I SA/Wa 1917/06
WyrokWSA w Warszawie2007-05-31
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Elżbieta Lenart, Monika Nowicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość zajęta pod drogę publiczną i pozostająca we władaniu jednostki samorządu terytorialnego, która była już jej własnością przed 31 grudnia 1998 r., mogła zostać nabyta z mocy prawa przez tę jednostkę samorządu terytorialnego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną?Ratio decidendi
Nieruchomość, która w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła już własność jednostki samorządu terytorialnego, nie mogła zostać nabyta z mocy prawa przez tę jednostkę na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., ponieważ nie została spełniona przesłanka braku przysługiwania prawa własności tej jednostce samorządu terytorialnego. Nabycie własności z mocy prawa w tym trybie wymagało łącznego spełnienia trzech przesłanek, w tym tej, że nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.Stan faktyczny
Spadkobiercy poprzednich właścicieli nieruchomości wystąpili z wnioskiem o odszkodowanie za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną. W związku z tym wszczęto postępowanie w celu stwierdzenia nabycia własności tych nieruchomości z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia własności, ponieważ nieruchomość stanowiła już własność gminy od 1996 r., co wykluczało spełnienie przesłanki braku własności w dniu 31 grudnia 1998 r. Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Skarżący wnieśli skargę do WSA, kwestionując decyzję o nabyciu własności przez gminę jako wydaną po terminie i bez ich udziału. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Katarzyna Bednarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi A. M. i A. T. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia mienia Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem 1.01.1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego oddala skargę.
I SA/Wa 1917/06
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Minister Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...].
Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że B. H., A. L., A. M., A. T., W. I. i H. L. – spadkobiercy poprzednich właścicieli nieruchomości J. i R. małżonków T. - pismem z dnia 11 czerwca 2005 r. wystąpili do Prezydenta Miasta L. z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogę publiczną, położoną w L. przy ulicy [...].
Prezydent Miasta L. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wystąpił do Wojewody [...] o podjęcie czynności w celu wydania decyzji stwierdzającej, że przedmiotowe nieruchomości z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub Gminy Miejskiej L..
Następnie zaś postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości zajęte pod drogę publiczną do czasu wydania decyzji przez Wojewodę [...] w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 z późniejszymi zmianami).
Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia 15 września 2005 r. poinformował strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez gminę L. - miasto na prawach powiatu, własności części nieruchomości zajętych pod drogę publiczną.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez L. - miasto na prawach powiatu własności części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną (drogę powiatową - ul. [...]) położoną w L. przy ul. [...], oznaczonej na mapie sytuacyjnej do celów prawnych nr [...] jako:
- działka nr [...] o pow. [...] m², w obrębie [...],
- działka nr [...] o pow. [...] m², w obrębie [...],
dla której w Sądzie Rejonowym dla L. – [...] w L. [...] Wydziale Ksiąg Wieczystych prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...].
Wojewoda stwierdził, że nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powołanego art. 73 ust. 1 uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek:
- pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego,
- braku przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego,
- zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną.
W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż działki nr [...] o pow. [...] m² i nr [...] o pow. [...] m², stanowią część działki nr [...] o pow. [...] m², uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla L. - [...] w L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.
Podstawą wpisu była decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] stwierdzająca, że gmina Miasto L. nabyła z dniem 1 stycznia 1996 r. z mocy prawa nieodpłatnie własność nieruchomości położonej w L. m. in. przy ul. [...] - cz. ulicy, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m² - droga.
Ponieważ przedmiotowe działki stanowiły własność gminy Miasta L. już w 1996 r., dlatego też jedna z przesłanek wymieniona w art. 73 ust. 1 nie została spełniona - w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomość nie stanowiła własności skarżących, lecz stanowiła własność jednostki samorządu terytorialnego - gminy Miasta L..
Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. odwołali się A. M., A. T. i W. I. podnosząc, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nie może zmieniać sytuacji prawnej przedmiotowych działek, gdyż została wydana po dniu 1 stycznia 1999 r., w której to dacie nastąpiło przejście własności w trybie ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną.
Po rozpatrzeniu odwołania Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r.
Minister w całości podzielił stanowisko organu I instancji i stwierdził, że decyzja Wojewody jest prawidłowa, gdyż nie ostała spełniona jedna z przesłanek art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność jednostki samorządu terytorialnego - gminy Miasta L.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M. i A. T. wnosili o uchylenie powyższych decyzji.
Podnosili, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. stwierdzająca nabycie własności nieruchomości przez gminę Miasto L. nie może wiązać skarżących – jako wydana bez ich udziału i po dacie 1 stycznia 1999r. Ponadto decyzja ta jest nieprawidłowa, gdyż oparta została na błędnej informacji, że przedmiotowe działki wcześniej stanowiły własność Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Budownictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz przepisami postępowania administracyjnego, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów orzekających w sprawie odnośnie tego, że nie może być wydana decyzja w trybie w/w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - z powodu nie spełnienia jednej z obligatoryjnych przesłanek wymienionych w tym artykule.
Zgodnie z treścią powyższego artykułu nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia1999 r.
stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek
samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Tak więc art. 73 ust. 1 wskazuje na trzy przesłanki warunkujące uwłaszczenie
podmiotów publicznoprawnych, które musiały być spełnione w dniu 31 grudnia 1998 r.
1. zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną,
2. pozostawanie nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego,
3.brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub
jednostkom samorządu terytorialnego.
Niespełnienie którejkolwiek z tych przesłanek stoi na przeszkodzie uwłaszczeniu w tym trybie Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia
1999 r.
W niniejszej sprawie niewątpliwym jest fakt, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własności jednostki samorządu terytorialnego – gminy Miasta L.. Świadczy o tym prawomocna decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. stwierdzająca, że gmina Miasto L. nabyła z dniem 1 stycznia 1996 r. z mocy prawa nieodpłatnie własność przedmiotowej nieruchomości. Decyzja ta była podstawą wpisu gminy Miasta L. jako właściciela w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej w Sądzie Rejonowym dla L. - [...] w L. [...] Wydziale Ksiąg Wieczystych.
Zatem - powodu nie spełnienia jednej z obligatoryjnych przesłanek wymienionych w artykule 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - nie mogła być wydana decyzja o uwłaszczeniu w tym trybie jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r.
Fakt wydania powyższej decyzji w dniu [...] sierpnia 2001 r. i bez udziału w sprawie skarżących nie ma żadnego znaczenia w niniejszej sprawie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i właściwa jednostka samorządu terytorialnego, zaś przedmiotem postępowania jest przejęcie własności mienia Skarbu Państwa na rzecz jednostki samorządu terytorialnego
Również data wydania decyzji nie ma znaczenia, gdyż decyzja ta stwierdzała nabycie własności z datą 1 styczeń 1996 r.
Jeżeli zaś skarżący kwestionują zapisy w księdze wieczystej i twierdzą, że Skarb Państwa nie był właścicielem tej nieruchomości, gdyż wpis został dokonany na podstawie błędnego operatu, to mogą wystąpić do sądu powszechnego z powództwem cywilnym o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło