I SA/Wa 1929/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2019 r. sprawy ze skargi M.C. i Z. C. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 134/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5.000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz M. C. i Z. C. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie po 1.000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. C. i Z.C. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z. C. i M. C. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 134/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 i 3 wyroku). Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W uzasadnieniu skargi wskazali, że po raz kolejny wnoszą skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Sądu. Podnieśli, że organ zignorował dwa wcześniejsze wyroki Sądu wydane w związku ze skargami na niewykonanie wyroku Sądu z 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 134/15. Dodali, że Prezydent [...] nadal nie załatwił sprawy pomimo uprzednich wezwań, w tym wezwania z 9 lipca 2019 r. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżący wskazali, że wskutek braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ponieśli istotną szkodę niemajątkową. Szkoda ta polega na "naruszeniu dóbr osobistych w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własnością, zdrowia, prawa poszanowania dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania swej sprawy przez właściwy organ lub sąd". Dodali, że wyrządzona im krzywda polega na poczuciu bezsilności poprzez brak jakiegokolwiek wpływu na organ w ważnej dla nich sprawie oraz poczuciu, że jako obywatele pomimo sumienności w wykonywaniu wymaganych prawem czynności w celu uzyskania odszkodowania nie mogą liczyć na rozstrzygnięcie sprawy w rozsądnym terminie. Zaznaczyli, że istnieje obawa, że bez wymierzenia Prezydentowi [...] sankcji w postaci przyznania na ich rzecz sumy pieniężnej organ w dalszym ciągu nie wykona wyroku Sądu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że nie mógł procedować w niniejszej sprawie, gdyż nie otrzymał akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Poinformował, że trwa kwerenda dotycząca poszukiwania akt własnościowych nieruchomości, a biuro dysponuje jedynie teczką zastępczą nieruchomości przy ul. [...]. Organ podniósł, że pismem z [...] lipca 2019 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o zwrot lub wypożyczenie dokumentów związanych ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie skarżący w skardze zawarli wniosek o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Z tego względu sprawa została rozpoznana w wyżej wskazanym trybie. Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 134/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...], w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi [...] 15 stycznia 2016 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt IV SAB/Wa 134/15 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął 15 kwietnia 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzednich wielokrotnych wezwań przez skarżących do wykonania powyższego wyroku oraz wymierzenia orzeczeniami tutejszego Sądu z 23 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1257/17 oraz z 21 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1515/18 grzywien w wysokości odpowiednio 2.000 zł i 4.000 zł za niewykonanie wyroku z 26 sierpnia 2015 r., Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem sprawy nie załatwił - to wniosek o wymierzenie mu z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów godzi w samą istotę zasady praworządności, którą organy administracji publicznej są bezwzględnie związane (art. 7 Konstytucji RP, art. 6 k.p.a.) i w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 5.000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd, przy uwzględnieniu także okresu jaki upłynął od wymierzenia ostatniej grzywny do czasu złożenia skargi i orzekania przez Sąd. Wskazać należy, że rozpoznając sprawę, Sąd jednocześnie - stosownie do art. 154 § 1 P.p.s.a.- stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sąd stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie zaistniała bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Pomimo wyroku Sądu stwierdzającego bezczynność Prezydenta i dwóch wyroków wymierzających grzywnę organ nie zakończył sprawy, choć upłynęło już ponad 3 lata od wyznaczonego terminu. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Przy czym podnoszona przez organ okoliczność nie dysponowania aktami własnościowymi nieruchomości nie usprawiedliwia braku działań organu. Bezspornym jest, że Prezydent pomimo ukarania dwoma grzywnami za niewykonanie powołanego wyroku dopiero pismem z [...] lipca 2019 r., a więc po wezwaniu go przez skarżących do wykonania wyroku, zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o zwrot lub wypożyczenie akt dotyczących nieruchomości przy ul. [...]. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Zasadne jest także żądanie przyznania skarżącym sumy pieniężnej, aczkolwiek w innej od oczekiwanych przez nich wysokości. Ten środek prawny nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Mając zatem na uwadze ową kompensacyjną, a nie odszkodowawczą, funkcję tego środka prawnego, Sąd uznał za odpowiednie przyznanie od organu po 1.000 złotych na rzecz każdego ze skarżących. Suma wynikających z tego tytułu obciążeń finansowych (2.000 zł), w połączeniu z ustaloną wyrokiem grzywną (5.000 zł), wypełnia funkcję dyscyplinującą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz art. 154 § 2 zd. drugie P.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku. Sumę pieniężną przyznano na podstawie art. 154 § 7 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 powołanej ustawy.