I SA/Wa 1915/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska /spr./ Sędziowie WSA Monika Nowicka Asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi ze skargi J. S., L. S., D. G., H. S., D. S., I. O. i R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz J. S., L.S., D. G., H. S., D. S., I. O. i R. S. kwotę 200 (dwieście) złotych solidarnie tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, ponadto zasądza od [...] na rzecz skarżących L. S., J. S. i D. G. kwoty po 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. I S.A./Wa 1915/04 U z a s a d n i e n i e Starosta W. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni [...] m² , położonej w M. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], wskazując jako podstawę prawną art. 136 ust. 3, art. 137, 139, 140, 142, 216 i 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Organ ustalił również osoby, na rzecz których następuje zwrot nieruchomości i wysokość odszkodowania należnego Gminie M. w związku ze zwrotem. Z powyższej decyzji wynika następujący stan sprawy. Działka ewidencyjna nr [...] (dawny nr [...]) o powierzchni [...] m², położona w M. przy ul. [...] została wywłaszczona od Z. S. decyzją z dnia [...] grudnia 1980 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego, zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym. Spadkobiercy Z. S. wnioskiem z dnia 17 listopada 1999 r. wystąpili o zwrot o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Starosta W. decyzją z dnia [...] marca 2001 r. nr [...] odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdyż została ona w części zagospodarowana podając, że wprawdzie zwrotowi może podlegać część nieruchomości, jednak organ nie jest upoważniony do dowolnej oceny wniosku i orzekania w innym zakresie niż żąda tego strona. Z treści wniosku wynikało jednoznacznie, że następcy prawni poprzedniej właścicielki żądają zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] marca 2001 r. W dniu 30 maja 2001 r. został złożony nowy wniosek o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, niezagospodarowanej i niewykorzystanej na cel wywłaszczenia, tj. działki nr [...] o powierzchni [...] m². Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] Starosta W. uznając wniosek za uzasadniony orzekł o zwrocie działki nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2001 r. uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, na skutek skargi H. S. i D. G. – następców prawnych poprzedniej właścicielki, uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] grudnia 2001 r. (wyrok z dnia 27 listopada 2003 r., sygn. I SA 58/02). Sąd przyjął, że w postępowaniu odwoławczym nie brały udziału wszystkie osoby uprawnione do występowania w charakterze strony, co powoduje, że naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego w taki sposób, że istniałyby podstawy do wznowienia postępowania. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty W. z [...] marca 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta W. wydał powołaną na wstępie decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. podając, że decyzje z dnia [...] marca 2001 r. i z [...] sierpnia 2001 r. orzekały o dwóch różnych sprawach, pierwsza o odmowie zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości, druga o zwrocie jej części. W związku z tym podnoszona przez Wojewodę [...] zasada trwałości decyzji nie została naruszona. Rozpatrując wniosek o zwrot działki nr [...] o powierzchni [...] m² należało uznać, że jest ona zbędna na cel wywłaszczenia, gdyż nie zrealizowano na niej osiedla mieszkaniowego. Stanowi to podstawę do zwrotu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta M., uchylił decyzję Starosty W. z dnia [...] lipca 2004 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że wprawdzie Burmistrz Miasta M. pismem z 1 września 2004 r. cofnął odwołanie, jednak stosownie do art. 137 k.p.a. organ odwoławczy nie uwzględnia wniosku, jeżeli prowadziłoby to utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny. Rozstrzygając ponowny wniosek o zwrot nieruchomości Starosta W. rażąco naruszył wyrażoną w art. 16 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznej, bowiem wydał nową decyzję w tej samej sprawie. Bezsporne jest, iż decyzja o odmowie zwrotu gruntu położonego w M. przy ul. [...], oznaczonego jako działka [...] o powierzchni [...] m² dotyczyła również gruntu o powierzchni [...] m², który jest przedmiotem niniejszego postępowania. Skoro roszczenie stron rozstrzygnięte zostało inną decyzją ostateczną, to organ administracji był obowiązany uwzględnić tę okoliczność w toku ponownego postępowania o zwrot nieruchomości. Starosta W. w pierwszej kolejności powinien podjąć działania zmierzające do wzruszenia decyzji z [...] marca 2001 r. i dopiero po jej wyeliminowaniu z obrotu prawnego podjąć rozstrzygnięcie. W sprawie wskazane okoliczności i zalecenia nie zostały wzięte przez organ pierwszej instancji, który przedstawił odmienną interpretację stanu faktycznego i prawnego, pozostającą w sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa i zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Decyzja Starosty W. z [...] lipca 2004 r. wydana została z rażącym naruszeniem art. 7 i77 § 1 k.p.a. nakazującymi organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcie po zebraniu całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Wojewoda stwierdził też, iż w toku postępowania odwoławczego nastąpiła zmiana art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co nakłada na organy orzekające obowiązek badania przesłanek zbędności w oparciu o obowiązującą treść tego przepisu. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, dlatego uzasadnione było uchylenie decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie H. S., D. G., H. S., D. S., I.O. i R. S. podnieśli, że decyzja Wojewody [...] jest krzywdząca i o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zasadniczym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy prawidłowe jest stanowisko Wojewody [...], iż dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji orzekającej o odmowie zwrotu całej wywłaszczonej nieruchomości doprowadzi do stanu umożliwiającego orzekanie co do zwrotu jej części. Sąd przedstawionego przez Wojewodę poglądu nie podziela. Decyzja Wojewody [...] wydana została w dniu [...] października 2004 r., a więc po wejściu w życie z dniem 22 września 2004 r. istotnej zmiany ustawy o gospodarce nieruchomościami, wprowadzonej ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 1492). Wojewoda wprawdzie dostrzegł tę zmianę ale nie wyciągnął z tego prawidłowego wniosku, bowiem wcześniej przedstawił pogląd o możliwości orzekania o zwrocie części nieruchomości dopiero po wzruszeniu decyzji Starosty W. z dnia [...] marca 2001 r. nie wskazując przy tym w jakim trybie miałoby do tego dojść. Podnoszona przez Wojewodę zasada trwałości decyzji wobec istnej zmiany treści art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma w sprawie zastosowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2001 r. sygn. III RN 116/00). Do takiego wniosku prowadzi porównanie treści art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami sprzed powołanej nowelizacji, który stanowił wówczas, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Obecnie przepis ten ma następujące brzmienie: Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istniej możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot. Tak więc obowiązujący obecnie i w dniu wydawania decyzji przez Wojewodę [...] art. 137 ust. 2 ustawy zawiera szczegółowe przesłanki zwrotu części nieruchomości, co przesądza, że odmiennie niż poprzednio reguluje tę kwestię i nie zachodzi w sprawie stan rzeczy osądzonej. Wojewoda [...] nie dokonał analizy aktualnego stanu prawnego i nie odniósł tego do występującego w sprawie stanu faktycznego. Należało zatem przyjąć, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art. 16 k.p.a. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i ‘c", art. 152 oraz 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).