I SA/Wa 1919/20
WyrokWSA w Warszawie2021-07-06
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Magdalena Durzyńska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, wydana z naruszeniem przepisów dotyczących doręczeń, może zostać wznowiona i uchylona na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo naruszenia przepisów dotyczących doręczeń decyzja Prezydenta o odmowie zwrotu nieruchomości nie podlega wznowieniu, gdyż strona nie została pozbawiona udziału w postępowaniu z własnej winy, a także ujawnione nowe okoliczności faktyczne (wniosek z 1991 roku) nie mają istotnego wpływu na zmianę rozstrzygnięcia. Ponadto upłynął pięcioletni termin materialny na uchylenie decyzji, co wyklucza jej wznowienie.Stan faktyczny
M.S. złożyła wniosek o wznowienie postępowania dotyczącego decyzji Prezydenta o odmowie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, która w chwili orzekania była w użytkowaniu wieczystym spółki. Decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów dotyczących doręczeń, gdyż została doręczona pełnomocnikowi, który zmarł przed jej wydaniem. M.S. wskazała na istnienie wniosku o zwrot nieruchomości z 1991 roku, który miał być pominięty w postępowaniu. Organ odmówił wznowienia postępowania, a M.S. zaskarżyła tę decyzję do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę .
Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M.S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...].
Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Ostateczną decyzją z [...] września 2012 r., nr [...] Prezydent [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...]
w [...] , przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego Rep. Nr [...] z [...] sierpnia 1974 roku, oznaczonej jako działka nr [...] z obr.
[...] (aktualnie działki ewidencyjne nr [...] ,[...], [...] z obr. [...]). Wskazana decyzja stanowiła rozpoznanie wniosku z [...] maja 1995 roku.
W dacie orzekania ww. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa i znajdowała się w użytkowaniu wieczystym spółki [...] sp. z o.o.
Stronami postępowania były zatem M.S. oraz [...]
sp. z o.o.
W toku prowadzonego na podstawie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy
o gospodarce nieruchomościami postępowania organ ustalił, że pierwotne nabycie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1993r., nr [...] .
Na wniosek M.S. z [...] marca 1997r. toczyło się przed Prezesem [...] postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] orzekającej o oddaniu ww. nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Właściwy organ nie wyeliminował z obrotu prawnego ww. decyzji - decyzją z [...] kwietnia 1999 roku
nr [...] Prezes Urzędu [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] .
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prezesa [...] z [...] listopada 1999 roku nr [...].
Wyrokiem z 28 marca 2001 r. sygn. akt I SA 2360/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M.S. na decyzję Prezesa Urzędu [...] z [...] listopada 1999 r.
Rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] miało wpływ na decyzję Prezydenta [...] w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Wskazano, że materiał dowodowy zgromadzony w toku prowadzonego postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego Rep. Nr [...] z [...] sierpnia 1974 roku wykazał, że cel wywłaszczenia (strefa ochronna dla Huty [...] ustalona decyzją
o lokalizacji inwestycji Nr [...] z [...] listopada 1971 roku) nie został na nieruchomości zrealizowany. Stosownie zatem do art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość powinna była podlegać zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela.
Z uwagi na stan prawny nieruchomości (brak możliwości wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji potwierdzającej nabycie użytkowania wieczystego) Prezydent [...] był zobowiązany do orzeczenia o odmowie zwrotu ww. nieruchomości. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych w sprawach dot. zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w przypadku ustanowienia na nieruchomość prawa użytkowania wieczystego, Skarb Państwa traci prawo dysponowania nieruchomością, co skutkuje tym, że w stosunku do tej nieruchomości nie można orzec o jej zwrocie.
Decyzja Prezydenta [...] z [...] września 2012r., nr [...] o odmowie zwrotu ww. nieruchomości została skierowana do pełnomocnika M.S.- R.S., który zmarł przed datą jej wydania.
