I SA/Wa 1915/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi V. Sp. z o.o [...]. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Zarządu Dzielnicy M. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego V. Sp. z o.o. [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan sprawy 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] po rozpoznaniu zażalenia V. Sp. z o. o. Spółki Komandytowo - akcyjnej od postanowienia Zarządu Dzielnicy M. z dnia [....] lutego 2012 r. nr [...] zawieszającego z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewid. nr [...] do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy [...] zagadnienia wstępnego, tj. pozwu z dnia 18 czerwca 2008 r. Miasta W. sygn. akt [...] o: (1) rozwiązanie na podstawie art. 240 kodeksu cywilnego w związku z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] listopada 2000 r. zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A [...], pomiędzy dawną Gminą W. (poprzednikiem prawnym miasta W.) a V. Spółka z o. o. w W., obecnie V. Spółka z o. o. Spółka Komandytowo-akcyjna, oraz (2) nakazanie pozwanej V. Spółce z o. o. Spółce Komandytowo-akcyjnej aby wydała nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] stanowiącą działki ewid. nr [...] o łącznej powierzchni [...] - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. 2. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że w uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 18 czerwca 2008 r. Miasto W. złożyło do Sądu Okręgowego [...] pozew o: (1) rozwiązanie na podstawie art. 240 kodeksu cywilnego w związku z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] listopada 2000 r. zawartej w formie aktu notarialnego pomiędzy dawną Gminą W. (poprzednikiem prawnym miasta W.) a V. Spółka z o. o. w W., obecnie V. Spółka z o. o. Spółka Komandytowo-akcyjna, oraz (2) nakazanie stronie pozwanej aby wydała nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] stanowiącą działki ewid. nr [...] o łącznej powierzchni [...]. Postępowanie to nie zostało jeszcze zakończone, dlatego też postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem V. Spółki z o. o. Spółki Komandytowo - akcyjnej z dnia 27 października 2011 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości, zdaniem organu, należało zawiesić na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, bowiem postępowanie toczące się przed sądem cywilnym jest zagadnieniem wstępnym w stosunku do sprawy o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, ponieważ w przypadku uwzględnienia pozwu zaistniałby stan prawny, według którego Spółka nie będzie posiadała prawa do przedmiotowej nieruchomości - przestanie istnieć prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, które można będzie przekształcić we własność. Sąd Okręgowy [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie z powództwa Miasta W. przeciwko V. Sp. z o. o. S.K.A. o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] listopada 2000 r. o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] stanowiącej działki ewid. m [...] objętej księgą wieczystą o wydanie powodowi przedmiotowej nieruchomości, z uwagi na to, że między stronami toczy się postępowanie administracyjne z wniosku pozwanej spółki o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, i rozstrzygnięcie w tej sprawie zależy od wyniku postępowania administracyjnego. Sąd Apelacyjny [...] wyrokiem z dnia [...] marca 2012 r. sygn. akt [...] uchylił postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu [...] do ponownego rozpoznania. 3. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że zażalenia nie można uwzględnić, ponieważ organ pierwszej instancji zasadnie zawiesił postępowanie powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Dopóki, zdaniem organu, nie zostanie ostatecznie przesądzona w postępowaniu cywilnym sprawa o rozwiązanie użytkowania wieczystego, organ administracyjny nie będzie mógł zakończyć postępowania w sprawie przekształcenia tego prawa w prawo własności nieruchomości. Istnienie prawa, które ma zostać prawnie przekształcone jest kluczowe dla oceny możliwości zastosowania instytucji przekształcenia w prawo własności. A skoro jedna ze stron umowy cywilnoprawnej podjęła działania procesowe zmierzające do rozwiązania użytkowania wieczystego nieruchomości, które ma zostać przekształcone w trybie administracyjnym w prawo własności, to sądowy spór, co do istnienia prawa użytkowania wieczystego jest okolicznością determinującą postępowanie o przekształcenie go w prawo własności. Zdaniem organu, zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zagadnieniem prawnym rozstrzyganym przez sąd powszechny, a ewentualną możliwością jego późniejszego przekształcenia. Skutecznie przekształcić można, bowiem prawo, które istnieje, a formalnoprawne uruchomienie trybu zmierzającego do jego rozwiązania jest zagadnieniem mającym pierwszeństwo przed podjęciem rozstrzygnięcia administracyjnego w trybie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. 4. Zdaniem Sądu, stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości. II. Zarzuty podniesione w skardze i stanowiska pozostałych stron 1. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył V. sp. z o.o. S.K.A.; zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa, tj.: 1. art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, poprzez przyjęcie, że postępowanie o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego w trybie art. 33 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi zagadnienie wstępne względem postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności danej nieruchomości w trybie art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; 2. art. 27 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez zakwestionowanie przez organ tytułu prawnego przysługującego skarżącemu do przedmiotowej nieruchomości, pomimo iż prawo użytkowania wieczystego powstało na podstawie konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości i może wygasnąć dopiero w dniu wydania prawomocnego orzeczenia o rozwiązaniu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste; 3. art. 13 kpc w zw. z art. 365 kpc poprzez zakwestionowanie przez organ tytułu prawnego przysługującego skarżącemu do przedmiotowej nieruchomości, pomimo iż prawo użytkowania wieczystego powstało na podstawie konstytutywnego wpisu do księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości, a organ jest tym wpisem bezwzględnie związany; 4. art. 6, art. 7, art. 8 oraz art. 9 kpa poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem zasady praworządności, zasady słusznego interesu strony oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji; 5. art. 2, 7 i 8 Konstytucji, poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia z rażącym naruszeniem konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa - - domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. III. Podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 2012 r. zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], objętej księgą wieczystą, oznaczonej jako działki ewid. nr [...] do czasu rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy [...] zagadnienia wstępnego, tj. pozwu z dnia 18 czerwca 2008 r. Miasta W. o (1) rozwiązanie na podstawie art. 240 kc w związku z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami umowy użytkowania wieczystego z dnia [...] listopada 2000 r. zawartej w formie aktu notarialnego pomiędzy dawną Gminą W. - poprzednikiem prawnym m. W. - a V. Spółka z o. o. w W., obecnie V. Spółka z o. o. SKA oraz (2) nakazanie pozwanej V. Spółce z o. o. SKA wydania przedmiotowej nieruchomości. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżone jak również poprzedzające postanowienie naruszają przepisy prawa. 3. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem V. Spółki z o. o. SKA z dnia 27 października 2011 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w sprawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ewid. nr [...]. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83) - osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że V. Spółka z o. o. SKA jest osobą prawną, której zarówno w dniu 13 października 2005 r. - wskazanym w art. 1 ust. 1 ustawy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jak również w dniu złożenia wniosku o przekształcenie, oraz w dniu rozstrzygania wniosku o przekształcenie przez organ - przysługiwało prawo użytkowania wieczystego ujawnione w księdze wieczystej, co oznacza, że wnioskodawca spełniał wszystkie przesłanki wskazane w art. 1 ust. 1 ustawy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., warunkujące przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zostało wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym organ zawiesi postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z przepisu tego wynika, że zagadnieniem wstępnym można określić zagadnienie, które musi być najpierw rozstrzygnięte, aby można było zbadać zaistnienie, w chwili rozstrzygania sprawy, określonych przesłanek wynikających z konkretnych przepisów prawa, co oznacza, że zagadnienie wstępne warunkuje rozpoznanie określonej sprawy administracyjnej. Zdaniem Sądu taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała. Sprawa niniejsza dotyczy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, o czym stanowi art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Obowiązkiem zatem organu administracji publicznej, działającego - zgodnie z zasadą praworządności określoną w art. 6 kpa - na podstawie przepisów prawa, jak również zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej określoną w art. 7 kpa, która zobowiązuje organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy - jest zbadanie, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z przepisu prawa materialnego, umożliwiające rozstrzygnięcie sprawy i podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej stwierdzić należy, że organ powinien był zbadać przesłanki opisane w art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, natomiast sprawa zawisła przed sądem powszechnym o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego i wydanie nieruchomości nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ujawnionego w księdze wieczystej w prawo własności nieruchomości. Zdaniem Sądu nie ma żadnych podstaw prawnych, które uzasadniałyby zawieszenie postępowania administracyjnego, bowiem w sprawie administracyjnej - o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - obowiązkiem organu jest tylko zbadać, czy spełnione zostały przesłanki od których zależy przekształcenie tego prawa, szczegółowo określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Nie ma tutaj również żadnego zagadnienia wstępnego, które uzasadniałoby zawieszenie postępowania o przekształcenie ujawnionego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zdaniem Sądu, istota zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, polega na tym, że dotyczy ono istnienia jednej z przesłanek warunkujących zaistnienie określonego prawa. W sprawie niniejszej - o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - obowiązkiem organu jest zbadać, czy prawo użytkowania wieczystego istnieje i czy zostały spełnione przesłanki ustawowe do przekształcenia tego prawa. Możliwość unieważnienia, w określonych warunkach, każdej umowy, również umowy użytkowania wieczystego, nie jest, zdaniem Sądu, zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, i nie uzasadnia zawieszenia postępowania administracyjnego. Słusznie zauważył organ, że istnienie prawa, które ma zostać prawnie przekształcone jest kluczowe dla oceny możliwości zastosowania instytucji przekształcenia w prawo własności, i organ powinien to zbadać, jednakże nie oznacza to niezasadnego oczekiwania na to, że może umowa użytkowania wieczystego zostanie unieważniona. IV. Wskazania co do dalszego postępowania oraz ewentualnie ocena prawna Ponownie rozpoznając wniosek organ weźmie pod uwagę stanowisko Sądu. V. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.