I SA/Wa 1951/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. O. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Postanowieniem z [...] lipca 2020 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], Wojewoda [...], działając na podstawie art. 105 k.p.a., umorzył postępowanie o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A.O. i J.O. nieruchomości w miejscowościach [...] i [...], powiat [...], województwo [...] z powodu niezłożenia wniosku o podjęcie postępowania w terminie trzech lat od daty jego zawieszenia. Powyższą korespondencję skierowaną do E.O. (dalej jako "skarżąca") operator pocztowy awizował dwukrotnie, a nieodebraną zwrócił do Wojewody [...] [...] kwietnia 2019 r. Pismem z [...] marca 2020 r., sprecyzowanym pismem z [...] kwietnia 2020 r., E.O. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. o umorzeniu postępowania. Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. Następnie postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 129 § 1 § 2 k.p.a. i 134 k.p.a. Minister podniósł, że wskazany w powołanych przepisach termin do wniesienia środka zaskarżenia jest dla strony terminem prekluzyjnym. Zatem jego uchybienie wywołuje skutek w takiej postaci, że czynność procesowa podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Warunkiem skuteczności czynności procesowej, to jest wniesienia odwołania, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Organ wskazał, że uchybienie ustawowemu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonej decyzji. Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ wyższego stopnia ma obowiązek stwierdzić to uchybienie wydając postanowienie przewidziane w art. 134 k.p.a. Wyjątkiem jest sytuacja gdy strona wnosi o przywrócenie uchybionego terminu stosownie do art. 58 oraz następnych k.p.a. i wniosek ten zostanie uwzględniony. Rozpatrzenie odwołania złożonego po terminie stanowiłoby bowiem rażące naruszenie prawa i decyzja dotknięta byłaby wadą nieważności. Minister podniósł, że w niniejszej sprawie decyzję z [...] kwietnia 2019 r. wysłano listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Powyższą korespondencję skierowaną do skarżącej operator pocztowy awizował dwukrotnie ([...] kwietnia 2019 r. i [...] kwietnia 2019 r.), a nieodebraną zwrócił do Wojewody [...] w dniu [...] kwietnia 2019 r. Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. korespondencję tę pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Minister przywołał treść art. 44 k.p.a. i wskazał, że spełnienie warunków określonych w tym przepisie rodzi domniemanie prawne, że doręczenia dokonano z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu. Organ przywołał treść art. 57 § 1 k.p.a. i treść pouczenia zawartego w decyzji z [...] kwietnia 2019 r. Powołując się na powyższe wskazał, że od [...] kwietnia 2019 r. należy liczyć 14-dniowy termin na wniesienie odwołania. Zatem ostatnim dniem do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Wojewody [...] był dla skarżącej dzień [...] maja 2019 r. Organ podniósł, że z dołączonej do pisma skarżącej z [...] kwietnia 2020 r. karty leczenia szpitalnego wynika, że w szpitalu przebywała ona w terminie od [...] listopada 2018 r. do [...] grudnia 2018 r. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że ostatnią odebraną przez stronę korespondencją było postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2016 r. o zawieszeniu przedmiotowego postępowania, którą skarżąca odebrała osobiście w dniu [...] lutego 2016 r. Zatem wobec uchybienia terminu do złożenia odwołania było ono bezskuteczne, w konsekwencji czego wydano postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła E.O. zaskarżając to postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 58 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co jest wynikiem braku wszechstronnej oceny okoliczności, w jakich doszło do uchybienia terminu, - błędne ustalenie, że choroba skarżącej i zła kondycja psychiczna nie uniemożliwiła podjęcia czynności zmierzających do zapobieżenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, - błędne uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że karta leczenia szpitalnego załączona do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, która usprawiedliwiłyby uchybienie terminowi, nie jest uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, - art. 7. art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez ich wadliwe zastosowanie, a w szczególności brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jego dowolną ocenę oraz przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez Ministra, że decyzja Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. została prawidłowo doręczona oraz nieprawidłowego ustalenia, że skarżąca nie wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, - art. 80 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego przejawiające się w pominięciu okoliczności, że decyzja Wojewody [...] o umorzeniu postępowania odpowiada prawu, w sytuacji w której organ nieprawidłowo prowadził postępowanie i wydał rozstrzygnięcie niezgodne z prawem, naruszając reguły procesowe, co miało wpływ na wynik sprawy, to jest naruszając art. 97 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a., art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., pozbawiając tym samym skarżącą prawa do realizacji uprawnienia do rekompensaty, pomimo że w sprawie zachodziła konieczność ustalenia następców prawnych przed sądem powszechnym, - art. 97 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP poprzez niezastosowanie w sytuacji, kiedy na tle specyficznej sprawy o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie kwestia ustalenia następców prawnych właściciela pozostawionej na Kresach nieruchomości musi zostać ustalona w sposób bezsprzeczny, - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz błędne rozpatrzenie całości materiału dowodowego, w konsekwencji czego wydano decyzję, która narusza słuszny interes obywatela, - art. 97 § 1 pkt. 1 i 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i umorzenie postępowania w sytuacji, w której strona bez swojej winy nie mogła złożyć wniosku o podjęcie postępowania z uwagi na długotrwałe postępowanie sądowe, które zakończyło się dopiero w dniu [...] lutego 2020 r. Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także uchylenie w całości poprzedzającej to postanowienie decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. i przekazanie temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca nie informowała Wojewody o zmianie adresu (art. 41 k.p.a.). Z tej przyczyny, w oparciu o art. 44 § 4 k.p.a. organ kierowaną do niej korespondencję pozostawiał w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Minister podniósł również, że zaskarżone postanowienie dotyczyło wyłącznie kwestii formalnych, a skarżąca sformułowała w skardze również zarzuty o charakterze merytorycznym odnoszące się do decyzji o umorzeniu postępowania, która nie jest objęta zakresem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy, na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej zwanej "k.p.a.", stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. o umorzeniu postępowania. Z akt sprawy wynika, że zaskarżone postanowienie organ odwoławczy wydał po wcześniejszym rozpatrzeniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z [...] kwietnia 2019 r., co Minister uczynił postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. o odmowie przywrócenia tego terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie do art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (t. j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1041). Z kolei, w myśl art 44 § 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). Zaś § 3 stanowi, że w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego Sąd podzielił ocenę organu, że odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. skarżąca wniosła z uchybieniem terminu określonego w powołanych przepisach. Jak bowiem wynika z akt sprawy, adresowana do skarżącej przesyłka zawierająca decyzję z [...] kwietnia 2019 r. była dwukrotnie awizowana, a awizo zostało umieszczone w oddawczej skrzynce adresata. Wobec powyższego prawidłowo uznał organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie doręczenie nastąpiło w trybie tzw. doręczenia zastępczego stosownie do treści art. 44 k.p.a. Jak trafnie dostrzegł organ, w razie doręczenia zastępczego za termin doręczenia uznaje się ostatni dzień 14-dniowego terminu. W niniejszej sprawie pierwsza próba doręczenia, jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru nastąpiła [...] kwietnia 2019 r. Zatem za dzień doręczenia decyzji należy uznać [...] kwietnia 2019 r. Od tego dnia należy liczyć 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. W konsekwencji, w niniejszej sprawie ostatnim dniem do wniesienia odwołania od decyzji z [...] kwietnia 2019 r. był dzień [...] maja 2019 r. Poza sporem pozostaje natomiast, że odwołanie od powyższej decyzji, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, skarżąca złożyła dopiero [...] kwietnia 2020 r. (data wpływu do organu). Dodać trzeba, że w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy błędnie stwierdził, że wskazany wyżej 14-dniowy termin należy liczyć od [...] kwietnia 2019 r., a zatem ostatnim dniem do wniesienia przedmiotowego odwołania jest dzień [...] maja 2019 r. Powyższe uchybienie organu nie miało jednak jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy, gdyż jak już wskazano wyżej odwołanie zostało wniesione przez skarżącą dopiero w dniu [...] kwietnia 2020 r. (wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu). Podsumowując, prawidłowo w niniejszej sprawie Minister orzekł o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, do czego był zobligowany treścią art. 134 k.p.a. W sprawie nie doszło również do naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. Analiza akt sprawy potwierdza, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy podjął wszelkie niezbędne działania dla wyjaśnienia tego czy w sprawie zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Przeprowadzona przez Ministra ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, a przyjęte stanowisko zostało należycie uzasadnione poprzez wskazanie dowodów, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których organ nie podzielił argumentacji podniesionej przez skarżącą. Organ odwoławczy wyjaśnił również w należyty sposób podstawę prawną wydanego postanowienia. Końcowo odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących wadliwości decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. wyjaśnić trzeba, że w niniejszej sprawie kontroli Sądu podlega wyłącznie zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, z uwagi na to, że dopiero jego wyeliminowanie z obrotu prawnego otworzyłoby możliwość rozpoznania przez Ministra odwołania skarżącej od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ww. ustawy.