I SA/Wa 1948/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Monika Nowicka Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skarg B. G., P. S., R. S., Z. R., M. B., B. C., R. B., E. P., M. M. i A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań R. S., M. M., R. B., M. B., B. C., A. S., B. G., E. P., R. S. i P. S. od decyzji Starosty L. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w J. gmina J., stanowiącej działkę ewid. nr [...] (dawna działka nr [...]) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa i oddana w zarząd i użytkowanie Zakładów [...], na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 1960 r. z przeznaczeniem na cele budowy cegielni wapienno – piaskowej, oraz dla potrzeb eksploatacji piasku dla tego zakładu. Następcą prawnym Zakładów [...] było [...] Przedsiębiorstwo [...] w Z., które przekazało w 1993 r. Urzędowi Rejonowemu w L. działkę [...] (dawna działka [...]) wraz z innymi, jako teren zbędny z powodu wyeksploatowania piasku. W okresie od wywłaszczenia do czasu postawienia w stan likwidacji [...] Przedsiębiorstwa [...] w Z., które nastąpiło z dniem 1 lutego 1993 r., został wyelsploatowany piasek do produkcji cegły silikatowej z [...] ha z [...] ha powierzchni ogólnej kopalni. Jak wynika ze znajdującego sie w aktach sprawy pisma [...] Przedsiębiorstwa [...] w likwidacji z dniem [...] 1993 r., złoże piasku uległo również wyczerpaniu na przedmiotowej działce [...] ) dawna działka [...]). Wojewoda [...] stwierdził, że w związku z tym, że rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zamierzona inwestycja została zrealizowana, a dopiero później wywłaszczona działka stała się zbędna dla [...] Przedsiębiorstwa [...] w Z., słuszne jest stanowisko organu I instancji, iż w przypadku działki [...] nie ma podstaw do jej zwrotu na rzecz byłych właścicieli. Skargi na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli: B. G., P. S., R. S., Z. R., M. B., B. C., R. B., E. P., M. M. i A. S.; skarżący zarzucili, że od 1995 r. starają się o zwrot ich działki, prawo uporczywego żądania zwrotu dał im art. 89 kpa w związku z art. 48 i art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości; twierdzili, że o obowiązku zwrotu nieruchomości stanowi art. 207 - "osoby, które były posiadaczami nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. i pozostawał nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998 r. mogą ubiegać się żądając oddania nieruchomość w drodze umowy o użytkowanie wieczyste" oraz art. 17 Kart Praw Podstawowych Unii Europejskiej "nikt nie może być pozbawiony swego mienia", a ponadto nieruchomość stała się zbędna na cel określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu, ponieważ cel wywłaszczenia został osiągnięty – złoża piasku wyeksploatowane. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa zwrotu wywłąszczonej nieruchomości. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] marca 2007 r. orzekającą o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w J. gmina J., stanowiącej działkę ewid. nr [...] (dawna działka nr [...]). W niniejszej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 18 listopada 2004 r. uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r. i utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty L., z dnia [...] maja 2002 r. o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej działkę ewid. nr [...] – dawną działkę ewid. nr [...] o pow. [...] m². Uchylenie nastąpiło z uwagi na to, że nie wszyscy następcy prawni współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości złożyli wnioski o zwrot. Decyzja będąca obecnie przedmiotem zaskarżenia została wydana po złożeniu wniosków o zwrot przez wszystkich następców prawnych wywłaszczonych współwłaścicieli, co nastąpiło już w czasie obowiązywania ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, można żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli, stosownie do art. 137 tej ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie natomiast z art. 137 ust. 1 ustawy, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli (1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie została zrealizowany. Przepis ten nie pozostawia organowi administracji rozstrzygającemu sprawę żadnej dowolności w definiowaniu pojęcia zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, lecz jednoznacznie formułuje przesłanki umożliwiające zwrot nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - skoro rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło w terminie określonym w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zamierzona inwestycja została zrealizowana, to nie ma podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lutego 2001 r. sygn. akt I SA 2139/99 (LEX 55331) stwierdził, że na podstawie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy przyjąć, że jeżeli cel nabycia nieruchomości został definitywnie osiągnięty (art. 137 ust. 1 pkt 2 in fine), to nie istnieje możliwość jej zwrotu, a niniejszy skład orzekający pogląd ten podziela w zupełności. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że pomimo tego że skarżący wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożyli w 1995 r., czyli jeszcze pod rządami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), merytoryczne rozpoznanie wniosku spadkobierców właścicieli wywłaszczonej nieruchomości było możliwe po złożeniu wniosków o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przez wszystkich spadkobierców, co nastąpiło dopiero, jak wyżej wskazano, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 września 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1371/04, LEX 192900, stwierdził, że w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wniosek musi pochodzić od wszystkich poprzednich właścicieli (współwłaścicieli), bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości, tym samym osoby te są stronami postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i powinny brać udział w postępowaniu - pogląd ten podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie. Należy ponadto wyjaśnić, że przytoczony w skardze art. 207, pochodzący z ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. z ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 17 Kart Praw Podstawowych Unii Europejskiej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem dotyczą innego stanu faktycznego i prawnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.