Prezydent [...] wystąpił zatem do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności swojej decyzji. Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2015r., Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że decyzja Prezydenta [...] nie zawiera wad wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wydano jej również z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Wojewody [...] próba doręczenia decyzji zmarłemu pełnomocnikowi strony wypełnia dyspozycję art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego
i uprawnia pominiętą stronę postępowania do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania. Na powyższą decyzję Wojewody [...] zostało wniesione przez M.S. odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju.
W związku z decyzją Prezydenta [...] z [...] września 2012r. M.S. wystąpiła [...] listopada 2012 roku z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji.
Postanowieniem z [...] czerwca 2014 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Przedmiotowe postanowienie Wojewody [...] zostało uchylone na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 grudnia 2014 roku sygn. akt I SA/Wa 2788/14. W ocenie Sądu Prezydent [...] przed przesłaniem wniosku M.S. z [...] listopada 2012 roku do Wojewody [...] obowiązany był poinformować skarżącą, że decyzja jest ostateczna, a wobec tego nie przysługuje jej odwołanie. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu, organ powinien pouczyć stronę o treści art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 k.p.a., a następnie zwrócić się do skarżącej, czy celem jej wniosku jest wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr [...].
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...] sp. z o. o. od ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 marca 2017 roku sygn. akt I OSK 1303/15 oddalił złożoną skargę. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i zawarł jednocześnie wytyczne, co do dalszego postępowania. Zgodnie z wytycznymi Sądu po uchyleniu postanowienia Wojewody [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania organ ten powinien wezwać M.S. do sprecyzowania treści jej wniosku z [...] listopada 2012 roku informując ją jednocześnie o trybie i zasadach wznowienia postępowania, a następnie po sprecyzowaniu wniosku organ powinien rozpatrzyć wniosek we wskazanym przez stronę trybie.
Stosownie do zaleceń Sądów, Wojewoda [...] pismem z [...] czerwca 2017 roku wezwał M.S. o doprecyzowanie wniosku z [...] listopada 2012 roku. W ww. piśmie Wojewoda [...] skierował do strony zapytanie, czy jej wniosek z [...] listopada 2012 roku ma zostać potraktowany jako wniosek o wznowienie postępowania.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie M.S. doprecyzowała [...] lipca 2017 roku swój wniosek z [...] listopada 2012 roku jako żądanie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Pismem z [...] października 2017 roku wnioskodawczyni wniosła o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jak również na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W wyniku przeprowadzonego postępowania, Prezydent [...] wydał decyzję z [...] listopada 2019r., nr [...], w której orzeczono, że wydanie ostatecznej decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2012 r., nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] , oznaczonej jako działka nr [...] (aktualnie działki ewidencyjne nr [...], nr [...], nr [...]) z obr. [...], przejętej na własność Skarbu Państwa na podstawie aktu notarialnego Rep. Nr [...] z [...] sierpnia 1974 roku nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa dotyczących doręczeń w postępowaniu administracyjnym - art. 40 k.p.a..
Od ww. decyzji odwołanie wniosła M.S..
Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M.S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2019 r., nr [...].
W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie nie została zachowana zasada współpracy strony z organem prowadzącym postępowanie - strona nie dopełniła obowiązku poinformowania o śmierci pełnomocnika, organ nie miał podstaw do wątpliwości w zakresie aktualności udzielonego pełnomocnictwa.
W ocenie Wojewody nie można zatem uznać, że naruszenie przepisów odnoszących się do kwestii doręczenia decyzji stronie postępowania nastąpiło z winy organu.
Powyższe okoliczności nie wpłynęły na wynik rozstrzygnięcia w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
Wskazano, że Prezydent [...] orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości z uwagi na stan prawny nieruchomości - nieruchomość w dacie orzekania znajdowała się w użytkowaniu wieczystym spółki [...] sp. z o.o.,
a decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 1993 roku nr [...] oddająca m. in. ww. nieruchomość w użytkowanie wieczyste nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Przy tak ustalonym stanie prawnym nie istniała możliwość orzeczenia inaczej, jak o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stosownie do art. 136
ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Podkreślono, że organ I instancji zbadał też drugą podstawę wznowienia postępowania wskazaną przez skarżącą - art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. odnoszący się do kwestii wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję.
Jako pominięty dowód w sprawie został wskazany przez stronę wniosek o zwrot nieruchomości położonej przy ul. [...] złożony w 1991 roku (informacja
o złożeniu wniosku zawarta została w "Notatce w sprawie nieruchomości przy
ul. [...] " sporządzonej [...] kwietnia 1998 roku przez Kierownika Oddziału Gospodarki Nieruchomościami Państwowymi B.T. i przeniesiona do pisma Urzędu Wojewódzkiego w [...] z [...] czerwca 1998 roku skierowanego do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W toku prowadzonego postępowania wznowionego postanowieniem z dnia [...] marca 2018 roku organ podjął próby pozyskania ww. wniosku, jednak bez pozytywnego rezultatu.
Załączane przez stronę pisma (m. in. przy wniosku z [...] marca 2018 roku) potwierdzają prowadzenie postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej przy ul. [...] - są to m. in. pisma z [...] kwietnia 1996 roku, z [...] sierpnia
1996 roku, z [...] listopada 1996 roku, z [...] listopada1996 roku, z [...] listopada 1996 roku. Wszystkie te pisma zostały wystosowane w toku prowadzonego postępowania po dacie wniosku z [...] maja 1995 roku o zwrot ww. nieruchomości. Żadne z nich nie wskazuje, że postępowanie prowadzone jest na wniosek z 1991 roku. Podkreślono, że pomimo niekonsekwencji organu, co do znaku sprawy (w ww. pismach pojawiają się różne znaki sprawy [...] i [...], które mogą wskazywać, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek został złożony w 1993 roku lub 1994 roku), w pismach tych nie pojawia się znak sprawy, który mógłby wskazywać na złożenie wniosku w 1991 roku.
Wskazano również, że znak sprawy [...] został nadany wnioskowi A.K. występującego jako pełnomocnik (brak załączonego pełnomocnictwa) z [...] maja 1992 roku, znajdującemu się w aktach sprawy. Wniosek ten został skierowany do Gabinetu Ministra Przemysłu i Handlu i zawierał prośbę o udzielenie informacji o stanie prawnym nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] . We wniosku została zawarta informacja o zamiarze wystąpienia w przyszłości z wnioskiem o zwrot ww. nieruchomości. Podkreślono, że wniosek ten z uwagi na swoją treść, nie stanowi wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (a nawet pośrednio wskazuje, że wniosek taki nie został złożony, skoro pełnomocnik strony dopiero rozważał złożenie takiego wniosku). Również wniosek M.S. z [...] maja 1995 roku o zwrot nieruchomości położonej przy
ul. [...] , któremu został nadany znak: [...] nie nawiązuje
w treści do wniosków, które miały być składane we wcześniejszym okresie. Przywołane wnioski wskazują pośrednio, że wniosek o zwrot nieruchomości z 1991 roku nie został złożony.
Wskazano ponadto, że kwestia daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości była weryfikowana przez dawny Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast (obecnie właściwy Minister), ponieważ okoliczność złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w 1991 roku mogłaby mieć znaczenie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 1993 roku nr [...] oddającej grunt w użytkowanie wieczyste. Prezes Urzędu [...] nie odnotował jednak takiego wniosku - w decyzji tego organu z [...] kwietnia 1999 roku nr [...] orzekającej o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], został przywołany wyłącznie wniosek o zwrot ww. nieruchomości z [...] maja 1995 roku.
Wojewoda podkreślił również, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] lutego1993 roku nr [...] prowadzonym przez dawny Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w skardze na decyzję Prezesa Urzędu [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], M.S. sama wniosła wyjaśnienia, że gdyby miała informację, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to złożyłaby wniosek o zwrot nieruchomości.
Wskazano, że w ocenie skarżącej decyzja uwłaszczeniowa z [...] lutego
1993 roku nr [...] została wydana z naruszeniem praw osób trzecich. Przedmiotowa działka nigdy nie była użyta zgodnie z celem wywłaszczenia i winna być od razu zwrócona na rzecz poprzedniego właściciela, gdyby złożył odpowiedni wniosek. W celu złożenia wniosku poprzedni właściciel musiał jednak mieć informację, że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tak sformułowana skarga zdaniem organu nie uwiarygadnia kwestii złożenia wniosku o zwrot w 1991 roku. Ponadto z treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wynika również, aby skarżąca podniosła kwestię istnienia wcześniejszego wniosku i nieujawnienia tej okoliczności w postępowaniu nadzorczym.
Wojewoda podkreślił, że nawet gdyby założyć, że wniosek o zwrot pochodził
z 1991 roku nie wpłynęłoby to na rozstrzygnięcie Prezydenta [...] .
Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, że brak jest możliwości orzeczenia zgodnie z żądaniem strony.
Skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2020 r. wniosła M.S.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, podczas gdy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie decyzja powinna zostać uchylona, a to z uwagi na fakt naruszenia przez organ I instancji:
a. art. 10 § 1 k.pa. art. 40 § 2 k.p.a. poprzez brak doręczenia decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2019 roku skarżącej, a wyłącznie pełnomocnikowi nie reprezentującemu skarżącej w postępowaniu przed organem I instancji (posiadającego pełnomocnictwo szczególne wyłącznie do przeglądania akt postępowania), co doprowadziło do skutku w postaci braku zapewnienia stronie możliwości czynnego jej udziału w postępowaniu wznowionym;
b. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez wydanie przez Prezydenta [...] postanowienia z [...] listopada 2019 r. odmawiającego zawieszenia postępowania bez przeprowadzenia postępowania w przedmiocie odtworzenia zaginionego dokumentu, tj. wniosku skarżącej o zwrot nieruchomości z 1991 roku;
2. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania - w ramach wznowionego postępowania -wyczerpujących ustaleń odnośnie złożenia przez skarżącą w 1991 roku wniosku o zwrot nieruchomości przy ul. [...] w [...] , podczas gdy skarżąca przed organem I instancji złożyła oświadczenie, że wniosek ten został faktycznie złożony, zaś w myśl art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne
z prawem, wobec czego nie ulega wątpliwości, że oświadczenie strony jest środkiem dowodowym, który powinien podlegać ocenie przez organ administracji publicznej na zasadach i w trybie przewidzianych w Kodeksie;
3. art. 11 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którymi uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji a organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których arbitralnie uznał, że skarżąca nie złożyła wniosku
o zwrot nieruchomości w 1991 r. podczas gry skarżąca złożyła przed organem I instancji oświadczenie, że ten wniosek został faktycznie złożony.
Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2019 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji do rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134
§ 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że niniejsze postępowanie toczy się w trybie nadzwyczajnym – wznowienia postępowania. Organ w zaskarżonym orzeczeniu słusznie w ocenie Sądu utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] stwierdzającą wydanie ostatecznej decyzji tego organu z [...] września 2012 r. o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w [...] , przy ulicy [...] z naruszeniem przepisów prawa dotyczących doręczeń w postępowaniu administracyjnym
(art. 40 k.p.a.). Zgodnie z wytycznymi wskazanymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I OSK 1303/15 doszło do sprecyzowania przez skarżącą wniosku
o wznowienie ww. postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości na podstawie
art. 145 § 1 pkt 4 oraz pkt 5 k.p.a. Rozważając zatem zastosowanie pierwszej
z przesłanek stwierdzić należy, że ta podstawa wznowienia opiera się na dwóch przesłankach; na fakcie niebrania udziału przez stronę w postępowaniu oraz braku winy strony. Z zasady ogólnej wynika, że strona ma zagwarantowany czynny udział
w postępowaniu wyjaśniającym, chodzi zatem nie tylko o obecność strony przy podejmowaniu czynności procesowych, ale również o stworzenie możliwości prawnych podejmowania przez stronę czynności procesowych w celu obrony swoich prawnych interesów. Do zaprzeczenia tej zasadzie dojdzie min. wtedy, gdy organ prowadzi czynności z udziałem strony, która ustanowiła pełnomocnika, bez udziału tegoż pełnomocnika. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy rozumieć przy tym przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji. Drugą przesłanką jest brak winy strony, który będzie miał miejsce w przypadkach niedopuszczenia strony do uczestnictwa oraz gdy strona prawidłowo zawiadomiona o wszczęciu postępowania oraz czynnościach w postępowaniu wyjaśniającym nie mogła wziąć udziału z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia. Na gruncie przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organ nie został powiadomiony przez skarżącą o śmierci jej byłego męża (radcy prawnego) będącego jej pełnomocnikiem w sprawie, decyzja Prezydenta [...] z [...] września 2012 r. została tym niemniej doręczona - zgodnie z poczynioną adnotacją - dorosłemu domownikowi.
Druga z podstaw wskazanych we wniosku o wznowienie postępowania było ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję. Skarżąca wskazała na pominięty dowód w postaci wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości złożony w 1991 r. Organom pomimo podjętych prób pozyskania tego wniosku nie udało się takowego pozyskać. Sąd podziela argumentację organu dotyczącą analizy wyjaśnień skarżącej wskazujących na brak wiarygodnych przesłanek złożenia tego wniosku – (wyjaśnienia złożone w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...] lutego 1993 r.). Tym niemniej zgodnie z dyspozycją art.145 § 1 pkt 5 k.p.a. – nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postepowania , o ile są dla sprawy istotne, muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, co
w konsekwencji oznaczałoby wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Zatem, gdyby nawet mimo braku wiarygodnych dowodów na złożenie wniosku w 1991 r., do jego złożenia doszło, to fakt ten nie mógłby odnieść oczekiwanego przez skarżącą rezultatu. Organy słusznie podniosły, że badając przesłanki zbędności nieruchomości na cel wskazany jako powód jej wywłaszczenia wynikające z art.137 ust. 1 u.g.n. ma obowiązek to czynić z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z [...] marca 2014 r., sygn. akt [...].
W przedmiotowej sprawie organy słusznie odniosły się również do treści art. 146 § 1 k.pa. czyli negatywnej przesłanki uchylenia decyzji administracyjnej, ograniczających dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. W przypadku ich wystąpienia, z zestawienia art. 149
§ 3 k.p.a. z art. 151 § 2 k.p.a. wynika zasadność orzeczenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Taka decyzja otwiera stronie możliwość wystąpienia na drodze sądowej z roszczeniami odszkodowawczymi. Analiza podniesionej przez organ przesłanki terminu słusznie prowadzi do wniosku, że pomimo niedoręczenia decyzji Prezydenta [...] z [...] września 2012 r. M.S. to pięcioletni termin, o którym mowa w art.146 § 1 k.p.a. należy liczyć od daty doręczenia decyzji innym stronom, które brały udział w tym postępowaniu. Przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona spółce z o.o. [...] w dniu [...] września 2012 r., zatem rację ma organ stwierdzając, że z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. pięcioletni termin na uchylenie ww. decyzji Prezydenta [...] upłynął [...] września 2017 r. Termin ten ma charakter materialny i oznacza brak możliwości merytorycznego orzekania w sprawie, innymi słowy sanację decyzji w obrocie prawnym (por. wyrok NSA z 8 września 2016 r., sygn. akt II OSK 2903/14; wyrok NSA z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 1142/13).
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie
art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło