I SA/Wa 1961/09

WyrokWSA w Warszawie2010-03-22

Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Dariusz Chaciński, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nabyła nieruchomość wraz z ogrodzeniem w 2007 roku, posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1992 roku, jeśli poprzednik prawny utracił tytuł prawny do nieruchomości przed datą komunalizacji?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący H.R. nie posiadał interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Podstawą do odmowy wszczęcia postępowania było stwierdzenie, że skarżący nie wykazał, iż w dniu 27 maja 1990 r. (data komunalizacji) posiadał tytuł prawny do nieruchomości, który wykluczałby jej nabycie przez gminę. Nabycie nieruchomości i ogrodzenia w 2007 roku oraz wcześniejsze użytkowanie przez poprzednika prawnego nie stanowiło wystarczającej podstawy do uznania skarżącego za stronę postępowania.
Stan faktyczny
H.R. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody z 1992 r., która stwierdziła nieodpłatne nabycie przez Gminę O. nieruchomości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że H.R. nie posiada przymiotu strony, ponieważ nie wykazał interesu prawnego. Skarżący twierdził, że nabył nieruchomość wraz z ogrodzeniem w 2007 r. od Agencji 1 i że komunalizacja była wadliwa, ponieważ działka nr [...] nie istniała w dacie komunalizacji, a ogrodzenie należało do jego poprzednika prawnego. WSA w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2010 r. sprawy ze skargi H. R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosku H.R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r., nr [...] stwierdzającej nieodpłatne nabycie przez Gminę O., z mocy prawa, własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...], obrębie [...] jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), decyzją z dnia [...] lutego 1992 r., nr [...] stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę O., z mocy prawa, własności nieruchomości szczegółowo opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] wystąpił H.R. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, wskazując, iż wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu nadzorczym. Od powyższej decyzji H.R. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że w sprawie kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy wnioskodawca legitymuje się prawem do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r., nr [...] Zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że stroną postępowania administracyjnego jest wyłącznie ten podmiot, który legitymuje się własnym, rzeczywistym i poddającym się konkretyzacji interesem prawnym (lub obowiązkiem prawnym), opartym na określonym przepisie prawa. O posiadaniu przez podmiot interesu prawnego w aspekcie materialnoprawnym, a tym samym o posiadaniu przez zainteresowanego uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym, rozstrzyga istnienie odpowiedniego przepisu prawa materialnego, w oparciu o który wyprowadzić można legitymację podmiotu do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu komunalizacyjnym, prowadzonym na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., stroną jest Skarb Państwa i właściwa gmina. Poza tym stroną tego postępowania może być dodatkowo tylko ten podmiot (osoba) który wykaże, iż ma tytuł prawny do objętej postępowaniem komunalizacyjnym nieruchomości, wykluczający jej komunalizację. I tylko taki podmiot (osoba) będzie również, obok Skarbu Państwa i gminy, stroną postępowania administracyjnego, które służy ewentualnej zmianie decyzji komunalizacyjnej. W ocenie Ministra, weryfikacja decyzji komunalizacyjnej wydanej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. jest uzasadniona i konieczna zarazem, jeżeli zainteresowany podmiot wykaże, że w dniu, w którym nastąpiła z mocy prawa komunalizacja spornego mienia, legitymował się tytułem prawnym uniemożliwiającym komunalizację. Organ zauważył, że warunku zawartego z przepisie art. 28 Kpa, wnioskodawca nie spełnia. Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. weszła w życie w dniu 27 maja 1990 r. Z tym dniem nastąpiła ex lege komunalizacja mienia Skarbu Państwa m. in. w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy. Podjęta w dniu [...] lutego 1992 r. decyzja Wojewody [...] posiada charakter deklaratoryjny i potwierdza stan prawny dotyczący nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], jaki powstał w dniu 27 maja 1990 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że działki nabyte w drodze aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2007 r., Rep. [...] nr [...] - na który powołuje się wnioskodawca - nie zostały wyodrębnione z działki nr [...] stanowiącej przedmiot komunalizacji. Ocena dokumentów przedstawionych w sprawie prowadzi do konkluzji, że wnioskodawca nie posiadał w dniu 27 maja 1990 r. tytułu prawnego do władania sporną nieruchomością, który stałby na przeszkodzie jej komunalizacji. W związku z powyższym należy uznać, iż w świetle przepisów prawa materialnego - ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające (...) nie legitymował się on w postępowaniu komunalizacyjnym, jak i nie legitymuje się w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r. interesem prawnym w rozumieniu art. 28 Kpa. Od decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2009 r. H.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa, poprzez błędną wykładnię przepisu art. 28 Kpa w związku z art. 5 ust. 1-3 oraz 14 ust.1-3 i 19 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700) poprzez przyjęcie, iż skarżący nie posiada legitymacji w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r., nr [...]. W skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł, że podstawowe znaczenie dla wykładni art. 28 Kpa ma pojęcie interesu prawnego, który jest kwalifikowanym interesem faktycznym, wynikającym z określonej normy prawa administracyjnego lub z przepisów prawa cywilnego. Skarżący wskazał, że odmowa przyznania mu statusu strony w niniejszym postępowaniu jest bezzasadna i narusza obowiązujące prawo. Podał, że swoje prawa wywodzi od ustawowej sukcesorki praw do mienia zlikwidowanego P. w O. - Agencji 1, która przejęła je na podstawie art. 5 ust. 1-3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. nr 231, poz. 1700). Zdaniem H.R., część skomunalizowanego wbrew prawu mienia wchodzi bowiem faktycznie w skład nabytej przez skarżącego od Agencji i wygrodzonej w sposób trwały nieruchomości. Pozbawienie skarżącego możliwości udziału w postępowaniu administracyjnym uniemożliwia skuteczną ochronę praw nabywcy nieruchomości, co do której wydano decyzję komunalizacyjną, mimo braku przesłanki wynikającej z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r. Nr 32, poz. 191), jak również, mimo istniejących przeciwwskazań do komunalizacji, o jakich mowa w art. 11 ust. 1 tej ustawy. Skarżący zauważył, że w swoim wniosku z dnia [...] maja 2009 r. wskazywał przepisy i uzasadniał swoje stanowisko w przedmiocie niezgodnej z obowiązującym prawem komunalizacji, w oparciu o posiadaną przez niego dokumentację. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że sporna nieruchomość w ogóle nie była w posiadaniu Gminy i być może wchodziła w skład zasobu nieruchomości PFZ, a nie zasobu gruntów państwowych. W uzasadnieniu do zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do sformułowanych przez skarżącego zarzutów. Jego zdaniem naruszenie przepisów poprzez komunalizację całej działki nr [...], zamiast co najwyżej działki [...], która wraz z działką nr [...] powstała jeszcze przed komunalizacją z podziału działki [...], oznacza, iż wbrew treści art. 5, 14 ust. 1-3 i 19 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa nie przekazano jej do zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W konsekwencji Agencja sprzedała skarżącemu ogrodzone w sposób trwały podwórze, w skład którego wchodzi skomunalizowana działka. Na skutek błędnego wniosku Urzędu Gminy O. doszło do komunalizacji nieruchomości niezgodnie z jej ówczesnym stanem faktycznym i prawnym, albowiem decyzja Wojewody [...] z [...] lutego 1992 r. dotyczyła nieistniejącej już w tym czasie działki nr [...]. W dacie komunalizacji istniały już bowiem, powstałe z jej podziału działki [...] i [...], co wynika z wykazu zmian gruntowych z dnia [...] marca 1990 r. oraz decyzji Naczelnika Gminy nr [...] z dnia [...] lutego 1990 r. i operatu z podziału nr [...] z dnia [...] marca 1990 r., zaewidencjonowanego przez WOGiK w C. w dniu [...] kwietnia 1990 roku, a więc przed dniem 27 maja 1990 r. Biorąc pod uwagę cel podziału działki nr [...], ustalenia w protokole granicznym oraz wyżej wymienioną decyzję Naczelnika Gminy O., przedmiotem komunalizacji powinna być jedynie działka [...], a nie cała nieistniejąca już działka [...]. Gmina i P. w O. wytyczyły ogrodzenie pomiędzy zgodnie użytkowanymi przez obie strony gruntami i usytuowały go wzdłuż granicy pomiędzy nowo powstałymi działkami nr [...] i [...]. Ogrodzenie, jak wskazuje dokumentacja zlikwidowanego P. zostało wykonane przez P. i opatrzone w ewidencji środków trwałych P. numerem inwentarzowym [...]. Nieruchomości wchodzące w skład zlikwidowanego P. w O. zostały przekazane protokolarnie do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Załącznikiem do protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] listopada 1992 r. był przygotowany przez przedstawiciela likwidowanego P. wykaz środków trwałych oraz ich opis, potwierdzający istnienie ogrodzenia stalowego w ewidencji środków trwałych P. pod wskazanym numerem. Przejęte przez Agencję ogrodzenie figurowało w ewidencji środków trwałych Oddziału Terenowego w O., która oprócz numeru inwentarzowego wykazywała także rok 1991 jako rok budowy ogrodzenia, co koresponduje z powyższym sprawozdaniem technicznym z 1990 r. Ogrodzenie to figurowało także w ewidencji środków trwałych wydzierżawionych przez Oddział Terenowy w O. w ramach umowy dzierżawy, a następnie zostało sprzedane i przekazane skarżącemu protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 2007 r. przez Oddział Terenowy w W. Agencji 1. W ewidencji środków trwałych Oddziału Terenowego w W. przedmiotowe ogrodzenie figurowało pod numerem [...]. Numer inwentarzowy [...] odpowiada numerowi [...] i oznacza jedynie jego skrócenie oraz opatrzenie literą "O" –O. Istniejące ogrodzenie zostało sprzedane przez Agencję pod postacią zbiorczego określenia infrastruktury wraz z nieruchomością, której sprzedaż dokumentuje akt notarialny Rep. [...] nr [...]. W związku z powyższym należy stwierdzić, że działka nr [...] wraz z ogrodzeniem oddzielającym ją od należącej do Gminy działki nr [...] nie była w faktycznym posiadaniu Gminy. Najpierw przed 1985 r. wchodziła w skład zlikwidowanego P. w O., a następnie po jego likwidacji w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W ślad za podziałem geodezyjnym i faktycznym rozgraniczeniem dokonanym na gruncie w 1990 r. P. O. i Gmina nie uregulowały tytułu prawnego do działki nr [...] w sposób odpowiadający faktycznemu użytkowaniu i posiadaniu, a Gmina wniosła o komunalizację działki nr [...], zamiast działki nr [...]. W rezultacie obie działki [...] i [...], powstałe z podziału działki [...] stanowią własność Gminy na podstawie decyzji komunalizacyjnej. Ogrodzenie dzieli skomunalizowaną nieruchomość Gminy na dwie działki, a działka nr [...] wchodzi w skład sprzedanego skarżącemu przez Agencję podwórza. Tymczasem działka nr [...] powinna trafić wraz z całym mieniem zlikwidowanego P. O. ex lege do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. W ocenie skarżącego, błędy popełnione w procesie komunalizacji spowodowały, że Agencja została pozbawiona nie tylko prawa do działki nr [...], ale niewykluczone, że również spornego ogrodzenia. W konsekwencji może to oznaczać, że, Agencja dokonała na rzecz skarżącego sprzedaży składnika majątku (ogrodzenia), nie będącego jej własnością, co wywołuje określone negatywne skutki prawne w postaci skierowanego do skarżącego przez Wójta Gminy O. roszczenia w stosunku do ogrodzenia, które wybudował P. O., podając jako argument prawo własności do działki nr [...]. Zdaniem skarżącego, podnoszone powyżej okoliczności i twierdzenia, jak również treść przytoczonych przepisów wskazują nie tylko na istnienie po jego stronie interesu prawnego, do wykazania którego - zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa NSA - wystarczające jest wskazanie normy prawnej, która czyniłaby wadliwą decyzję organu administracji. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas sprawie. W piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r. Gmina O. wniosła o oddalenie skargi. Gmina podała, że stronami postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej są strony postępowania komunalizacyjnego. Stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i właściwa gmina. Innym podmiotom przymiot strony tego postępowania przysługuje jedynie wówczas gdy wykażą, że zgodnie z przepisem art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przysługiwało im prawo własności do komunalizowanej nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r. Uczestnik zauważył, że ani ze złożonego wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, ani z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ani z żadnego innego dokumentu, w tym również niniejszej skargi do WSA w Warszawie nie wynika, że H.R., czy Agencji 1, od której skarżący nabył inne nieruchomości, czy też poprzednikowi prawnemu Agencji 1 – P. O. takie prawo własności do działki nr [...] przed podziałem, czy nr [...] i [...] po podziale, przysługiwało. Gmina podała, że poprzednik prawny Agencji 1, a nie H. R., posiadał tytuł prawny do działki nr [...] w postaci prawa użytkowania, które zostało wygaszone decyzją Naczelnika Gminy w O. nr [...] z dnia [...] grudnia 1985 r., która wygasiła prawo użytkowania P. w O. m.in. do tej działki. Decyzja ta została wykonana protokołem zdawczo- odbiorczym z dnia [...] maja 1987 r., którym P. w O. przekazał do Zasobu Gruntów Państwowych prowadzonego przez Naczelnika Gminy O. m.in. działkę nr [...]