I SA/Wa 1914/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Przedmiotem skargi R.K. (zwanego dalej "skarżącym"), reprezentowanego w postępowaniu przez kuratora adw. M.W. (zwanego dalej "przedstawicielem skarżącego") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (zwanego dalej "Kolegium") nr KOC/3321/Op/23 z 21 lipca 2023 ., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z 25 kwietnia 2023 r., nr OPS.5120.2027.15174.2023, ustalająca odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej babki skarżącego – S.K. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Decyzjami Prezydenta [...] z 21 grudnia 2020 r. o numerach 5613/2020/NZ oraz 5614/2020/NZ skierowano i umieszczono S.K. w Domu Pomocy Społecznej im. św. B.A. przy ul. [...] w W., gdzie przebywa od 25 stycznia 2021 r. Wobec ustalenia, że S.K. jest babką skarżącego, pismem z 25 października 2021 r. Prezydent [...] (Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...]) skierował wezwanie do skarżącego w przedmiocie ustosunkowania się do możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, celem ustalenia wysokości opłaty za pobyt babki w domu pomocy społecznej. Wezwanie zostało skierowane na adres ul. [...]; [...]. Przesyłka została zwrócona z adnotacją "Adres nieaktualny". Zwrócono się także do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z prośbą o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze skarżącym. W odpowiedzi Burmistrz [...] (Ośrodek Pomocy Społecznej w [...]) pismem z 28 października 2021 r. poinformował, że skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem - natomiast aktualne jego miejsce pobytu nie jest organowi znane. Dalsze kolejno podejmowane czynności służyły ustaleniu adresu zamieszkania skarżącego. Ostatecznie wnioskiem z 12 kwietnia 2022 r. Prezydent [...] wystąpił do Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich o wyznaczenie przedstawiciela dla skarżącego - ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej, nieznanej z miejsca pobytu. Postanowieniem Sądu Rejonowego [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z 16 listopada 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...] kuratorem dla skarżącego nieznanego z miejsca pobytu został ustanowiony adw. M.W. Pismem z 7 grudnia 2022 r., adresowanym do adw. M.W. jako przedstawiciela skarżącego, skierowane zostało m.in. wezwanie do umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym. Pismem z 4 stycznia 2023 r. przedstawiciel skarżącego wyraził zgodę na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, jednocześnie oświadczając że podjęte przez niego czynność nie doprowadziły do ustalenia aktualnego miejsca pobytu skarżącego, ani nawiązania jakiejkolwiek formy kontaktu. Wniósł on również o uzyskanie przez Prezydenta [...] informacji od właściwych organów o osiąganych przez skarżącego w Polsce dochodach. Decyzją z 25 kwietnia 2023 r. nr OPS.5120.2027.15174.2023 Prezydent [...] ustalił, że zobowiązanymi do ponoszenia odpłatności za pobyt S.K. w Domu Pomocy Społecznej im. św. B.A. przy ul. [...] w W. są R.K. (wnuk) oraz D.K. (wnuk). Następnie ustalił przysługującą od skarżącego wysokość opłat za pobyt jego babki w domu pomocy społecznej w kwocie: 1) 471,97 zł za okres od 25 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r., 2) 2 090,22 zł miesięcznie w okresie od 1 lutego 2021 r. do 31 marca 2021 r., 3) 2 192,17 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2021 r, do 31 stycznia 2022 r., 4) 2 143,17 zł miesięcznie w okresie od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r., 5) 2 308, 52 zł miesięcznie w okresie od 1 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2023 r., 6) 2 754, 86 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2023 r. do 30 kwietnia 2024 r. Ponadto odmówił zwolnienia skarżącego z ponoszenia wyżej wymienionych opłat. Prezydent wskazał, że podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowił art. 61 ust. 2e ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901), dalej jako "u.p.s." - bowiem wyrażenie zgody przez przedstawiciela skarżącego na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego było bezprzedmiotowe. Stwierdził też, iż zadaniem kuratora było umożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym. Dodał, że wskutek wyczerpania możliwości kontaktu, przy braku posiadania adresu miejsca pobytu skarżącego, zaistniał brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym. Zatem odmowa udzielenia zwolnienia skarżącego z ponoszenia opłat za pobyt jego babki w domu pomocy społecznej - była skutkiem nieprzeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym. Pismem z 27 kwietnia 2023 r. przedstawiciel skarżącego poinformował organ pierwszej instancji o skutecznym doręczeniu przesyłki kierowanej do brata skarżącego – D.K., wobec czego wezwał on organ do skierowania pisma do brata skarżącego, w celu zobowiązania go do przedstawienia aktualnych danych kontaktowych skarżącego. Jednak następnie podejmowane przez organ czynności nie wykazały, aby brat skarżącego faktycznie zamieszkiwał pod wskazanym adresem. Odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z 25 kwietnia 2023 r. nr OPS.5120.2027.15174.2023 wniósł R.K. nieznany z miejsca pobytu reprezentowany przez kuratora adwokata M.W. Decyzji tej zarzucił naruszenie art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej poprzez uznanie, iż R.K. nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego podczas, gdy złożył on oświadczenie o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zarzucił także naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. - przez rozpoznanie sprawy bez wnikliwej analizy stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego. Decyzją z 21 lipca 2023 r. nr KOC/3321/Op/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium powołało przepisy mające zastosowanie w zawisłej sprawie - w szczególności treść art. 61 ust. 2 i 3 oraz art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Uwzględniając powołane przepisy dokonało wyliczenia kosztów pobytu S.K. w domu pomocy społecznej przy jednoczesnym uznaniu skarżącego jako osoby obowiązanej do pokrywania tych kosztów w odpowiedniej części. Kolegium stwierdziło, że na gruncie niniejszej sprawy prawidłowo zastosowano art. 61 ust. 2e i ust. 2f u.p.s. Podniosło, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.s., w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Przy czym wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia. Dodało, że na gruncie tych regulacji ustawodawca bardziej restrykcyjnie potraktował postawę osób bliskich mieszkańca, którzy odmówią zawarcia umowy i nie wyrażą zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. W takiej sytuacji organ nie bierze pod uwagę ograniczeń wynikających z sytuacji dochodowej, osobistej ani rodzinnej tych osób. Ratio legis tych unormowań sprowadza się do założenia, że skoro osoby te nie chcą ujawnić swojej sytuacji, to organ ma prawo założyć, że są w stanie ponosić opłatę w pełnym wymiarze. Zatem taka okoliczność powinna być uznana za wystarczającą do ustalenia opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane. Odpowiadając zaś na zarzuty zawarte przez przedstawiciela skarżącego w treści odwołania - Kolegium wyjaśniło okoliczności, na podstawie których uznało, iż skarżący nie umożliwił organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Podniosło, że skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego - oświadczenie w tym zakresie wyraził jedynie adwokat M.W. działający jako kurator nieznanego z miejsca pobytu R.K. Stwierdziło, że są dwie koncepcje co do tego, jakie są nadrzędne obowiązki kuratora. Zgodnie z pierwszym zapatrywaniem ma on za zadanie przede wszystkim reprezentowanie interesów osoby zastępowanej w toczącym się postępowaniu. Przyjmuje się też, iż kurator ma obowiązek podejmowania wszelkich czynności procesowych niezbędnych dla zapewnienia obrony osoby, którą reprezentuje, także czynności dyspozytywnych. Kurator uprawniony jest więc do składania oświadczeń woli w imieniu reprezentowanej strony, ale tylko oświadczeń mających charakter procesowy. W myśl drugiego stanowiska zasadniczym obowiązkiem kuratora procesowego jest podejmowanie starań w celu ustalenia miejsca pobytu osoby nieobecnej, celem powiadomienia jej o toczącym się postępowaniu. Podsumowując Kolegium uznało, że oświadczenie złożone przez adwokata M.W. działającego jako kurator nieznanego z miejsca pobytu R.K. nie mogło wywołać oczekiwanych skutków prawnych. Dodało, że gdyby nawet przyjąć odmienną interpretację, to i tak wywiad nie zostałby przeprowadzony. Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego może przybierać różną formę, także bierności osoby, z którą wywiad ma być przeprowadzony. Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwienia pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania (zob. wyrok WSA w Białymstoku z 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 27/19). Zatem orzecznictwo sądowo-administracyjne przyjmuje rozszerzoną interpretację stosowania dyspozycji ww. przepisu - także do sytuacji, gdy nie istnieje możliwość ustalenia sytuacji rodzinnej, dochodowej osoby zobowiązanej do opłaty, także wówczas, gdy osoba ta nie wyrazi wprost braku zgody, ale zachodzą inne okoliczności uniemożliwiające ustalenie opłaty na podstawie dochodu strony. Przy czym bardzo istotne jest współdziałanie z organem w tych obszarach, w których możliwości ustalenia stanu faktycznego przez organ są ograniczone, a