I SA/Wa 1934/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi I.T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz I. T. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dnia [...] stycznia 2006 r. I. T. wystąpiła z wnioskiem do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia, przez jej ojca H. T., nieruchomości, przypadających mu po bracie W. T. poza obecnymi granicami państwa Polskiego. W dniu [...] lutego 2006 r. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] przekazał powyższy wniosek według właściwości do rozpoznania Wojewodzie [...]. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2010 r., znak [...] Wojewoda [...] odmówił I. T. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Od decyzji powyższej skarżąca wniosła odwołanie do organu wyższego stopnia. Dnia [...] sierpnia 2010 roku Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] i przedstawił następujący stan sprawy: Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie W. T., zamieszkały w L., gmina K., powiat P., województwo [...] zmarł w dniu [...] czerwca 1941 r. we wsi B. na B. (kopia postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...].12.2003 r.). Spadek po nim na podstawie ustawy nabył brat H. T. w całości. Natomiast z kopii postanowienia Sądu Rejonowego w N. z dnia [...] grudnia 1980 r. wynika, że spadek po zmarłym w dniu [...] września 1973 roku H. T. nabyła jego córka I. T. w całości. Z kopii dowodu ubezpieczeniowego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych Inspektora Wojewódzkiego w W. z dnia [...] marca 1930 r. wynika, że H. T. i W. T. byli właścicielami nieruchomości folwark L. położonej gminie [...], powiat P. Natomiast w znajdującej się w Bibliotece Publicznej Miasta W. kopii Księgi Adresowej Polski dla handlu, przemysłu, rzemiosła i rolnictwa z roku 1928 r. w gronie właścicieli ziemskich wymieniony jest "H. T. [...]". Z potwierdzonej przez Archiwum Państwowe w S. za zgodność z oryginałem kopii orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego Oddział w S. wynika, że Pan H. T. pozostawił w miejscu poprzedniego zamieszkania gospodarstwo rolne z domem mieszkalnym, zabudowaniami gospodarczymi oraz inwentarzem żywym. Jak wynika natomiast z oświadczenia I.T. Pan H.T. po przybyciu w maju 1946 r. na terytorium Polski zamieszkiwał: w latach 1946-1948 w W., gmina [...], województwo [...], w latach 1948-1973 (do śmierci) w R., województwo [...]. Minister Skarbu Państwa w swej decyzji podzielił stanowisko Wojewody [...] i stwierdził, że brak jest wystarczających dowodów na ustalenie rodzaju i powierzchni nieruchomości, których współwłaścicielami byli H. T. i W. T. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji, pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. I. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze tej zarzuciła m.in. naruszenie art. 156, art. 138, art. 110 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje: Z uwagi na treść art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd administracyjny , sprawuje , w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna przesądza, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tym samym Sąd administracyjny nie jest władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy też , czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy czym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy, kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w sprawie niniejszej jest zasadna a argumenty wskazane na jej poparcie zasługują na aprobatę. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że będąca podstawą rozstrzygnięcia w sprawie, ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ma za zadanie zakończyć proces rozliczeń z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy tej ustawy mają zastosowanie zarówno do spraw nowych jak również do sytuacji, w których osoba posiadająca zaświadczenie lub decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty wydane na podstawie wcześniej obowiązujących w tej materii przepisów, nie zrealizowała prawa do rekompensaty albo zrealizowała je w części. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje w każdym przypadku na wniosek osoby ubiegającej się, zgłoszony nie później niż do dnia 31.12.2008r ( art. 5 ustawy). Skarga I. T. dotyczy decyzji wydanej przez Ministra Skarbu Państwa w dniu [...].08.2010r. mocą, której Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].03.2010r. odmawiającą skarżącej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. T. (ojca skarżącej) następcy prawnego po zmarłym w dniu [...].06.1941r. bracie W. T. (stryju skarżącej) nieruchomości położonych w L., gminie [...], powiecie [...], województwie [...] tj. poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej , które były własnością W. T. w chwili jego śmierci. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podkreślił , że zasadniczym powodem zapadłego rozstrzygnięcia jest fakt , iż materiał dowodowy przedstawiony przez I. T. na potwierdzenie rodzaju i powierzchni majątku należącego do W. T. jest niewystarczający. W szczególności w odniesieniu do złożonego przez skarżącą odpisu, potwierdzonego za zgodność, wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia [...].06.2002r. sygn. [...] ustalającego skład i rodzaj majątku , który poza obecnymi granicami RP pozostawił w dniu 01.09.1939r. H. T. wraz z jego uzasadnieniem, wskazał, że nie może on być uznany za dowód potwierdzający rodzaj i charakter własności W. T. Jako niewystarczające dla potrzeb pozytywnego rozstrzygnięcia ocenił także inne dokumenty między innymi, w postaci dowodu ubezpieczeniowego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych w W. z dnia [...].03.1930r. wystawionego na nazwisko obu braci T. synów W. wraz z wyszczególnieniem ubezpieczonych budowli, wyciągu z księgi adresowej Polski dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa z 1928r. w której jako właściciel