I SA/Wa 1953/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-19
Skład orzekający: Marek Leszczyński, Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość przeznaczoną pod rozbudowę drogi wojewódzkiej powinno uwzględniać wartość naniesień w postaci drogi asfaltowej, stanowiącej część składową gruntu?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno uwzględniać wartość jej części składowych, w tym drogi asfaltowej, zgodnie z zasadą superficies solo cedit. Właściciel tracąc własność gruntu, traci również własność znajdujących się na nim naniesień, co uzasadnia uwzględnienie ich wartości w odszkodowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod rozbudowę drogi wojewódzkiej, która stanowiła własność Gminy L. i była zabudowana drogą asfaltową. Wojewoda ustalił odszkodowanie uwzględniające wartość gruntu i naniesień. Minister Transportu utrzymał decyzję w mocy. Województwo [...] wniosło skargę, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących wyceny nieruchomości i nieuwzględnienie, że droga stanowiła część drogi publicznej w trwałym zarządzie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r., znak: [...], orzekającą o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Gminy L. za przejętą z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomość położoną w obrębie [...], gmina L., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2, przeznaczoną pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...] oraz o zobowiązaniu Zarządu Województwa [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna
Decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Nieruchomość położona w obrębie [...], gmina L., oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m2, decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2009r., znak: [...], o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, została przeznaczona pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...] w km [...] do [...] wraz z infrastrukturą techniczną.
Pismem z dnia [...] stycznia 2012r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania odszkodowawczego.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r.. znak: [...]. Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości [...] zł na rzecz Gminy L. za przejętą z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomość położoną w obrębie [...]. gmina L., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2. przeznaczoną pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...] oraz zobowiązał Zarząd Województwa [...] do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia. w którym decyzja stanie się ostateczna.
Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł Zarząd Województwa [...] podnosząc, że zaskarżona decyzja narusza art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 i 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Odwołujący podniósł, że uwzględnienie w ustalonym odszkodowaniu wartości drogi publicznej stanowi naruszenie art. 18 ust. 1 z dnia 10 kwietnia 2003 r. Jednocześnie skarżący podkreślił, że skoro na wycenianej nieruchomości znajduje się droga publiczna to organ powinien ustalić, czy naniesienia w postaci wybudowanej drogi zostały dokonane przez podmiot wskazany jako uprawniony do otrzymania odszkodowania. Ponadto organ wojewódzki nie wyjaśnił do jakiej kategorii dróg należy droga będąca przedmiotem wyceny. Zdaniem skarżącego droga publiczna nie może być przedmiotem wyceny z uwagi na regulacje dotyczące dróg jako rzeczy szczególnego rodzaju, wyłączonych z obrotu.
Po rozpoznaniu odwołania, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012r., znak: [...].
W uzasadnieniu organ ten stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe. Przytoczył i zinterpretował przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) oraz przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Dokonał także szczegółowego omówienia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego E. S. Oceniając go podkreślił, że w tym celu należy mieć na uwadze przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004 r., nr 207 poz. 2109 ze zm.). Następnie dokonał analizy przepisów tego rozporządzenia i odniósł to do stanu faktycznego w niniejszej sprawie.
Zdaniem organu, ocena przedmiotowego operatu szacunkowego w konfrontacji z brzmieniem przepisów wskazanego rozporządzenia pozwala stwierdzić, że sporządzony na potrzeby niniejszego postępowania operat szacunkowy nie zawiera nieprawidłowości, które uniemożliwiałyby dalsze jego wykorzystywanie dla celu ustalenia odszkodowania. W związku z faktem, iż na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przedmiotowa nieruchomość w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przeznaczona była pod drogi, do porównania prawidłowo przyjęto transakcje nieruchomościami również przeznaczonymi pod inwestycje drogowe. Tym samym operat szacunkowy sporządzony w niniejszej sprawie wypełnia dyspozycję przepisu § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r., a zatem może stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania w niniejszej sprawie.
Następnie organ odniósł się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego niesłusznego ustalenia odszkodowana za znajdującą się na działce nawierzchnię asfaltową stanowiącą drogę i wyjaśnił, że przez stan nieruchomości należy rozumieć zarówno stan prawny, tj. rodzaj prawa przysługującego do nieruchomości i jego obciążenia, jak również stan faktyczny, w jakim znajduje się przejęta nieruchomość, a więc m.in. jej położenie, rodzaj użytków oraz sposób zagospodarowania nieruchomości, zabudowania i naniesienia oraz ich funkcje użytkowe. Jego zdaniem, pojęcie odszkodowania w rozumieniu cytowanych powyżej przepisów wiąże się ściśle z utratą lub ograniczeniem prawa rzeczowego do nieruchomości, natomiast sposób ustalenia wysokości odszkodowania określony w tych normach uzasadnia stwierdzenie, że w odszkodowaniu za wywłaszczenie nieruchomości zawiera się element utraty wartości gruntu i jego części składowych, czyli damnum emergens.
Podkreślił także, że obowiązujące przepisy przewidują ustalenie w drodze decyzji odszkodowania odpowiadającego wartości odjętego prawa własności. Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. wyraźnie wskazuje, iż odszkodowanie należy się za nieruchomość rozumianą jako grunt wraz z jego częściami składowymi, zaś droga asfaltowa stanowi część składową gruntu w rozumieniu kodeksu cywilnego. W tym więc zakresie rzeczoznawca majątkowy prawidłowo oszacowała wartość naniesień budowlanych w postaci drogi asfaltowej.
Zdaniem organu zauważenia wymaga, że powyższe uregulowania nie wyłączają rozliczeń nakładów poniesionych na grunt na drodze procesu cywilnego. Powyższe oznacza więc, że kategoria drogi znajdującej się na przejętym gruncie podlegającym wycenie, nie ma znaczenia w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za odjęte prawo własności.
Na powyższą decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] sierpnia 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Województwo [...] zarzucając jej:
A. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 29 k.p.a. w związku z art. 22 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie ustalenia właściciela oraz podmiotu władającego gruntem zajętym pod drogę publiczną, ustalenia innych stron postępowania, a w tym właścicieli oraz zarządu drogi opisanej w decyzji i niezawiadomienie tych podmiotów, w tym zarządu, o toczącym się postępowaniu;
B. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 80, poz. 721 ze zm.) - dalej: ustawa - w zw. z art. 134 i art. 151 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 88 ust. 2, art. 151 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz §34 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z nr 207 poz. 2109 ze zm.) w związku art. 4 pkt 2 i art. 2a ust. 2 w związku z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) poprzez:
ustalenie odszkodowania, którego wysokość nie odpowiada wartości nieruchomości w dniu wydania decyzji z uwagi na stan i cel w jakim nieruchomość jest wykorzystywana i na jaki została wywłaszczona oraz z pominięciem istotnych dla wysokości odszkodowania okoliczności, a mianowicie dokonanych na nieruchomości opisanej powyżej naniesień w postaci drogi asfaltowej jako części drogi publicznej, a następnie uwzględnieniu wartości istniejącej części drogi publicznej w kwocie odszkodowania,
ujęcie w wartości nieruchomości stanowiącej pas drogowy i będącej, na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, w trwałym zarządzie właściwego zarządcy drogi, urządzeń trwale związanych z gruntem w postaci drogi publicznej asfaltowej.
2) naruszenie art. 2a i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) w związku z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ustalenie odszkodowania oczywiście niesłusznego i uznanie, że w wysokości odszkodowania za grunt, na którym zlokalizowana była w dniu wydania decyzji droga publiczna, należy wliczyć wartość naniesień w postaci drogi asfaltowej mimo, że grunt ten znajdował się na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej w trwałym zarządzie właściwego zarządu drogi i był dostępny z mocy prawa wszystkim użytkownikom drogi.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części zobowiązującej do zapłaty odszkodowania za nakłady w wysokości [...] zł, względnie stwierdzenie nieważności decyzji jako obarczonej wadą nieważności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 powyższej ustawy Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawą wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r., o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. nr 193, poz. 1194 ze zm.) a w szczególności przepis art. 18 tej ustawy statuujący zasady ustalenia odszkodowania za przejętą nieruchomość. Zgodnie z tym przepisem odszkodowanie ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Zgodnie zaś z przepisem art. 12 ust. 5 tej ustawy do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Jednocześnie, stosownie do przepisu art. 130 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651) – powoływana dalej jako "u.g.n.", ustalenie odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającego wartość nieruchomości.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na bezzasadność skargi. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedmiotem kontroli Sądu są decyzje orzekające o ustaleniu odszkodowania za przejętą z mocy prawa na rzecz Województwa [...] nieruchomość położoną w obrębie [...], gmina L., oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] m2. przeznaczoną pod rozbudowę drogi wojewódzkiej nr [...] na odcinku [...].