uzyskanie materiału dowodowego jest uzależnione od aktywności strony. W orzecznictwie wskazuje się, że: "Jeżeli skarżący w toku całego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez organ I instancji, pomimo kierowanej do niego korespondencji w sprawie, przyjął całkowicie bierną postawę, nie stawiając się w ośrodkach pomocy społecznej celem umożliwienia sporządzenia z nim wywiadu środowiskowego, nie wyrażając przy tym jakiejkolwiek gotowości zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, to organy miały wszelkie podstawy do uznania, że wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 61 ust. 2e u.p.s. Ratio legis ww. przepisu jest możliwość ustalenia, w drodze decyzji, opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej osobom uchylającym się od współpracy z organem w tym zakresie, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane.". W związku z powyższym Kolegium uznało, że skoro kuratorowi, jak twierdzi, udało się nawiązać kontakt z osobą, której interesy reprezentuje, to celem zabezpieczenia tych interesów winien nakłonić tę osobę do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Pismem z 5 września 2023 r. przedstawiciel skarżącego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Kolegium z 21 lipca 2023 r. nr KOC/3321/Op/23. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez rozpoznanie sprawy bez wnikliwej analizy stanu faktycznego, niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy, w tym w szczególności poprzez niepełne, a w konsekwencji błędne wyjaśnienie sytuacji dochodowej skarżącego stanowiącej podstawę do określenia obowiązku ponoszenia opłat oraz ich wysokości; 2) przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 61 ust. 2e i 2f ustawy o pomocy społecznej, poprzez ich zastosowanie i uznanie, iż skarżący nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, a tym samym wysokość opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej winna zostać ustalona arbitralnie w drodze decyzji, bez uwzględnienia ograniczeń, o których mowa w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy skarżący reprezentowany przez kuratora, złożył organowi wyraźne oświadczenie o wyrażeniu zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i zważając na okoliczności sprawy, nie był w stanie przejawiać w jakikolwiek sposób jej braku, w konsekwencji czego organ winien był ustalić sytuację materialno-rodzinną skarżącego w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe. W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczył argumenty na poparcie swojego stanowiska. W świetle powyższych zarzutów wniósł o uchylenie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonej decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. Jednocześnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 1 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W dniu 19 lipca 2024 r. do Sądu wpłynęło pismo z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] wraz z odpisem decyzji z 29 maja 2024 r. nr OPS.5120.2699.15175.2024 o wygaszeniu z dniem 22 kwietnia 2024 r. decyzji Prezydenta [...] z 25 kwietnia 2023 r. nr OPS.5120.2028.15175.2023 ustalającej odpłatność skarżącego za pobyt jego babki S.K. w Domu Pomocy Społecznej im. św. B.A. przy ul. [...] w W. - wobec jej śmierci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. W ramach swej kognicji sąd administracyjny bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. Na wstępie należy zaznaczyć, że decyzja ustalająca odpłatność za pobyt S. K., gdzie obowiązanym był brat skarżącego, tj. D.K., była przedmiotem sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt I SA/Wa 1913/24 - toteż rozważania zawarte tam przez Sąd pozostają w znacznej części aktualne dla niniejszego postępowania. Przedmiotem kontroli sądowej pod względem legalności jest decyzja Kolegium z 21 lipca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z 25 kwietnia 2023 r., którą organ ten ustalił odpłatność skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej jego babki S.K. Podstawą materialnoprawną wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2023 r., poz. 901), dalej jako "u.p.s.". Zaś przepisy prawa - na podstawie których została oparta zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca tę decyzję decyzja organu pierwszej instancji - ujęte zostały w art. 54-56 tej ustawy. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej - jak stanowi art. 59 § 1 ustawy o pomocy społecznej. Toteż w sytuacji podjęcia takiej decyzji, zgodnie z art. 60 § 1 i 2 u.p.s., pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania w domu pomocy społecznej. Osoby obowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej zostały określone w art. 61 ust. 1 u.p.s.. W kolejności obowiązku wnoszenia opłat są nimi: mieszkaniec domu pomocy społecznej, następnie małżonek i zstępni przed wstępnymi oraz jako ostatnia, gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 61 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej - w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez wymienione wyżej osoby. Artykuł 103 ust. 2 u.p.s. stanowi, że to kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi lub wstępnymi mieszkańca domu pomocy społecznej wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Jednakże przepis ten będzie miał zastosowanie tylko w sytuacji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bowiem, jak stanowi art. 61 ust. 2d u.p.s., w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 ustawy, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 tej ustawy, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 u.p.s. Natomiast w sytuacji - w której osoba obowiązana odmawia zawarcia umowy oraz nie wyraża zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego - wówczas wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1 ww. ustawy, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Proporcjonalny podział opłaty, o którym mowa w art. 61 ust. 2f u.p.s., dotyczy zatem tylko sytuacji, w której nastąpiła odmowa zwarcia umowy i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zaś stosownie do art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Na podstawie oceny zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, Sąd przyjął za prawidłowe stanowisko organów obu instancji, że skarżący nie umożliwił przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego. Wyrażona przez przedstawiciela skarżącego zgoda na przeprowadzenie takiego wywiadu środowiskowego względem skarżącego pozostaje irrelewantna dla przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i w konsekwencji ewentualnego zawarcia umowy o której mowa w art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ustalenia dokonane przez przedstawiciela skarżącego nie doprowadziły bowiem do odnalezienia miejsca zamieszkania, numeru telefonu, czy jakiegokolwiek innego skutecznego środka, który pozwalałyby na kontakt ze skarżącym. Zgodnie z przepisami k.p.a. - na organach rozstrzygających w sprawie ciąży obowiązek przeprowadzenia postępowania, zgromadzenia i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, co też organy obu instancji w przedmiotowej sprawie starały się dokonać. Jednakże niemożność współdziałania ze skarżącym - z uwagi na faktyczny brak jakiejkolwiek możliwości bezpośredniego kontaktu z nim -powodował niewykonalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, wymaganego w przypadku zawarcia umowy, o której stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, jak również ustalenia, czy istnieją przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia opłaty. Współdziałanie z organem ma bowiem istotne znaczenie w tych obszarach, w których możliwości ustalenia stanu faktycznego przez organ są ograniczone, a uzyskanie materiału dowodowego jest uzależnione od aktywności strony. Zatem dopiero ustalenie skutecznego kanału komunikacji ze skarżącym przez przedstawiciela skarżącego, następnie przekazanie informacji o takim środku komunikacji do wiadomości organów, i ostatecznie zaniechanie takiego kontaktu przez organy - stanowiłoby o zasadności wywiedzionych w skardze zarzutów. Tymczasem w niniejszej sprawie przedstawiciel skarżącego ograniczył się tylko do wyrażenia gołosłownej zgody na przeprowadzenie wywiadu - nie wskazując w jaki sposób ten wywiad miałby być przeprowadzony, wobec nie wskazania rzeczywistego miejsca pobytu skarżącego w Polsce. Przy czym z innych dowodów zebranych w sprawie wynika, że skarżący najprawdopodobniej przebywa poza granicami Polski. W tym miejscu należy wyjaśnić pozycję przedstawiciela skarżącego w niniejszym postępowaniu. Analiza postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z 16 listopada 2022 r. w sprawie sygn. akt [...] prowadzi do stwierdzenia, że przedstawiciel skarżącego w istocie został ustanowiony kuratorem dla osoby nieobecnej - tj. nieznanego z miejsca pobytu skarżącego. Ma to o tyle istotne znaczenie, że zakres umocowania kuratora wyznaczonego na podstawie art. 184 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.), dalej jako "k.r.i.o.", jest odmienny od tego wyznaczonego na podstawie art. 143 i 144 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.)