawy z wniosku K. i Z. K. oraz E. M. do wspólnego rozpatrzenia z uwagi na tożsamość roszczenia stron. Ostatecznymi decyzjami z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] i nr [...] Wojewoda Mazowiecki stwierdził nabycie przez Gminę Miasto L. z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości położonej w L. zajętej pod część ulicy [...], obręb ewidencyjny [...], działka ewid. nr [...] o pow. [...] m2 oraz zajętej pod część ulicy [...], obręb ewidencyjny [...], działka ewid. nr [...] o pow. [...] m2. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] Starosta L.: ustalił odszkodowanie za grunt położony w L., oznaczony jako działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] z obrębu [...], o łącznej powierzchni [...] m2,zajęte pod drogi publiczne (gminne) - ul. [...] i ul. [...], w wysokości [...] zł. (słownie: [...] zł.), przyznał ustalone w punkcie pierwszym odszkodowanie na rzecz E. M., odmówił przyznania ustalonego w punkcie pierwszym odszkodowania na rzecz Z. i K. małż. K., zobowiązał Gminę Miasto L. do wypłaty ustalonego odszkodowania jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Starosta swoje rozstrzygnięcie uzasadnił stwierdzeniem, iż przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Zgodnie z art. 73 ust. 4 powołanej wyżej ustawy odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 ust. 1 i 2 jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w terminie od dnia 1 stycznia 2001 roku do dnia 31 grudnia 2005 r. według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczenie nieruchomości. Ze znajdującego się w aktach sprawy wypisu z aktu notarialnego Rep. nr [...] wynika, że w dniu 1 stycznia 1999 r. tj. w dniu odjęcia prawa własności, właścicielką przedmiotowych nieruchomości była E. M. Na mocy umowy sprzedaży z dnia 13 września 1999 r. Z. i K. K. nabyli od E. M. nieruchomość składającą się z działek ewidencyjnych [...], [...] i [...] z obrębu [...]. Wobec powyższego uznali, że także im przysługuje uprawnienie do odszkodowania za odjęcie prawa własności, które przeszło na nich w momencie zakupu nieruchomości. Starosta stwierdził, że odszkodowanie, o którym mowa w art. 73 w/w ustawy, stanowi rekompensatę za odjęcie własności nieruchomości, które nastąpiło z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., a co za tym idzie, uprawnionym do otrzymania odszkodowania jest ten, któremu własność tę odjęto - ta osoba, której przysługiwał tytuł własności nieruchomości w tej dacie. W niniejszej sprawie odszkodowanie przysługuje więc E. M., która w dniu 1 stycznia 1999 r. była jedyną właścicielką nieruchomości. Nie mogła ona przenieść na K. i Z. K. praw do części gruntu zajętego pod drogę, gdyż w dacie zawarcia umowy sprzedaży -13 września 1999 r. - prawo to już jej nie przysługiwało. Powyższą umowę należy zatem uznać za bezskuteczną w części dotyczącej działek zajętych pod drogi, bowiem zbycie rzeczy, której zbywca nie jest właścicielem, nie powoduje skutków prawnych. Starosta dodał, że tryb postępowania obowiązujący przy ustaleniu odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 129 ust. 1 tej ustawy odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Według art. 73 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r., odszkodowanie wypłaca gmina - w odniesieniu do dróg będących w dniu 31 grudnia 1998 r. drogami gminnymi, w tym także za drogi lokalne miejskie. Od powyższej decyzji odwołali się: - Prezydent Miasta L. kwestionując prawidłowość wskazania Gminy Miasta L. do zapłaty ustalonego odszkodowania w związku z zaliczeniem ul. [...] i ul. [...] do kategorii dróg lokalnych, a także uwagi na fakt, iż organ I instancji nie przeprowadził rozprawy administracyjnej, - K. K. i Z. K. kwestionując odmowę ustalenia odszkodowania na ich rzecz. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Wojewoda Mazowiecki - po rozpatrzeniu odwołań i zbadaniu akt sprawy - uchylił zaskarżoną decyzję Starosty L. z dnia [...] czerwca 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż bezspornym jest, że odszkodowanie, o jakim mowa w art. 73 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ustala się i wypłaca wg zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, wg stanu nieruchomości z dnia wejścia w życie ustawy, przy czym nie uwzględnia się wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie przez osobę uprawnioną prawa do władania gruntem. Przysługuje ono z tytułu utraty własności gruntu na rzecz jednostki samorządu terytorialnego i jest wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005r. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa. Zgodnie z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami art. 129 ust. 5 i art. 130 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowanie ustala starosta po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi jej wartość rynkowa, którą określa się według aktualnego sposobu jej użytkowania (art. 134 ust. 1 i 3 w/w ustawy). W ocenie Wojewody, sporządzony w niniejszej sprawie operat szacunkowy z dnia 25 listopada 2005r. jest prawidłowy. Za przedmiotową nieruchomość przejętą pod drogi publiczne - gminne - ul. [...] i ul. [...] w L., odszkodowanie ustalono wg zasad i trybu określonych m.in. w art. 132 ust 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poza tym organ I instancji prawidłowo wskazał również podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania - Gminę Miasto L. Organ odwoławczy uznał jednak za słuszny zarzut zawarty w odwołaniu, iż organ I instancji nie przeprowadził rozprawy administracyjnej. Przepis art.73 ust.4 cyt. wyżej ustawy odsyła - w zakresie ustalania odszkodowania - do zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. W świetle tego należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 1 w/w ustawy obligatoryjne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej o jakiej mowa w art. 118 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu zaś do zarzutów K. i Z. K. Wojewoda zaznaczył, że w dniu 31 grudnia 1998r. odwołujący się nie byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości, lecz była nią E. M. Małżonkowie K. nabyli tę nieruchomość aktem notarialnym w dniu 13 września 1999 r., czyli już po dniu 31 grudnia 1998 r., a zatem organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił skarżącym ustalenia odszkodowania. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K. i Z. K. wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty L. z dnia [...] czerwca 2006 r. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili: naruszenie art. 2, 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 Konstytucji R.P., naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawę reformującą administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.), naruszenie przepisów proceduralnych mających wpływ na wynik postępowania tj. art. 6,7, 8,9,10,11,12,28, 30 § 4 oraz 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu wskazali, iż są jedyną stroną niniejszego postępowania, bowiem E. M. straciła prawa strony w chwili zbycia przedmiotowej nieruchomości na ich rzecz - wobec tego orzeczone odszkodowanie winno być przyznane dla nich. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę wniesioną w niniejszej sprawie należy uwzględnić, bowiem zostały naruszone przepisy prawa procesowego - ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sprawa dotyczy odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Zgodnie z art. 73 ust. 3 i 4 ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), odszkodowanie za nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem, które będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości. Tak więc przepis ten odsyła ogólnie do zasad i trybu ustanowionych w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Chodzi tutaj w szczególności o przepis art. 128 ust. 1 ustawy stanowiący, że wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Zestawienie unormowań art. 128 ust. 1 i art. 130 ustawy prowadzi do wniosku, że samą zasadę wywłaszczania za odszkodowaniem według wartości tego prawa określa art. 128 ust. 1, natomiast kryteria ustalenia tej wartości określa art. 130 ust. 1 - zgodnie z którym wysokość odszkodowania ustala się według stanu i wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości - art. 130 ust 2 ustawy. Tak więc, zgodnie z art. 73 ust. 4 cyt. ustawy z dnia 13 października 1998 r., odszkodowanie - o którym mowa w ust. 1 i 2 - będzie ustalone i wypłacone według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, to jest działu III, rozdział 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - a przepisy te nie przewidują obowiązku przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego nieprawidłowe jest stanowisko Wojewody Mazowieckiego, który uchylając decyzję Starosty L. stwierdził, że w świetle przepisu art. 73 ust. 1 powołanej ustawy, obligatoryjne jest przeprowadzenie rozprawy administracyjnej o jakiej mowa w art. 118 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z ust. 4 art. 73 w/w ustawy z dnia 13 października 1998 r., odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości - t.j. od art. 128 do art. 135 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie jak błędnie wskazał organ na podstawie art. 118 ust. 1 ustawy. Z tego też względu decyzję organu II instancji Sąd uchylił, a rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda oceni decyzję organu I instancji pod względem merytorycznym. Sąd pragnie również zauważyć, że K. i Z. K. zaskarżyli do Sądu zarówno decyzję organu II instancji - która jest dla nich korzystna, gdyż uchyla decyzję organu I instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia - jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji - która już nie istniała w obrocie prawnym, wobec jej uchylenia przez Wojewodę. Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.