W kontrolowanej sprawie, podstawę dla ustalenia odszkodowania za nieruchomość stanowił operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] marca 2012 r. przez rzeczoznawcę majątkowego E. S., posiadającą uprawnienia nr [...]. Z przedstawionego przez rzeczoznawcę majątkowego opisu wynika, że wyceniana nieruchomość położona jest w obrębie [...] i stanowi drogę w V2 o nawierzchni asfaltowej i w Vz gruntowej nieurządzonej - ul. [...]. Bezpośrednie sąsiedztwo stanowi od północy droga wojewódzka nr [...], od zachodu i wschodu drogi lokalne, a od południa nieruchomości zabudowane domami jednorodzinnymi. Działka ma kształt regularny, prostokąta i jest płaska, a w zasięgu znajdują się urządzenia infrastruktury technicznej.
Autorka operatu ustaliła również, iż na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla przedmiotowej nieruchomości nie było obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Natomiast zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy przyjętej uchwałą Rady Gminy w L. Nr [...] z dnia [...] XI 1999r. działka ta znajduje się w strefie oznaczonej jako droga.
Rzeczoznawca majątkowy, wyceniając grunt, zastosowała podejście porównawcze, metodę porównywania parami.
W myśl przepisu § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 roku w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. 2004 r. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) przy stosowaniu podejścia porównawczego konieczna jest znajomość cen transakcyjnych nieruchomości podobnych do nieruchomości będącej przedmiotem wyceny, a także cech tych nieruchomości wpływających na poziom ich cen. Natomiast przy metodzie porównywania parami porównuje się nieruchomość będącą przedmiotem wyceny, której cechy są znane, kolejno z nieruchomościami podobnymi, które były przedmiotem obrotu rynkowego i dla których znane są ceny transakcyjne, warunki zawarcia transakcji oraz cechy tych nieruchomości (§ 4 ust. 3 rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r.).
Na potrzeby wyceny rzeczoznawca majątkowy dokonał analizy rynku nieruchomości gruntowych przeznaczonych pod drogi, zlokalizowanych na obszarze gminy L. i sąsiednich G. i G. Zanotowano 5 transakcji w okresie od marca 2010r. Ze względu na odnotowane tendencje oraz dobór do zbioru cen transakcyjnych z najbliższego okresu w stosunku do daty wyceny biegła nie korygowała cen transakcyjnych ze względu na upływ czasu.
Do ostatecznej analizy biegła wybrała 3 nieruchomości i porównała je z szacowaną nieruchomością pod względem cech rynkowych wpływających na różnicę ich wartości. Szacując wartość rynkową nieruchomości autorka operatu szacunkowego określiła te cechy, które mają najistotniejszy wpływ na wartość nieruchomości będącej przedmiotem wyceny. Według biegłej są to: położenie nieruchomości, bezpośrednie otoczenie i sąsiedztwo oraz powierzchnia działki.
Wartość rynkową prawa własności gruntu biegła oszacowała na kwotę [...] zł.
Natomiast wartość części składowych gruntu, w postaci składników budowlanych (droga asfaltowa), wobec braku transakcji nieruchomościami zawierającymi podobne naniesienia, została określona przy zastosowaniu podejścia kosztowego, metodą kosztów odtworzenia na kwotę [...] zł. Ostatecznie wartość wycenianej nieruchomości została oszacowana na łączną kwotę [...] zł i w tej wysokości Wojewoda [...] ustalił odszkodowanie.
Zdaniem Sądu, zgodzić się należy z organami, że operat został sporządzony prawidłowo, zaś decyzje wydane w oparciu o ten operat odpowiadają prawu. Biorąc powyższe pod uwagę oraz podniesione przez stronę w skardze zarzuty, Sąd nie dopatrzył się, aby sporządzony w sprawie operat szacunkowy naruszał przepisy obowiązującego prawa. Sąd uznał ponadto, że zarówno Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jak i Wojewoda [...] szczegółowo wskazali i omówili przepisy prawa, na których podstawie dokonano wyceny przedmiotowej nieruchomości i ustalono odszkodowanie. Nie można zatem uznać za zasadny zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 7 k.p.a., art. 10 k.p.a. i art. 29 k.p.a. w związku z art. 22 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w zakresie ustalenia właściciela oraz podmiotu władającego gruntem zajętym pod drogę publiczną, ustalenia innych stron postępowania, a w tym właścicieli oraz zarządu drogi opisanej w decyzji i niezawiadomienie tych podmiotów, w tym zarządu, o toczącym się postępowaniu. Podkreślenia bowiem wymaga, że w niniejszym postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości odszkodowania, przedmiot postępowania zawężony był tylko do tej kwestii, a to się w ocenie Sądu przekładało na liczbę uczestników postępowania zainteresowanych rozstrzygnięciem. Podnoszony przez skarżącego powyższy zarzut nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż może on być jedynie podstawą do wznowienia postępowania zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jednakże z mocy art. 147 k.p.a., wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Nie budzi przy tym wątpliwości, że chodzi o żądanie strony, która twierdzi, że decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku prawnego. Skarżący zatem nie jest tą stroną i nie może w tym przypadku za taką stronę działać.
