I SA/Wa 1963/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w [...] decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...], którą uznano A. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu [...] stycznia 2017 r. do Prezydenta m. [...], jako organu właściwego dłużnika alimentacyjnego, wpłynął wniosek E. W. (wierzyciela alimentacyjnego) o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego A. W.. Pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. organ I instancji wezwał A. W. do stawiennictwa w siedzibie Urzędu Dzielnicy [...] m. [...] w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. W związku z niestawiennictwem wezwanego, a tym samym brakiem możliwości złożenia oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, Prezydent m. [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, o czym zawiadomił A. W. postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Prezydent m. [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. uznał A. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, A. W. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu podniósł, że w sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające uznanie go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, bowiem wystąpiła przesłanka, o której mowa jest w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wskazał, że pomimo trudnej sytuacji finansowej każdego miesiąca wpłaca na rzecz swych dzieci kwotę 1.200 zł tytułem zobowiązania alimentacyjnego, a także finansuje wszystkie potrzeby małoletnich w okresie, gdy przebywają u niego przez połowę każdego miesiąca, tj. kupuje żywność, odzież, artykuły dla dzieci - wobec czego realizuje obowiązek alimentacyjny w 50%. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpatrując odwołanie, stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 489). Organ II instancji przywołał treść art. 3 ust. 1 tej ustawy i wyjaśnił, że E. W., przedstawiciel ustawowy małoletnich S. i Z. W., uprawnionych do alimentów od A. W. na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego [...]-[...] w [...], II Wydział Cywilny z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt. [...], zapatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 1 grudnia 2015 r., zwróciła się z odpowiednim wnioskiem do organu. Do wniosku dołączyła zaświadczenie wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]-[...]w [...] w dniu [...] listopada 2016 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że egzekucja należności od skarżącego okazała się bezskuteczna. Przytaczając treść przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ II instancji wyjaśnił, że pomimo prawidłowego wezwania A. W. nie stawił się w siedzibie organu właściwego dłużnika w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Nie wywiązał się z tego obowiązku także po otrzymaniu postanowienia Prezydenta m. [...] z dnia [...] maja 2017 r., w uzasadnieniu którego wyraźnie wskazano na przyczyny, dla których postępowanie to wszczęto. Zatem, mając na względzie powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że A. W. uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego a także nie złożył oświadczenia majątkowego. W tej sytuacji zasadne było wszczęcie postępowania w przedmiocie uznania go za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przywołując treść art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, że w toku postępowania organ I instancji uzyskał zaświadczenie, wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...]-[...]w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że egzekucja należności jest prowadzona wobec A. W. na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego [...] - [...] w [...], II Wydział Cywilny z dnia [...] września 2015 r., sygn. akt. [...]. Z treści tego wyroku wynika, że należności alimentacyjne odwołującego się wobec dwójki małoletnich dzieci wynoszą po 1.500 zł miesięcznie, co daje łączną kwotę 3.000 zł miesięcznie. Tymczasem w okresie od dnia 15 stycznia 2016 r. do dnia 10 lipca 2017 r. A. W. wpłacił komornikowi sądowemu łącznie 3.381,56 zł, z czego na rzecz wierzyciela komornik przekazał kwotę 2.750,71 zł. Wobec czego, w ocenie organu II instancji, nie można uznać, aby dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwoce nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Należność alimentacyjna w tym okresie wynosiła bowiem 18.000 zł, zaś na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że w tym czasie A. W. wpłacił na rzecz komornika sądowego kwotę niespełna 3.000 zł. Odnosząc się natomiast do podniesionego w odwołaniu argumentu, że odwołujący realizuje nałożony na niego obowiązek alimentacyjny w 50%, bowiem przekazuje co miesiąc 1.200 zł oraz dokonuje zakupów odzieży, żywności itp., organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż kwota uiszczana przez A. W. w ciągu ostatnich 6 miesięcy tytułem alimentów jest w istocie niższa niż ta, o której mowa jest w odwołaniu. Nadto organ odwoławczy nie zgodził się, iż ponoszone przez odwołującego dodatkowe koszty utrzymania dzieci w okresie, gdy sprawuje nad nimi opiekę, są jednoznaczne z realizowaniem przez niego obowiązku alimentacyjnego. Okoliczność ponoszenia faktycznych kosztów utrzymania dziecka poprzez zakup prezentów i odzieży oraz dawania kieszonkowego nie może być bowiem w niniejszej sprawie brana pod uwagę, gdyż odwołujący winien w pierwszej kolejności wypełniać swoje zobowiązania alimentacyjne. Dlatego też, zdaniem organu II instancji, uznać trzeba, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 5 ust. 