I SA/Wa 195/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. I SA/Wa 195/05 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta Z., z dnia [...] września 2004 r., nr [...], o odmowie przyznania J. G. zasiłku celowego na [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dochód J. G. z tytułu zasiłku stałego wynosi [...] zł i z tej kwoty płaci [...] w wysokości [...] zł. Zainteresowany ma orzeczony [...]. Jak wynika z dokumentów J. G. posiada majątek w postaci [...]. W odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2004 r. skarżący zarzucił, że decyzja ta ma charakter wyłącznie uznaniowy i nie zawiera należytego uzasadnienia. Skarżący podniósł także, że decyzja narusza art. 67 ust. 1 i 2 oraz art. 69 Konstytucji RP. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2004 r., że powołane w odwołaniu przepisy Konstytucji RP nie mogą być samoistnym źródłem roszczeń o zasiłek celowy z opieki społecznej, spełniają bowiem rolę wzorca konstytucyjnego, określającego w sposób ogólny zakres i formy zabezpieczenia społecznego. Wzorzec ten znajduje materializację w uchwalonych ustawach, wyraźnie zapowiedzianych w art. 67 ust. 2 Konstytucji. Przewidziane w art. 8 ust. 2 Konstytucji bezpośrednie jej stosowanie jest dopuszczalne wówczas, gdy nie stanowi ona inaczej. Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, która ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, jeżeli nie są w stanie ich pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Artykuł 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie natomiast z art. 4 tej ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu własnej trudnej sytuacji życiowej. Powołane przepisy określając cele i zadania pomocy społecznej kładą nacisk na współdziałanie osób występujących o pomoc z organami pomocy społecznej i nakładają na te osoby obowiązek działania w celu poprawy własnych warunków bytowych. Wynika z tego, że pomoc społeczna jest przyznawana osobom, które są w trudnej sytuacji życiowej dopiero wtedy, gdy nie są one w stanie jej pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z akt sprawy wynika, że J. G. otrzymuje dochód z tytułu zasiłku z pomocy społecznej w wysokości [...] zł miesięcznie i posiada znaczny majątek w postaci [...], którego nie wykorzystuje [...]. W związku z tym J. G. nie można uznać za osobę, która nie jest w stanie zapewnić sobie warunków bytowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. G. wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji podnosząc, że są one sprzeczne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa; sieroctwa; bezdomności; bezrobocia; niepełnosprawności; długotrwałej lub ciężkiej choroby; przemocy w rodzinie; potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy; trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; alkoholizmu lub narkomanii; zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; klęski żywiołowej lub ekologicznej. Celem pomocy społecznej jest natomiast umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1). Stosownie do z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Skarżący podaje, że nie jest w stanie zapewnić sobie [...] z powodu trudnej sytuacji materialnej i braku środków. Należy więc przyjąć, że motywem wystąpienia J. G. o zasiłek celowy jest ocena, że znajduje się w ubóstwie, gdyż inne wymienione w art. 7 ustawy o pomocy społecznej powody udzielenia pomocy społecznej nie mają w sprawie zastosowania i skarżący ich nie przywołuje. Ubóstwo oznacza brak środków do życia, niedostatek. J. G., jak wynika z akt sprawy co słusznie podnoszą orzekające w sprawie organy jest właścicielem [...], a ponadto współwłaścicielem [...]. Pozwala to na stwierdzenie, że skarżący jako właściciel powyższego mienia nie może być uznany za osobę pozostającą w ubóstwie w rozumieniu art. 7 pkt 1 ustawy, ani ubogą. Artykuł 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej należy rozumieć w kontekście przepisu ogólnego ustawy określającego powody udzielenia pomocy społecznej (art. 7) i określonych w art. 39 ust. 2 celów zasiłku (pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu). Na podstawie powołanych przepisów należy stwierdzić, że zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie z powodu przyczyn określonych art. 7 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby określonej w art. 39 ust. 2 ustawy. Z art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej wynika, że pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości i pomoc ta polega na wspomaganiu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, a równocześnie osoby i rodziny obowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z przepisów tych wynika, że ustawodawca zakłada, że pomoc społeczna może być udzielona, gdy osoba nie jest w stanie sama pokonać trudnej sytuacji życiowej i równocześnie wykaże, że podjęła w tym kierunku działania, które okazały się nieskuteczne. Nie każda zatem osoba, która zgłasza wniosek o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej jest do niej uprawniona. W postępowaniu powinien być ustalony powód pomocy społecznej (art. 7) a dalej inne warunki – w zależności od treści zgłoszonego wniosku. Osoba posiadająca zasoby własne w postaci [...] – jak w niniejszej sprawie – powinna starać się zabezpieczyć swoje potrzeby wykorzystując posiadane mienie, a dopiero gdy nie jest to skuteczne może być jej przyznana stosowna pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego. Skarżący nie wykazał, aby podjął współdziałanie w celu poprawienie swojej sytuacji bytowej. Brak własnych działań w tym zakresie uzasadnia stwierdzenie, że bierność skarżącego oznacza brak współdziałania, o jakim mowa w art. 2 ust. 1 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z tych względów Sad orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).