I SA/Wa 192/10

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K.A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. K.A. wnioskiem z dnia 20 stycznia 2010 r., uzupełnionym w dniu 1 marca 2010 r. oraz w dniu 8 marca 2010 r., wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K.A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i ustalenia odszkodowania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem i bratem. Posiadany majątek to dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz budynki gospodarcze, które wymagają natychmiastowego remontu. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że wraz z bratem są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura ojca w wysokości [...] zł oraz dochód z dzierżawy nieruchomości w wysokości [...] zł. W piśmie z dnia 23 lutego 2010 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 5 lutego 2010 r. do nadesłania dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej strony, wnioskodawca oświadczył, że uzyskiwany dochód przeznaczany jest w całości na utrzymanie, zakup żywności dla zwierząt oraz na prowadzenie gospodarstwa rolnego. Z załączonego do pisma wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy wynika zaś, że saldo końcowe na dzień 16 grudnia 2009 r. wynosiło [...] zł. W przedmiotowym piśmie skarżący zaznaczył także, że nie przyjął odszkodowania ustalonego decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r., bowiem domaga się nieruchomości zamiennej odpowiadającej wartości utraconej nieruchomości. W piśmie z dnia 26 lutego 2010 r. nadesłanego przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w S. wskazano natomiast, że w związku z tym, iż K.A. ostatecznie odmówił przyjęcia odszkodowania przyznanego decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2009 r., GDDKiA złożyła wniosek o złożenie ustalonego odszkodowania ([...] zł) do depozytu sądowego. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że K.A. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co prawda z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura ojca wnioskodawcy w wysokości [...] zł oraz dochód uzyskiwany z dzierżawy nieruchomości w wysokości [...]. Zauważyć jednakże należy, że skarżącemu przyznane zostało odszkodowanie za nieruchomość w wysokości [...] zł. Jak wynika natomiast z treści pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w S. z dnia 26 lutego 2010 r. K.A. z własnej woli zrezygnował z przyjęcia wskazanych środków pieniężnych, co skutkowało złożeniem wniosku o złożenie tej kwoty w depozycie sądowym po to, aby strona w każdej chwili mogła pieniądze odebrać. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca pozostaje w sytuacji majątkowej uzasadniającej uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można bowiem utożsamiać z sytuacją majątkową osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.