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mając na względzie powyższe ustalenia, organ odwoławczy stwierdził, że A. W. nie złożył oświadczenia majątkowego, a także swym działaniem (tj. zaniechaniem) uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego oraz przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów - a zatem zachodzą wszelkie przesłanki obligujące organ właściwy dłużnika, tj. Prezydenta m. [...] do uznania A. W. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentów. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył A. W. W uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji: I - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli: - art. 7 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wydanie decyzji w oparciu o dowolne uznanie, bez rzetelnego zbadania okoliczności sprawy i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 7a w związku z art. 7, w związku z art. 6 kpa poprzez rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść strony, pomimo wątpliwości wynikających z zaniechania przez organ podjęcia czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a w konsekwencji niezastosowanie się do przepisów prawa, - art. 77 § 1 kpa poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - art. 80 kpa poprzez nieustalenie okoliczności faktycznych sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego, II - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czyli: - art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że dłużnik alimentacyjny uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, a w konsekwencji poprzez wszczęcie postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, - art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że dłużnik alimentacyjny nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, - art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez wydanie przez Prezydenta Miasta [...] decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego A. W. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, pomimo faktu, że nie zostały spełnione przesłanki określone w przedmiotowym przepisie. Wskazując na powyższe uchybienia, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy art. 5 ust. 3 oraz art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 554, ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 tej ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przytoczony przepis w sposób alternatywny określa cztery grupy przypadków, uzasadniających wszczęcie postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przy czym wystąpienie choćby jednego z wymienionych przypadków daje podstawę do uruchomienia postępowania, o jakim mowa w powyższym przepisie. Z kolei art. 5 ust. 3a powołanej ustawy stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy, a organ zobowiązany jest ustalić stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 3a ustawy, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący nie zastosował się do wezwania i nie stawił się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Fakt ten znajduje pełne odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, omówionym przez organy w uzasadnieniach wydanych decyzji. W konsekwencji została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co uprawniało organ do wszczęcia postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Dysponując zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 1 sierpnia 2017 r., z którego wynika, że w okresie ostatnich 6 miesięcy skarżący nie dokonał wpłat na poczet zobowiązań alimentacyjnych w wysokości minimum 1500 zł miesięcznie, organ prawidłowo zakończył wszczęte postępowanie, wydając na podstawie art. 5 ust. 3a decyzję o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podkreślić należy, że wydana decyzja nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu. Nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącego zawarta w złożonej skardze, która sprowadza się jedynie do polemiki z ustaleniami poczynionymi przez organy I i II instancji, znajdującymi przy tym potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. W szczególności organ słusznie wyjaśnił skarżącemu, że w sytuacji, w której zobowiązanie alimentacyjne jest ustalone w wyroku sądu, jest on zobowiązany do jego regulowania w wysokości i w sposób przez ten sąd wskazany. Sprawowanie opieki nad dziećmi i ponoszenie z tego tytułu wydatków nie stanowią w tym przypadku formy realizacji sądownie ustalonego zobowiązania alimentacyjnego. Wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej prowadziły postępowanie administracyjne w sposób prawidłowy, dokładnie ustaliły stan faktyczny i prawny w sprawie, a także właściwie zastosowały zarówno przepisy procedury administracyjnej, jak i prawa materialnego, a powody podjętych rozstrzygnięć wyczerpująco przedstawiły w uzasadnieniach wydanych decyzji. Nie naruszyły przy tym ani przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, ani przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów powołanych w złożonej skardze. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) orzekł jak w sentencji.