W stanie niniejszej sprawy skarżący zarzuca, iż mimo ustalenia, że grunt wyceniany stanowi drogę publiczną - jezdnię asfaltową, organ pominął w ocenie wykonanego operatu, iż operat ten został sporządzony wbrew normie wynikającej z § 34 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207 poz. 2109 ze zm.) - dalej: rozporządzenie, który stanowi, że przy określaniu wartości nieruchomości oddanej w trwały zarząd nie uwzględnia się wartości budynków i innych urządzeń, o których mowa w art. 88 ust. 1 u.g.n. Tym samym wartość nieruchomości została ustalona błędnie, gdyż stosownie do art. 88 ust. 2 u.g.n., w przypadku rozbudowy obiektu budowlanego, jakim jest niewątpliwie droga, nie uwzględnia się w wartości nieruchomości wartości nakładów poniesionych na obiekt - drogę publiczną. Oznacza to że wartość odszkodowania winna być ustalona jako wartość gruntu.
Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego jest całkowicie niezasadne. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z przepisem art. 12 ust. 4 f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, odszkodowanie przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Odszkodowanie to ustala się natomiast, jak wskazano powyżej, według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Przy czym zaznaczyć należy, że organy orzekające w zakresie odszkodowania, po ostatecznym odjęciu właścicielowi nieruchomości nie mają obowiązku badania okoliczności, w jakich dokonano znajdujących się na nieruchomości naniesień i kto tych naniesień dokonał. Odnosząc się więc do zarzutu skargi, że droga jako część składowa gruntu nie podnosi wartości gruntu, wskazać należy, że niezależnie od wadliwości tego poglądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika, aby skarżące Województwo [...] było właścicielem przedmiotowej drogi asfaltowej znajdującej się na nieruchomości, która stanowiła własność Gminy L.
Ponadto, jak słusznie zauważył Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na przepis art. 47 § 1 kodeksu cywilnego, część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Nie można zatem oddzielić własności nieruchomości z jej częściami składowymi, w tym znajdującymi się na niej naniesieniami (drogi). Na marginesie wskazać należy, że jedyną sytuacją, w której przy ustalaniu odszkodowania za przejętą pod drogę nieruchomość, nie uwzględnia się poczynionych na nią nakładów jest sytuacja, w której nakłady te zostały poczynione po dniu wydania decyzji o realizacji inwestycji drogowej (§ 36 ust. 1 in fine). Sytuacja taka w sprawie niniejszej nie miała jednak miejsca. Jak wynika bowiem z akt sprawy i co potwierdza sama strona skarżąca, znajdująca się na wycenianej nieruchomości droga istniała na długo przed wydaniem decyzji o realizacji inwestycji drogowej. W myśl zatem ogólnej zasady superficies solo cedit, ustalając odszkodowanie za nieruchomość nie można było pominąć znajdujących się na gruncie danej nieruchomości budynków, ich części i innych urządzeń trwale z gruntem połączonych, w tym drogi asfaltowej. Tracąc własność nieruchomości, jej właściciel traci zarazem własność znajdujących się na niej budynków i urządzeń i nie ma podstaw do tego, aby pozbawiać go w tej części odszkodowania.
Na aprobatę nie zasługuje również zarzut wadliwości decyzji uzasadniający stwierdzenie jej nieważności. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej, że decyzja była niewykonalna w dniu jej wydania. Jak wskazano bowiem powyżej, odszkodowanie zostało ustalone w sposób prawidłowy, na rzecz niekwestionowanego byłego właściciela nieruchomości, a zobowiązany do wypłaty przedmiotowego odszkodowania został organ, na którego rzecz przejęta została wyceniana nieruchomość.
Mając powyższe na uwadze, na mocy wskazanych przepisów oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło