I SA/Wa 1922/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) asesor WSA Justyna Wtulich - Gruszczyńska Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi B. S., E. S. i I. S. na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 18 lipca 2023 r. nr DOP-WOPPN.200.22.2023.ŁN w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Klimatu i Środowiska na rzecz B. S., E. S. i I. S. solidarnie kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 18 lipca 2023 r., nr DOP-WOPPN.200.22.2023.ŁN Minister Klimatu i Środowiska, działając na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa, po rozpoznaniu wniosku B. S., E. S. i I. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Lubelskiego z 7 grudnia 2012 r., nr GNiR-II.752.3.2012, umorzył w całości postępowanie z przyczyn podmiotowych. W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Lubelski wyżej powołaną decyzją potwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Poleski Park Narodowy w Urszulinie ("Park"), m.in. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonych geodezyjnie, jako dz. ew. nr [...] oraz [...] obr. ew. [...] jedn. ew. [...]. Postępowanie toczyło się na podstawie art. 7 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 224 poz. 1337 - "ustawa zmieniająca z 2011 r."). Dla nieruchomości urządzono księgę wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy we Włodawie, IV Wydział Ksiąg Wieczystych. Pismem z 5 maja 2023 r. B. S., E. S. i I. S. wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Lubelskiego, z uwagi na wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, a wobec upływu czasu - o stwierdzenie, że decyzję wydano z naruszeniem prawa. Wnioskodawczynie podniosły, że postępowaniem uwłaszczeniowym uregulowanym w ustawie zmieniającej z 2011 r., mogły być objęte wyłącznie nieruchomości, które przypadły Skarbowi Państwa. Z uwagi na orzeczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 kwietnia 2023 r., nr DNI.rn.625.226.2022 nieruchomości te nie mogły być przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego. Pełnomocnik wnioskodawczyń wyjaśnił kwestie spadkowe. Rozpoznając sprawę Minister Klimatu i Środowiska stwierdził, że złożony wniosek jest nieskuteczny, gdyż wnioskodawczyniom nie służy tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości ujętych w kwestionowanej decyzji. Nie są więc stronami w rozumieniu art. 28 kpa, w tym zakończonego postępowania uwłaszczeniowego. Minister przytoczył treść art. 105 § 1 kpa i uznał, że konieczne jest umorzenie postępowania nadzorczego, gdyż podanie zostało złożone przez osoby nie będące stronami postępowania uwłaszczeniowego. Stwierdził także, że brak jest podstawy materialnoprawnej do uczestnictwa zainteresowanych w postępowaniu, o którym mowa w art. 7 ustawy zmieniającej z 2011 r. na prawach strony. Skoro podanie nie pochodzi od strony, to jako godzące w regulację art. 157 § 2 kpa, jest niedopuszczalne. Minister podkreślił, że stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy. Organ nadzoru podkreślił, że interes prawny powinien być indywidualny, konkretny, bezpośredni, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Innymi słowy, mieć interes prawny znaczy ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy, jednak nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Minister wyjaśnił, że stronami postępowania toczącego się przed Wojewodą na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2011 r. był Skarb Państwa i Park. Innych stron nie ujawniono oraz nie ujawniono żądania wznowienia postępowania wskutek pominięcia strony. Zgodnie z wyżej powołanym przepisem z dniem wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2012 r., parki narodowe będące państwowymi osobami prawnymi nabyły z mocy prawa prawo użytkowania wieczystego nieruchomości oddanych dotychczas w trwały zarząd parków narodowych będących państwowymi jednostkami budżetowymi oraz własność położonych na tych nieruchomościach budynków i innych urządzeń oraz lokali. Nabycie potwierdza w drodze decyzji właściwy wojewoda, a decyzja stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej. Organ nadzoru wskazał, że stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 7 ustawy zmieniającej z 2011 r. jest, co do zasady, Skarb Państwa, jako właściciel nieruchomości, oraz właściwy park narodowy, na rzecz którego wydawana jest decyzja uwłaszczeniowa. Inny podmiot może być stroną takiego postępowania, jeśli wykaże tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości będącej przedmiotem uwłaszczenia. Zainteresowane w postępowaniu tak nieważnościowym, jak również głównym (uwłaszczeniowym) takim tytułem wykazać się nie mogą, co wynika z treści księgi wieczystej nr [...], której ustalenia wiążą organy administracji publicznej. W odpisie zupełnym z tej księgi nie widnieje ani wzmianka, ani ostrzeżenie o stanie powodującym wątpliwość co do treści księgi. Wnioskodawczynie przedłożyły dokument (decyzja ministra właściwego ds. rolnictwa) służący ewentualnej rewizji ustaleń właściwej księgi wieczystej, jednakże Minister uznał, że w trybie przepisów regulujących obecne postępowanie nie jest władny rozstrzygnąć, czy ani na ile ustalenia tego dokumentu, przekreślają pewność wpisów ww. księgi wieczystej. Ustalenia te mogą służyć postępowaniu cywilnemu, np. o uzgodnienie treści księgi wieczystej bądź też jej sprostowanie, stosownie do okoliczności. Nie są to jednak dowody służące przeprowadzeniu postępowania nieważnościowego w stosunku do spornej decyzji. Zarówno bowiem Wojewoda wydając kwestionowaną decyzję, jak i Minister rozstrzygając w sprawie niniejszej, są związani treścią księgi wieczystej, której zmiana może nastąpić jedynie w trybie właściwego postępowania cywilnego. Minister uznając, że podanie nie pochodzi od strony umorzył postępowanie nadzorcze. Wobec treści księgi wieczystej nie znalazł także podstawy do prowadzenia postępowania nieważnościowego z urzędu. Skargę na decyzję Ministra Klimatu i Środowiska złożyły: B. S., E. S. i I. S.. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa, poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania wskutek uznania, że skarżące nie legitymują się interesem prawnym w postępowaniu, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego - przede wszystkim ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 kwietnia 2023 r. stwierdzającej niepodpadanie nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej ("decyzja MRiRW") oraz odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...] - wynika, iż zarówno w dacie "uwłaszczenia" parków narodowych oraz w dacie wydania kwestionowanej decyzji "uwłaszczeniowej" Skarb Państwa nie powinien być, zgodnie z prawem, uznany za właściciela nieruchomości stanowiącej działki ew. nr: [...] lecz tymi właścicielami powinny były skarżące, jako następczynie prawne Z. U., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało zaniechaniem merytorycznego rozpoznania sprawy; 2) art. 28 kpa w zw. z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 140 k.c. poprzez przyjęcie, że skarżącym nie przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji Wojewody Lubelskiego z 7 grudnia 2012 r., podczas gdy interes prawny wynika z prawa własności skarżących do nieruchomości (do momentu utraty własności na skutek decyzji uwłaszczeniowej), co zostało potwierdzone bezpośrednio w decyzji MRiRW załączonej do wniosku skarżących oraz ogólnodostępnej treści wpisów księgi wieczystej nr [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało zaniechaniem merytorycznego rozpoznania sprawy; 3) art. 76 § 1 kpa, poprzez dokonanie ustaleń faktycznych i sformułowanie ocen prawnych sprzecznych z: a) decyzją MRiRW - co polegało na pominięciu okoliczności, że decyzja ta stwierdzała, iż Skarb Państwa nie mógł nabyć prawa własności nieruchomości na podstawie dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, zaś "przejęcie" nieruchomości, które w praktyce dokonało się na podstawie zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Lublinie z 27 września 1946 r. było bezprawne; b) treścią wpisów w odpisach zupełnych ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości, tj. nr [...] (obecnej) oraz [...] i [...] (poprzednich) - co polegało na pominięciu okoliczności, że wpis prawa własności Skarbu Państwa w obecnej księdze wieczystej wynika wyłącznie z faktu, że po zamknięciu dawnej księgi hipotecznej, obecny w niej wpis z 1946 r. o (nielegalnym) przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie dekretu PKWN przeniesiono automatycznie do nowej księgi wieczystej, przy czym w księgach wieczystych prowadzonych dla nieruchomości na przestrzeni lat nie ujawniono żadnej innej (alternatywnej) podstawy własności Skarbu Państwa do nieruchomości niż dekret PKWN potwierdzonego wpisem z 1946 r., - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż naruszenia te doprowadziły organ do błędnego przekonania, iż skarżące nie dysponowały tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, a tym samym interesem prawnym do wszczęcia postępowania o stwierdzenie wydania decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, co skutkowało umorzeniem postępowania z przyczyn podmiotowych; 4) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez zaniechanie podjęcia przez organ czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy i rezygnację z ustalenia prawdy materialnej w zakresie następujących okoliczności: a) skutków, jakie wywołuje wydanie decyzji MRiRW w odniesieniu do sytuacji prawnej skarżących - organ nie wyprowadził z decyzji MRiRW oczywistego wniosku, że rezultatem tej decyzji - w obszarze przesłanek koniecznych dla oceny legalności decyzji uwłaszczeniowej - jest restytucja uprawnień właścicielskich skarżących do nieruchomości, a tym samym uzyskanie przez skarżące interesu prawnego do kwestionowania decyzji uwłaszczeniowej; b) źródła prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości - organ nie przeanalizował wpisów w obecnej księdze oraz księgach poprzednio prowadzonych dla nieruchomości (do których znajdują się odesłania w obecnej księdze) i nie dostrzegł, że jedynym tytułem prawnym Skarbu Państwa jest podważone decyzją MRiRW nielegalne przejęcie powołujące się na dekret PKWN, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż zaniechania te skutkowały przekonaniem organu, iż skarżące nie dysponowały tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, a tym samym interesem prawnym do wszczęcia postępowania o stwierdzenie wydania decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, co skutkowało umorzeniem postępowania z przyczyn podmiotowych; 5) art. 156 § 2 kpa w zw. z 156 § 1 pkt 2 kpa, poprzez uznanie, że organ nie ma kompetencji do zbadania legalności decyzji uwłaszczeniowej zgodnie z wnioskiem skarżących, a to ze względu na związanie treścią wpisu prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej, podczas gdy organ w oparciu o zgromadzone dowody - przede wszystkim decyzję MRiRW - miał prawo samodzielnie obalić domniemanie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w sytuacji gdy takie ustalenie dotyczyło jedynie przesłanki, która umożliwia uzyskanie rozstrzygnięcia na drodze administracyjnoprawnej, mającego wpływ na sytuację prawną, a nie faktyczną skarżących - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ zaniechał sprawdzenia (ponad treść wpisów w księdze wieczystej), czy skarżące dysponowały tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości, a tym samym interesem prawnym do wszczęcia postępowania o stwierdzenie wydania decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, co skutkowało umorzeniem postępowania z przyczyn podmiotowych. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 3 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece poprzez przyjęcie, że przeszkodą dla uznania skarżących za strony postępowania badającego legalność decyzji uwłaszczeniowej był wpis prawa własności Skarbu Państwa w księdze wieczystej istniejący w dacie wydawania decyzji uwłaszczeniowej i obowiązująca zasada jawności materialnej wpisów, podczas gdy legalność wpisu prawa własności Skarbu Państwa została obalona jednoznacznie i w sposób wiążący organ w decyzji MRiRW - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło organ do oczywiście błędnego przekonania, iż skarżące nie dysponowały interesem prawnym do wszczęcia postępowania o stwierdzenie wydania decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, co skutkowało umorzeniem postępowania z przyczyn podmiotowych; 2) art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece poprzez uznanie, że weryfikacja legalności decyzji uwłaszczeniowej nie jest możliwa przed uzgodnieniem treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przed sądem cywilnym ("naprawą treści księgi wieczystej"), podczas gdy przeprowadzenie postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej nie miałoby żadnego wpływu na wynik postępowania administracyjnego, zaś sugerowanie skarżącym wszczęcia sprawy o uzgodnienie stanowi "fałszywą poradę", ponieważ takie postępowanie nie mogłoby doprowadzić do wykreślenia wpisów dokonanych na rzecz Skarbu Państwa i Poleskiego Parku Narodowego i wpisaniu w ich miejsce skarżących, a to z uwagi na związanie sądu cywilnego decyzją uwłaszczeniową, co w oczywisty sposób doprowadziłoby do oddalenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło organ do oczywiście błędnego przekonania, iż skarżące nie dysponowały interesem prawnym do wszczęcia postępowania o stwierdzenie wydania decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem prawa, co skutkowało umorzeniem postępowania z przyczyn podmiotowych; 3) art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. oraz art. 232 § 1 k.c., poprzez zaakceptowanie niedopuszczalnego z punktu widzenia praworządności i krzywdzącego dla skarżących stanu rzeczy, w którym nieruchomość należąca do skarżących wskutek bezprawnych działań Skarbu Państwa została następnie oddana w użytkowanie wieczyste Poleskiemu Parkowi Narodowemu, czym de facto pozbawiono skarżące prawa własności bez jakiejkolwiek rekompensaty. Wskazując na powyższe zarzuty skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi. Skarżące wniosły o przeprowadzenie dowodów z: a) odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...] (obecnej księgi wieczystej nieruchomości); b) odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...] (poprzedniej księgi wieczystej nieruchomości); c) odpisu zupełnego księgi wieczystej nr [...] (poprzedniej księgi wieczystej nieruchomości); d) wyciągu z księgi hipotecznej "[...]" nr [...]; e) odpisu umowy sprzedaży z 18 czerwca 1932 r. sporządzonej przed notariuszem S. S. w Lublinie - na okoliczność tytułu prawnego poprzedniczki prawnej skarżących - Z. U. do nieruchomości potwierdzonego umową sprzedaży i wpisem w księdze hipotecznej, "przejęcia" nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie dekretu PKWN potwierdzonego wpisem w księdze hipotecznej, brakiem alternatywnej (niż dekret) podstawy prawnej nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa, potwierdzonego treścią odpisów zupełnych ksiąg wieczystych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przeprowadzonej 18 lipca 2024 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ppsa, dopuścił dowód z załączonych do skargi dokumentów na okoliczności w niej wskazane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżące składając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Lubelskiego 7 grudnia 2012 r. załączyły decyzję MRiRW z 13 kwietnia 2023 r. wydaną na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu o reformie rolnej. Wynika z niej, że skarżące wystąpiły o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomości "[...]", składające się z działek [...] nie podpadały pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. MRiRW wyżej powołaną decyzją orzekł zgodnie z wnioskiem skarżących. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia dotycząca legitymowania się przez skarżące przymiotem strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody Lubelskiego z 7 grudnia 2012 r. o stwierdzeniu nabycia z dniem 1 stycznia 2012 r., z mocy prawa, przez Poleski Park Narodowy mienia Skarbu Państwa opisanego w tej decyzji, w części dotyczącej działek nr: [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ stwierdził brak wykazania przez skarżące tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości, zarówno na dzień wydania kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej, jak i obecnie. Minister uznał, że to wpis w księdze wieczystej Skarbu Państwa w dacie uwłaszczenia ma decydujące znaczenie w sprawie. Organ podał, że obalenie domniemania wynikającego z wpisu w księdze wieczystej może nastąpić wyłącznie przed sądem powszechnym, zaś organy administracji nie są uprawnione do dokonywania własnych ocen, czy w danym przypadku działa, czy też nie działa rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych. Organ wywodził również, że wzruszenie wpisu w księdze wieczystej nie może odbywać się w postępowaniu uwłaszczeniowym, czy też w postępowaniu nadzorczym wobec decyzji uwłaszczeniowej, w których nie rozstrzyga się sporów o własność. Nie negując powyższego stanowiska wskazać należy, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W każdym postępowaniu organ administracji ma obowiązek samodzielnie ustalić, kto jest stroną tego postępowania, tj. kto ma interes prawny, by uczestniczyć w postępowaniu. Krąg stron w postępowaniu nadzwyczajnym musi być badany na podstawie art. 28 kpa. Brak jest przy tym definicji legalnej pojęcia interesu prawnego. Nie ma jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 kpa, które można by zastosować automatycznie w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Dlatego też w każdej sprawie kwestie te należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu prawnego, czy też jedynie interesu faktycznego, mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga zaistnienia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Od interesu prawnego dającego prawa strony należy jednak odróżnić interes faktyczny, który nie jest chroniony przez obowiązujące normy prawne. W niniejszej sprawie skarżące wniosły o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej wydanej na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z 18 sierpnia 2011 r. Nie ulega wątpliwości, że stroną takiego postępowania jest Skarb Państwa i właściwy park narodowy, który nabywa mienie ogólnonarodowe. Inne podmioty uczestniczą w tym postępowaniu jedynie wówczas, gdy wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z wyżej wskazanym przepisem prawa materialnego, w tym wykażą, że mają tytuł prawny do uwłaszczanej nieruchomości. Podnieść należy, że strona wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej ma prawo wykazywać swój interes prawny wszelkimi dostępnymi jej dowodami, co nie oznacza wbrew stanowisku Ministra, że w tym postępowaniu organ administracji rozstrzyga spory o własność. Organ administracji dokonuje bowiem jedynie oceny, czy przedstawione przez stronę dowody pozwalają na uznanie jej interesu prawnego do bycia stroną w postępowaniu administracyjnym – w niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Uznanie takiego podmiotu na podstawie przedłożonych dokumentów za stronę nie prowadzi do obalenia wpisu w księdze wieczystej, do czego wyłącznie uprawniony jest sąd powszechny. Skoro wpisy w księgach wieczystych korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, to ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie mogą tych wpisów podważać, ani prowadzić w tym kierunku postępowania. Jak wskazano powyżej, przedstawienie przez stronę dokumentów pozwalających na ustalenie jej interesu prawnego nie powoduje obalenia mocy dowodowej wpisów do księgi wieczystej (por. wyroki NSA: z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2315/22, z 5 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2238/22). Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego jeżeli nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa na mocy art. 2 ust.1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, to ostateczna decyzja administracyjna wydana na podstawie § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu PKWN rozstrzygająca definitywnie i wiążąco dla sądów powszechnych kwestie nabycia (lub nie nabycia) przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości mogłaby stanowić odpowiedni dokument, o którym mowa w art. 31 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. wykazujący niezgodność z rzeczywistym stanem prawnym w razie wadliwego ujawnienia w księdze wieczystej Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Dopóki decyzja uwłaszczeniowa na podstawie której dokonano wpisu jest w obrocie prawnym sąd wieczystoksięgowy nie jest uprawniony do kwestionowania stwierdzonego w niej stanu prawnego. Jak z powyższego wynika przyjęcie braku legitymacji skarżących w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej zamyka im drogę do usunięcia niezgodności wpisów w księdze wieczystej, a tym samym usunięcia wpisów będących wynikiem przejęcia majątku w trybie reformy rolnej, a w konsekwencji wykonania ostatecznej decyzji w przedmiocie reformy rolnej (por. wyroki NSA: z 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2315/22, z 5 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 2238/22). Skarżące, powołując się na ostateczną decyzję MRiRW z 13 kwietnia 2023 r. wywodziły, że w dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej miały tytuł własności do nieruchomości objętej uwłaszczeniem. Poza sporem pozostaje, że MRiRW wyżej wskazaną decyzją orzekł, że nieruchomość ziemska - "[...], stanowiące przedwojenną własność Z. U. (w rozstrzygnięciu nieprecyzyjnie wskazano nazwisko "[...]", pomimo, że z uzasadnienia decyzji wynika, że chodzi o majątek należący do Z. U.) nie podpadała pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Decyzja w przedmiocie reformy rolnej jest prawomocna. Należy zatem rozważyć, jakie skutki dla rozpoznawanej sprawy miało wydanie ostatecznej decyzji MRiRW o niepodpadaniu nieruchomości ziemskiej pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W judykaturze przyjmuje się, że decyzja administracyjna, o jakiej mowa w § 5 rozporządzenia z 1 marca 1945 r. ma charakter deklaratywny, wywiera skutek rzeczowy (w tym sensie, że stwierdza, iż prawo własności przysługiwało przez cały czas pierwotnemu właścicielowi bez konieczności powrotnego przeniesienia tego prawa) i stanowi wyłączną podstawę do uzyskania przez byłych właścicieli lub ich spadkobierców wiedzy, że Skarb Państwa nie nabył z mocy prawa własności nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (por. wyrok SN z 22 listopada 2012 r., sygn. akt II CSK 128/12, uchwały SN z: 17 lutego 2011 r., sygn. akt III CZP 121/10 i z 18 maja 2011 r., sygn. akt III CZP 21/11). Z ostatecznej decyzji MRiRW wynika, że nieruchomość należąca do Z. U. nie przeszła na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu PKWN, a skoro tak, to nadal jej właścicielem pozostawała Z. U. - poprzedniczka prawna skarżących (a następnie jej spadkobiercy). Wobec tego skarżące, jako jej następcy prawni mają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody Lubelskiego z 7 grudnia 2012 r. Skarżące mają legitymację do bycia stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej w zakresie, w jakim uwłaszczone zostały nieruchomości należące do ich poprzedniczki prawnej, a które wskazane zostały w decyzji MRiRW, jako nie podpadające pod działanie przepisów o reformie rolnej. Ostateczna decyzja MRiRW wykreowała interes prawny do zainicjowania i udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Trafne zatem są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2011 r. Organ poza zbadaniem treści księgi wieczystej nr [...] (założonej w 2016 r. w związku z odłączeniem działek z innych wskazanych w niej ksiąg) nie zbadał pozostałych ksiąg wieczystych oraz nie pozyskał dokumentów archiwalnych, ani nie wezwał pełnomocnika skarżących do ich złożenia. Jak wynika z załączonego do skargi odpisu księgi hipotecznej "[...]", jako właścicielka nieruchomości wpisana została Z. U. Z księgi tej wynika, że wpisem z 10 października 1946 r. ujawniono prawo własności Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Podstawą wpisu było zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Lublinie z 27 września 1946 r. Organ nie uwzględnił także treści decyzji MRiRW z 13 kwietnia 2023 r. Ze wszystkich wyżej podanych przyczyn zasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów art. 28 kpa, art. 7, art. 76 § 1 kpa, 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 kpa i art. 157 § 2 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (731 zł) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ppsa (pkt 2 sentencji). Na koszty te składa się wpis - 200 zł, koszty zastępstwa procesowego - 480 zł i opłaty od pełnomocnictw 51 zł (3x17). Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.