I SA/Wa 1937/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Irena Kamińska NSA Cezary Pryca Protokolant referendarz sądowy Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. i S. P. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa mienia Skarbu Państwa oddala skargę. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., znak [...], po rozpatrzeniu odwołania S. i J. P., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., znak [...], stwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) własności nieruchomości położonej w K., oznaczonej nr [...] o powierzchni [...] ha, zajętej pod fragment drogi krajowej nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., znak [...], po rozpatrzeniu wniosku Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, Oddział w L. z dnia 2 lipca 2002 r., potwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., za odszkodowaniem własności nieruchomości położonej w K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, Kw nr [...], której współwłaścicielami byli dotychczas małżonkowie S. i J. P. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa ani Gminy, jest zajęta pod cześć pasa drogowego drogi krajowej nr [...] i pozostaje we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w L. Droga nr [...] jest (i była w dniu 1 stycznia 1999 r.) drogą krajową zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Odwołanie od decyzji organu I instancji pismem z dnia 23 stycznia 2003 r. złożyli małżonkowie S. i J. P. W odwołaniu zakwestionowali fakt władania przedmiotową działką przez Okręgową Dyrekcję Dróg Publicznych w L. Skarżący twierdzili, że samodzielnie władają sporną nieruchomością, na dowód czego przywołali fakt wybudowania w 1996 r. na spornej działce reklamy prowadzonej przez nich firmy. S. i J. P. wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił stanowisko organu I instancji, dotyczące łącznego spełnienia przesłanek zawartych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, warunkujących nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa lub właściwe jednostki samorządu terytorialnego prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne. W szczególności organ II instancji wyjaśnił, że sporna nieruchomość leżąca w pasie drogi krajowej jest zajęta pod ogólnodostępny chodnik zbudowany przed 1985 r. Fakt ustawienia przez Skarżących na spornym gruncie słupa reklamowego nie ma wpływu na publiczną dostępność do chodnika i wykonywanie władztwa przez Skarb Państwa. Organ uznał więc, że okoliczność ta, podnoszona przez Skarżących jako zarzut przeciwko istnieniu władztwa publicznego, nie ma znaczenia. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli S. i J. P., zarzucając rażące naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Skarżący podtrzymując argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 7 kwietnia 2003 r. Na skutek reformy sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga, zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), stanowiącego, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stała się przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem. Art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.) stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Powołany przepis określa normatywne przesłanki, których łączne wystąpienie powodują, że grunty nie stanowiące własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ich własnością. Przesłankami tymi są: (1) władanie w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego gruntami (2) zajętymi pod drogi publiczne (3) nie stanowiącymi ich własności. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. ani w przepisie art. 73, ani w żadnym innym przepisie nie zawiera wyjaśnienia pojęcia drogi publicznej. Definicję drogi publicznej zawiera art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm.). W rozumieniu tego przepisu za drogę publiczną może być uważana droga spełniająca dwa wymienione w tej normie warunki. Po pierwsze musi to być droga zaliczona na podstawie omawianej ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi nie zaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a więc nie mające charakteru drogi publicznej w rozumieniu ustawy z 21 marca 1985 r., w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych lub leśnych są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1 ustawy o drogach publicznych). Nie każda zatem droga spełniająca funkcję ciągu komunikacyjnego może być uznana za drogę publiczną. By uzyskała taki status musi zostać zaliczona w trybie przewidzianym ustawą o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy i jednocześnie spełniać warunek możliwości powszechnego korzystania z niej. Zatem zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną sformułowanie nieruchomości zajęte pod drogi publiczne oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. Zaliczenie określonej drogi do kategorii dróg krajowych - bo z takimi mamy do czynienia w sprawie niniejszej - następuje w drodze rozporządzenia Rady Ministrów (art. 5 ust. 2 ustawy o drogach publicznych). W przypadku drogi krajowej nr [...] droga ta była zaliczona do kategorii dróg krajowych uchwałą Rady Ministrów nr 192 z dnia 02 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M. P. z 1986 r. Nr 3, poz. 16). Status drogi publicznej droga nr [...] utrzymała również po 1 stycznia 1999 r. na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071). Przedmiotowa działka [...] o powierzchni [...] ha powstała w wyniku podziału działki ewidencyjnej nr [...] poprzez wydzielenie z niej obszaru zajętego pod część pasa drogowego. Z akt sprawy wynika, że na działce tej znajduje się chodnik. Jako część pasa drogowego drogi krajowej nr [...] grunt ten jest zajęty pod drogę publiczną. Bezspornym jest, że działka [...], jako część działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, była bowiem od 1994 r. własnością S. i J. P., co potwierdza wpis w księdze wieczystej nr [...]. Prawo własności nie było kwestionowane ani przez skarżących, ani przez zarządcę drogi. W opinii organu I i II instancji sporna nieruchomość znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa (Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w L.), a władztwo publiczne nad tą nieruchomością przejawiało się między innymi poprzez poprowadzenie na niej ogólnodostępnego chodnika, stanowiącego część pasa drogowego ulicy [...]. Skarżący kwestionują pozostawanie spornej nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, podnosząc, że użytkowali tę nieruchomość, a w szczególności wznieśli na niej obiekt budowlany – reklamę prowadzonej przez siebie firmy. W aktach sprawy organu I instancji znajduje się decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1997 r, znak [...] – skierowany do J. P. nakaz rozbiórki samowolnie wybudowanego cokołu betonowego wraz z konstrukcją stalową (urządzenie reklamowe). Urządzenie to znajdowało się 4 metry od krawędzi jezdni, w obszarze pasa drogowego, na obszarze znajdującym się obecnie na działce [...]. Zdaniem Sądu, skarżący nie wykazali, aby sporna nieruchomość nie była w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa. Z punktu widzenia formalnego władanie takie wynikało z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, ze zm.), przyznającego nieodpłatny trwały zarząd gruntami w pasie drogowym zarządowi drogi, który na mocy art. 19 ust. 2 pkt. 1 sprawuje Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Z akt sprawy wynika, że władanie takie faktycznie miało miejsce, zarówno poprzez utrzymanie ogólnodostępnego chodnika, jak i poprzez działania mające na celu usunięcie reklamy wzniesionej przez skarżących bez wymaganych prawem zezwoleń (w tym zezwolenia zarządcy drogi). Fakt nielegalnego ustawienia reklamy nie może zatem przesądzać, że działka [...] nie znajdowała się we władaniu Skarbu Państwa, tym bardziej, że działanie to spotkało się z przewidzianą przepisami reakcją w postaci wydania nakazu rozbiórki obiektu. W tej sytuacji spełnione były wszystkie trzy ustawowe przesłanki nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własności nieruchomości przez Skarb Państwa. Decyzja Wojewody z dnia [...] stycznia 2003 r., znak [...] została wydana zgodnie z treścią przepisu art. 73 cytowanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymując w mocy tę decyzję zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., znak [...] postąpił prawidłowo. Z tych względów Sąd, uznał, że ani zaskarżona decyzja ani utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.