I SA/Wa 1939/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Marek Stojanowski WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej A. U. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1939/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...], wchodzącą w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], zajętą pod drogę publiczną. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. Prezydent Miasta W., działając na wniosek A. U., umorzył - jako bezprzedmiotowe - postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za opisaną na wstępie nieruchomość, podnosząc w uzasadnieniu swego stanowiska, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. W myśl natomiast art. 73 ust. 4 cytowanej ustawy wyżej wskazane odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości, złożony w okresie czasowym od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Organ ustalił, że wymieniona na wstępie nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, jako że podlegała ona działaniu dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) i w związku z tym wnioskodawczyni nie przysługuje prawo do ubiegania się o odszkodowanie w trybie art. 73 ust. 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Wojewoda [...] podniósł, że istotnie przedmiotowa nieruchomość [...] położona przy [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów wspomnianego wyżej dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W sprawach odszkodowań zaś za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem powyższego dekretu aktualnie ma zastosowanie tylko przepis art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), zgodnie z którym "przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. I mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r." ( art. 215 ust. 2 ). W tym przypadku zatem nie mają więc zastosowania przepisy art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Organ stwierdził także, że z akt sprawy bezspornie wynikało, iż sprawa odszkodowania za przedmiotowy grunt została rozstrzygnięta decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. orzekającą o odmowie przyznania odszkodowania za sporną nieruchomość - na zasadzie w/w przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyrokiem z dnia 8 listopada 2005 r. (sygn. akt I SA 1513/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zaś skargę A. U. na w/w decyzję organu odwoławczego. Skoro więc kwestia odszkodowania została rozstrzygnięta ostateczną (prawomocną) decyzją administracyjną, to - zdaniem Wojewody - zgodnie z obowiązującymi przepisami, żądanie strony dotyczące przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...] nie mogło być merytorycznie rozpatrzone, gdyż stanowiło ono w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Tego rodzaju zaś sytuacja skutkowałaby wadliwością wydanej decyzji określoną w art. 156 § I pkt 3 k.p.a. W tych warunkach organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta W., że niniejsze postępowania odszkodowawcze było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § I k.p.a. Choć, jak to podkreślił, przyjął odmienną argumentacje niż organ I instancji. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła A. U. W skardze skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody i Prezydenta Miasta W. lub ich uchylenie, zarzucając organom naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. W szczególności zostało zaakcentowane, że w dniu [...] listopada 2005 r. skarżąca wniosła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...], zajętą pod drogę publiczną - w trybie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Decyzją Prezydenta Miasta W. postępowanie w tej sprawie zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. i art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające (...) podczas, gdy z uzasadnienia tej decyzji wynikało, iż skarżącej nie przysługuje na tej podstawie odszkodowanie za w/w nieruchomość. Z kolei Wojewoda [...] podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące umorzenia postępowania, bo w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość zostały już wcześniej wydane decyzje w oparciu o przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę -pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa, skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Skargę należy uznać za w pełni uzasadnioną. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia [...] listopada 2005 r. ( którego brak w aktach administracyjnych przesłanych Sądowi) skarżąca wniosła o przyznanie jej odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...], zajęta pod drogę publiczną, opierając swoje żądanie na przepisie art. 73 ustawy -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Prezydent Miasta W. postępowanie w tej sprawie umorzył jako bezprzedmiotowe na zasadzie przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy - jak słusznie podnosi w skardze skarżąca - w uzasadnieniu swojej decyzji wypowiedział się o tym, iż nie przysługuje jej tego rodzaju świadczenie. Zatem organ I instancji de facto merytorycznie rozpoznał sprawę i przesądził w motywach decyzji o niezasadności wniosku, zaś w sentencji rozstrzygnięcia - uznał go za bezprzedmiotowy, choć ku temu nie było podstaw, bo przedmiot postępowania administracyjnego istniał. W tych warunkach decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Prezydent Miasta W. nie tylko naruszył przepis art. 105 § 1 k.p.a. ale także obraził przepisy art. 6 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a. Rozpoznając sprawę jako organ odwoławczy Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. podnosząc w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, że wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], oparty o przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami był już przedmiotem rozpoznania i w tej sprawie zapadła prawomocna, ostateczna decyzja. Zatem - ponieważ nie jest dopuszczalne ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy -umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego - było prawidłowe. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że obowiązkiem organu odwoławczego - co wynika z zasady dwuinstancyjności - jest rozpoznanie po raz drugi sprawy rozstrzygniętej przez organ I instancji. Musi w tym wypadku zachodzić przedmiotowa tożsamość sprawy. W związku z tym organ odwoławczy nie może zmienić podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej oraz nie może rozszerzyć rozstrzygnięcia na zakres nie objęty decyzją organu I instancji. Powyższe oznacza więc, że jeśli Prezydent Miasta W. rozpoznawał wniosek A. U., zgłoszony w oparciu o przepis art. 73 cytowanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, w przedmiocie przyznania wnioskodawczyni odszkodowania za nieruchomość położoną w W., zajętą pod drogę publiczną, to również Wojewoda winien taki sam wniosek rozpoznawać jako organ odwoławczy a nie traktować go - wbrew żądaniu wnioskodawczyni - jako drugi raz wniesiony wniosek o przyznanie odszkodowania na zasadzie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ten ostatni wniosek nie został bowiem w ogóle złożony. Postępowanie w tej sprawie Wojewody było zatem wadliwe, gdyż naruszało przepisy art. 6, 8, 15, 105 § 1 oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy, po uprzednim dołączeniu do akt wniosku skarżącej z doia [...] listopada 2005 r., winny rozpoznać go merytorycznie, mając na uwadze przesłanki jakie muszą być spełnione do przyznania w tym trybie odszkodowania za zajętą pod drogę publiczną nieruchomość a także okoliczność, iż przyznanie - na tej zasadzie odszkodowania - winna poprzedzać decyzja wojewody stwierdzająca przejście własności nieruchomości z osoby dotychczasowego właściciela na rzecz Skarbu Państwa (art. 73 ust. 3 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną). Z tych względów Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - orzekł jak w sentencji, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania opierając na przepisie art. 200 powołanej ustawy.