. Po tej dacie ani P. O. ani Agencja 1, ani H.R. nie uzyskali w żadnej formie tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. W dacie 27 maja 1990 r. cała działka nr [...] była własnością Skarbu Państwa i należała do terenowego organu administracji stopnia podstawowego, jakim była gmina, a tym samym spełnione były przesłanki do jej komunalizacji z mocy prawa. Gmina zauważyła, że pojęcie "należące do", użyte w art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. oznaczało przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko w sensie faktycznym. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości wydanej decyzji komunalizacyjnej jest sam stan posiadania nieruchomości Skarbu Państwa w tej dacie. Również żadnego znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji nie ma okoliczność czy, jakie i kto budował ogrodzenie na działce nr [...]. Budowa ogrodzenia przez P. O. nie dawała bowiem żadnego tytułu prawnego do nieruchomości. Podobnie bez znaczenia dla komunalizacji jest kwestia włączenia ogrodzenia do ewidencji środków trwałych przez P. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji komunalizacyjnej jest również to, że skarżący uważa, iż powinien nabyć od Agencji 1 tę nieruchomość, czy choćby znajdujące się na niej ogrodzenie. Fakt nabycia od Agencji 1 działki sąsiadującej z działką będącą przedmiotem skargi stanowiącą własność Gminy O., nie daje skarżącemu praw strony wywodzonych od sukcesorki praw da mienia zlikwidowanego P. w O. Ogrodzenie posadowione na przedmiotowej nieruchomości nie mogło być przedmiotem zbycia przez Agencję 1, która nigdy nie dysponowała do niej tytułem własności, co podkreślił Sąd Rejonowy dla W. [...] Wydział Cywilny w wyroku z dnia [...] kwietnia 2008 r. sygn. akt [...]. W piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. H.R., odnosząc się do stanowiska Gminy O., wskazał, że Gmina pomija kwestie istotne dla oceny sytuacji prawnej działki nr [...] na której posadowione było ogrodzenie placu z elementów stalowych, które Agencja 1 sprzedała skarżącemu w ramach przetargu w postaci składników majątku po P. w O. W wymienionym piśmie Gminy pominięto fakt zawarcia ugody przed uprawnionym geodetą przez Gminę O. i P. (P.) w O. w odniesieniu do działki nr [...], mającej na celu rozgraniczenie jej terenu na teren użytkowany przez Gminę i teren użytkowany przez P. oraz to, że na skutek przeprowadzonego rozgraniczenia i zawartej ugody działka nr [...] - jeszcze w okresie przed wejściem w życie ustawy komunalizacyjnej - została podzielona na działki: nr [...] (w użytkowaniu Gminy O.) i nr [...] (w użytkowaniu P. w O.). Skarżący podał, że na działce nr [...] P. po uzyskaniu pozwolenia na budowę zbudował w 1990 i 1991 r. ogrodzenie z elementów stalowych, które po likwidacji P. weszło w skład Agencji 1, a następnie zostało sprzedane na rzecz skarżącego. Skarżący wskazał, że po demontażu powyższego ogrodzenia Wójt Gminy O. oskarżył skarżącego o kradzież mienia, mimo, że dokumentacja przetargowa, akty notarialne i pisma Agencji 1 potwierdzają, że ogrodzenie zostało nabyte wraz z innymi składnikami majątku. H.R. podał, że w spisie inwentaryzacyjnym i karcie inwentaryzacyjnej brak jest podpisów 2 członków komisji inwentaryzacyjnej m.in. geodety, który brał udział w rozgraniczeniu i podziale działki nr [...], co świadczy o tym, że osoby te wiedziały, że działka ta w momencie inwentaryzacji już nie istniała. Skarżący uważa, że wskazane wyżej okoliczności i dowody świadczą o istnieniu po jego stronie interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Za trafne należało uznać zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko organu, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji – o ile nie jest prowadzone z urzędu - może być wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony - co wynika z art. 157 § 2 Kpa w zw. z art. 28 Kpa. Jeżeli idzie o postępowanie nadzorcze prowadzone w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, wydanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), to jego stronami - prócz Skarbu Państwa, właściwej miejscowo gminy oraz podmiotów instytucjonalnych, o których mowa w art. 11 i 12 tej ustawy (organów państwowych, sądów, przedsiębiorstw, jednostek, PFZ, przedstawicielstw, urzędów, organizacji, kościołów i związków wyznaniowych) - może być tylko osoba, która wykaże, że w dniu 27 maja 1990 r. legitymowała się prawem własności do mienia będącego przedmiotem komunalizacji. Tymczasem w niniejszej sprawie H.R. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie należał do żadnej kategorii z wyżej wymienionych osób. Z akt sprawy wynika bowiem, że H.R. nie był w szczególności osobą, która w dniu 27 maja 1990 r. była właścicielem działki nr [...], czy też powstałych z jej podziału działek nr [...] i [...]. W tym zakresie skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, z którego wynikałoby jego prawo własności do komunalizowanego mienia. Trafne jest zatem stanowisko Ministra, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1992 r., nr [...], w części dotyczącej działki nr [...], na wniosek osoby, która już na początku postępowania nie może powołać się na swoje prawo własności (kreujące w tej sprawie interes prawny z art. 28 Kpa), wykluczające nabycie przez Gminę mienia poprzez komunalizację. Wbrew twierdzeniom skarżącego jego interes prawny do bycia stroną w postępowaniu nadzorczym nie mógł opierać się na sukcesji praw po Agencji 1 do przedmiotowego mienia. Sąd zauważa, że P. w O. utraciło tytuł prawny do działki nr [...] w dniu [...] maja 1987 r. W tym bowiem dniu (dniu faktycznego przekazania mienia do zasobu gruntów państwowych) wygasło przysługujące temu podmiotowi użytkowanie zabudowanego gruntu (decyzja Naczelnika Gminy w O. z dnia [...] grudnia 1985 r. i protokół zdawczo – odbiorczy z dnia [...] maja 1987 r.). Z uzasadnienia decyzji wygaszającej użytkowanie P. w O. wynika, że działka nr [...] zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego wsi O. została przeznaczona pod budowę budynku administracyjnego dla Urzędu Gminy, Poczty i Banku [...]. Na dzień 27 maja 1990 r. grunt obejmujący działkę nr [...] nie stanowił zatem w sensie prawnym składnika majątkowego P. w O., który po likwidacji tego podmiotu został by przejęty przez Agencję 2, w trybie art. 14 ust. 3 i 4 w zw. z art. 19 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464). Skoro zaś w aktach sprawy brak protokołu przekazania tego mienia Agencji 2, to nie można przyjąć, że działka nr [...] stała się mieniem, którego dysponentem była Agencja 1 (następca prawny Agencji 2 – art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz. U. Nr 64, poz. 592 ze zm.). Należy również wskazać, że reżim prawny ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) dotyczy nieruchomości, które w dniu wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1992 r.) stanowiły własność Skarbu Państwa. Tymczasem skarżący pomija to, że komunalizacja gruntów dokonana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nastąpiła w dacie 27 maja 1990 r. Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464) nie mogła być zatem stosowana do mienia będącego w dniu jej wejścia w życie mieniem jednostki samorządu terytorialnego - Gminy O. W tej sytuacji przepisy ustawy z dnia 19 października 1991 r. nie mogły stanowić podstawy prawnej potwierdzającej interes prawny H.R. w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. O interesie prawnym skarżącego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie świadczy również nabycie w 2007 r. prawa własności działek nr [...] – [...] wraz z metalowym ogrodzeniem. Zgodzić należy się z organem, że z dokumentacji podziałowej znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż działki te pochodzą z nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], która nie była objęta kwestionowaną decyzją komunalizacyjną. Interes prawny w powyższej sprawie nie może być też oparty na dokumentacji sprawy o rozgraniczenie działek nr [...] i [...], czy sprawy o kradzież 19 przęseł metalowych z ogrodzenia usytuowanego na działce nr [...]. Uczestnictwo w tych sprawach i zgromadzona tam dokumentacja nie może zastąpić tytułu prawnego, na podstawie którego H.R. mógłby skutecznie zakwestionować decyzję komunalizacyjną. Wobec tego, że w niniejszej sprawie przedmiotem decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji było jedynie zbadanie dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzorczego w jego aspekcie podmiotowym (istnienia po stronie skarżącego legitymacji do bycia stroną postępowania nadzorczego), dla niniejszej sprawy nie mogły mieć znaczenia podnoszone w skardze zarzuty dotyczące wadliwości decyzji komunalizacyjnej, tj. objęcia komunalizacją działki która w dniu 27 maja 1990 r. nie istniała, objęcia komunalizacją gruntu należącego do Zasobu Agencji 2, pominięcia przy komunalizacji ustaleń protokołu granicznego, brak podpisów wszystkich członków komisji inwentaryzacyjnej na spisie i karcie inwentaryzacyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło