I SA/Wa 1929/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na rzecz adwokata M. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Warszawie, przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] odmawiającą przyznania W. K. zasiłków celowych na różne cele. W toku postępowania administracyjnego ustalono następujący stan faktyczny: Burmistrz Gminy B. - po rozpatrzeniu podań W. K. z dnia 27, 30, 31 lipca 2007 r. oraz z dnia 2,14, 16 i 21 sierpnia 2008 r. - decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. odmówił przyznania W. K. zasiłków celowych na: [...] oraz postanowił nie rozpatrywać spraw nie będących w kompetencji Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej, w tym odszkodowania i roszczenia w różnym wymiarze i z różnych przyczyn ([...]). Nie rozpoznano również żądań wnioskodawcy dotyczących przyśpieszenia wypłat zasiłków stałych i celowych. Organ pierwszej instancji ustalił, że dochód [...] rodziny skarżącego wynosi ogółem [...], tyle, ile wynosi [...]. Organ odmówił zasiłku celowego na [...], gdyż pomoc na ten cel nie należy do podstawowych potrzeb życiowych, czego wymaga z art. 39 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. W ocenie organu, [...] jest samodzielnym wyborem W. K., a nie niezbędną potrzebą życiową. Organ podkreślił, że pracownik socjalny Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej wielokrotnie oferował W. K. [...], jednakże W. K. nigdy nie skorzystał z tej możliwości, płacąc za [...]. Organ wskazał, że odmowa pomocy za [...] spowodowana jest faktem, że wnioskodawca może korzystać z pomocy [...] bezpłatnie w [...]. W kwestii [...] organ wyjaśnił, że przekracza to możliwości finansowe Ośrodka, ponadto W. K. deklarował samodzielne spłacenie [...]. Wymiana [...] – w ocenie organu - jest zbędna, ponieważ są sprawne. Z kolei umowa z [...] jest umową dodatkową, a Ośrodek pokrywa koszty za [...] wnioskodawcy wystawione przez [...]. Co do zakupu [...], organ wskazał, że wydatek ten mieści się w możliwościach finansowych W. K. (koszt do [...] zł). Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że żądania wypłat odszkodowań o jakie wnosi w podaniach W. K. oraz roszczenia za [...] nie mieszczą się w kompetencji Ośrodka Pomocy Społecznej. W tych sprawach jedynym organem właściwym jest [...], o czym W. K. był wielokrotnie informowany. Natomiast odnośnie do zasiłków celowych, organ wyjaśnił, że nie są wypłacane z uwagi na fakt, iż wnioskodawca kwestionuje każdą decyzję i obecnie toczą się postępowania odwoławcze. Odnośnie do zasiłków stałych to są one wypłacane ok. 10 dnia każdego miesiąca i przyśpieszenie ich wypłacania jest niemożliwe ze względu na obowiązujące przepisy. W. K. odwołał się od decyzji Burmistrza Gminy B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [.....] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że W. K. znajduje się pod [...] opieką Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Pomocy rzeczowej udziela mu również [...]. Organ ponadto podkreślił, iż decyzja o przyznaniu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego, co oznacza, że organ przyznający pomoc nie jest zobowiązany do spełnienia żądań strony w całości. Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego i prawidłowo ocenił sytuację życiową odwołującego się. Odmawiając przyznania pomocy na wymienione cele organ pierwszej instancji szczegółowo i starannie to umotywował. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie pomocy celowej. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd administracyjny nie jest kolejną instancją administracyjną, orzekającą merytorycznie o celowości przyznania w indywidualnej sprawie zasiłku w określonej wysokości. Ocena kontrolowanych decyzji w postępowaniu sądowym dokonywana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zm.). Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie może być uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zgodne są z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Sąd administracyjny jest zaś władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Podkreślić należy, że część żądań skarżącego zawartych we wnioskach, które są objęte i niniejszą sprawą, została przez organ uwzględniona inną decyzją (z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]). Niniejsza sprawa dotyczy zaś tych żądań, na które nie została skarżącemu udzielona pomoc społeczna. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 przywołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis art. 39 ust. 1 i 2 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Orzekając w ramach uznania administracyjnego organ nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest decyzją tzw. "związaną", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przypomnieć również należy, że zgodnie z treścią art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie mogą one poprzestawać na przyjęciu biernej postawy sprowadzającej się tylko do oczekiwania na przyznanie przez organ świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że w rozpatrywanej sprawie organ w sposób wyczerpujący przedstawił okoliczności, które przesądziły, iż zasiłek celowy został przyznany skarżącemu jedynie na część wnioskowanych wydatków, czyli na potrzeby [...]. Organy administracji publicznej obu instancji poddały ocenie wszystkie okoliczności warunkujące odmowę przyznania zasiłku celowego na pozostałe potrzeby. Nie można bowiem zarzucić decyzji niezgodności z prawem, gdy organ pomocy społecznej oceniając z jednej strony sytuację materialną i rodzinną oraz potrzeby skarżącego, w tym także brak z jego strony działań zmierzających do rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i cele jakie stawia ustawa o pomocy społecznej uznał, że nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu pomocy finansowej [...] , ponieważ nie są to wydatki służące zaspokojeniu niezbędnych potrzeb bytowych skarżącego. Także odmowa przyznania w niniejszej sprawie innej wnioskowanej przez skarżącego pomocy została należycie umotywowana. Na zakończenie wyjaśnić także trzeba, że sprawa roszczeń odszkodowawczych skarżącego, jak i oddania [...] jest podnoszona przez skarżącego w licznych pismach zarówno kierowanym do organów rozpatrujących składane wnioski, jak i kierowanych w wielu sprawach rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny. Wielokrotnie skarżący był informowany, że sprawy te nie mogą być przedmiotem rozpoznania na podstawie przepisów ustawy o pomocy społecznej ani przez organy pomocy społecznej, ani też przez sąd administracyjny. Właściwym do rozpoznania kwestii odszkodowawczych jest bowiem jedynie [...], zaś w sprawie ewentualnej [...] właściwe są jedynie odpowiednie [...]. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.