., dalej jako "k.p.c.". Artykuł 184 k.r.i.o. stanowi w § 1 zd. pierwsze, że dla ochrony praw osoby, która z powodu nieobecności nie może prowadzić swoich spraw, a nie ma pełnomocnika, ustanawia się kuratora oraz w § 2, że kurator powinien przede wszystkim postarać się o ustalenie miejsca pobytu osoby nieobecnej i zawiadomić ją o stanie jej spraw. Zatem kurator wyznaczony w trybie art. 184 k.r.i.o. (kurator absentis) jest przedstawicielem ustawowym reprezentowanego, występuje w jego imieniu i w jego interesie. Jego zadaniem jest ochrona praw (o charakterze majątkowym i osobistym) osoby nieobecnej, co czyni poprzez podejmowanie czynności zmierzających do odszukania poszukiwanej osoby oraz wykonywanie czynności zwykłego zarządu majątkiem (poszczególnymi przedmiotami) należącymi do osoby nieobecnej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2018 r. sygn. akt I GSK 2568/18). Nadal jednak to ze skarżącym winien być przeprowadzony wywiad środowiskowy, zaś sama zgoda jego przedstawiciela pozostaje w tym przypadku, zgodnie ze stanowiskiem Kolegium, bezprzedmiotowa. Marginalnie należy również zaznaczyć, odnosząc się do zarzutu przedstawiciela skarżącego, że informacje przekazane przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego [...], wskazują na niespełnienie kryterium dochodowego przez skarżącego, od którego zależy obciążenie opłatą za pobyt w domu pomocy społecznej. Z informacji tych wynika, że skarżący nie osiąga dochodów w Polsce, gdyż w bazie danych tego Urzędu nie odnotowano wpływu żadnego zeznania rocznego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jednakże takie ustalenia mogą być dokonywane tylko w sytuacji skutecznego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Ponadto, nieodnotowanie zeznania podatkowego skarżącego przez właściwy organ podatkowy w Polsce, a tym samym brak przychodów, nie oznacza braku uzyskiwania przychodów poza granicami Polski. Uzyskiwanie zaś przychodów jedynie za granicą nie powoduje sytuacji, w której osoba obowiązana do odpłatności za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej, zostaje z tego obowiązku zwolniona, jako niespełniająca kryterium dochodowego. Byłoby to ewidentnie sprzeczne z istotą instytucji, jaką jest odpłatność za pobyt osoby bliskiej w domu pomocy społecznej. Również należy uznać za chybiony zarzut błędnego wyjaśnienia sytuacji dochodowej skarżącego stanowiącej podstawę do określenia obowiązku ponoszenia opłat oraz ich wysokości. Sytuacja w której organy wyjaśniałyby szczegółowo sytuację dochodową skarżącego dotyczy osoby, która odmówiła zawarcia umowy o której stanowi art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Wobec skarżącego, który nie zawarł umowy oraz uniemożliwił przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił wysokość odpłatności w drodze decyzji. Brak współpracy z organem (organami) skutkuje nieuwzględnieniem przez nie ograniczeń wynikających z sytuacji dochodowej, osobistej czy rodzinnej skarżącego. Powyższe sprowadzone jest do założenia, że nieujawnienie swojej sytuacji przez osobę obowiązaną, wynika z możliwości poniesienia opłaty w pełnym wymiarze. Również zgoda na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego udzielona przez przedstawiciela skarżącego jest praktycznie niemożliwa do wyegzekwowania, biorąc pod uwagę ewentualne miejsce zamieszkania skarżącego za granicą. Natomiast wysyłanie korespondencji zawierającej wezwanie do złożenia oświadczenia zastępującego wywiad środowiskowy wydaje się chybione w przedmiotowej sprawie. Trudno bowiem choćby przypuszczać, że organy będą wysyłać pisma pod losowe adresy, obowiązując skarżącego do złożenia oświadczenia o stanie rodzinnym czy majątkowym. Oznacza to tym samym, że wobec wykazanej wyżej odmowy (uniemożliwienia) przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze skarżącym, organy prawidłowo dokonały konkretyzacji obowiązku skarżącego w formie decyzji w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania S.K. w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez nią i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zatem mając na uwadze wszystkie wskazane zarzuty, jak i ocenę pod względem zgodności z prawem całokształtu zebranego materiału dowodowego, uznać należy, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiada prawu. Skoro niemożliwym było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ze skarżącym, a w związku z tym ustalenie jego sytuacji majątkowej - to organy musiały ograniczyć się do samodzielnego ustalenia tej sytuacji i na tej podstawie ustaliły skarżącemu stosowną opłatę. Zaś zwolnienie z ponoszenia tej opłaty możliwe byłoby dopiero po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Podsumowując, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco, rzetelnie i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy wydawaniu decyzji. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje decyzje zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. - zyskując całkowitą aprobatę Sądu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.