ziemski figuruje H. T. oraz operatu szacunkowego z [...]10.2005r. w którego opisie wymieniono W. T. Wymienione decyzje zapadły w toku rozpoznania wniosku skarżącej, w sytuacji gdy tożsama argumentacja merytoryczna użyta przez Wojewodę [...] w identycznym stanie faktycznym sprawy, przy wydaniu wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...].01.2008r. została zakwestionowana przez rozpatrującego odwołanie od niej Ministra Skarbu Państwa, który w dniu [...].07.2008r. zaskarżoną decyzję uchylił i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, że Wojewoda [...] nieprawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy i błędnie ustalił stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w sprawie zostały zebrane wystarczające dokumenty pozwalające na określenie składników, rodzaju i powierzchni części majątku [...], które były wyłączną własnością W. T. w dniu jego śmierci. Nie ulega wątpliwości, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...].03.2010r. zapadła z pominięciem stanowiska wskazanego wyżej a użyte argumenty zostały powielone . Pomimo powyższego, Minister Skarbu Państwa zaskarżoną decyzją z dnia [...].08.2010r., rozstrzygającą odwołanie od decyzji Wojewody z dnia [...].03.2010r. , utrzymał tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu podzielił w całości stanowisko Wojewody [...] oraz pomimo niezmienionego stanu faktycznego i dowodowego sprawy nie nawiązał do własnego , całkowicie odmiennego stanowiska oraz wytycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]07.2008r. Powyższe przesądza, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, w tym 16 k.p.a., 77 k.p.a., 80k.p.a., 107 par.3 k.p.a. i 110 k.p.a. Stosownie do treści art. 16 k.p.a. Decyzje od , których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie bądź zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie lub w ustawach szczególnych. Paragraf 2 przewiduje, że mogą być one zaskarżone do sądu z powodu ich niezgodności z prawem na zasadach i w trybie określonym w odrębnych ustawach. Zasada ogólna trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych ma zasadnicze znaczenie dla stabilizacji stosunków prawnych na niej opartych. W odczuciu społecznym stanowi zrąb całego systemu ogólnego postępowania administracyjnego i gwarant pewności określonego status quo , które może być zachwiane jedynie w wyniku zastosowania określonych przepisów prawa w celu osiągnięcia skutku prawnego w postaci pozbawienia decyzji ostatecznej jej mocy obowiązującej. Z drugiej strony pamiętać należy, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej ( art. 110 k.p.a.). Oznacza to, stabilizację treści rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty lub rozstrzygnięcia kończącego sprawę w danej instancji. Strona zaś zyskuje definitywną wiadomość o stanowisku jakie w jej sprawie zajął organ co pozostaje w bezpośrednim związku z ustaleniem ram dalszej ochrony jej interesów prawnych zarówno na drodze administracyjnej jak i ewentualnie sądowej. Ma również prawo snucia domniemania prawidłowości rozstrzygnięcia , szczególnie o ile nie nastąpiły żadne zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy. Ten walor w sprawie niniejszej uległ zachwianiu. Skarżąca po zapoznaniu się z uzasadnieniem decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...].08.2010r. miała usprawiedliwione podstawy do przyjęcia, że zaoferowany w sprawie materiał dowodowy w sposób wystarczający dokumentuje jej wniosek a oczekiwane orzeczenie Wojewody [...] winno respektować wytyczne organu nadzorczego. W związku ze wskazanym uchybieniem doszło ponadto, w ocenie sądu, do naruszenia treści art. 107 par.3 k.p.a., który przesądza, iż uzasadnienie faktyczne zapadłej przed organem decyzji, winno zawierać wskazanie faktów , które zostały uznane za udowodnione , dowodów na których organ się oparł oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej , zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie niniejszej Minister Skarbu Państwa wydał w tym samym stanie faktycznym i prawnym dwie odmienne decyzje, przeciwnie uzasadnione. Tym samym w sposób nieprawidłowy zaniechał wyjaśnienia przyczyn i podstaw zmiany stanowiska w sprawie. W zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek informacji w tym przedmiocie. Nie ulega natomiast wątpliwości, że zmiana każda, a zwłaszcza tak zasadnicza, w zaprezentowanym poglądzie prawnym, winna być jasno i wyczerpująco omówiona. Wskazane uchybienia przesądzają, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem wymienionych przepisów prawa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ weźmie pod uwagę powyższe uwagi a ponadto, wobec zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...].03.210r. poglądu, że ustalenie rodzaju i powierzchni majątku należącego do W. T. winno być przedmiotem odrębnego postępowania przed sądem cywilnym w odrębnej sprawie o ustalenie, - rozważy , czy w kontekście obowiązków organu wynikających z brzmienia art. 7, 8 , 9 a także 77 i 80 k.p.a. istnieje uzasadniona podstawa do podjęcia czynności w trybie art. 97 par.1 pkt.4 k.p.a. Zaznaczyć bowiem w tym miejscu wypada, że nakaz respektowania zasad praworządności w dążeniu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy poszanowaniu interesu społecznego oraz obywateli (art. 7 k.p.a.) a ponadto w dążeniu do pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ich świadomości prawnej( art. 8 k.p.a.) – wymaga szczególnej dbałości aby strony i inne osoby w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 k.p.a.). Organy administracji publicznej powinny w tym celu udzielać wymienionym podmiotom niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Dopiero zachowanie tych zasad pozwoli na pełną realizację treści art. 77 i 80 k.p.a. w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego w sprawie. Mając powyższe uchybienia na uwadze Sąd , na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.