I SA/Wa 1972/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Łukasz Trochym po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...] oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2023 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r., nr KOC/3607/Zs/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu zażalenia M. K. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z 8 maja 2023 r., nr 18/2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia. Postanowienie Kolegium zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 5 października 2020 r. M. K. wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], w odniesieniu do udziału w gruncie wynoszącego [...] części związanego z własnością lokalu nr [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...]. Powołanym wyżej postanowieniem z 8 maja 2023 r. Prezydent orzekł o zawieszeniu przedmiotowego postępowania do czasu ostatecznego zakończenia postępowania prowadzonego przed Komisją do spraw nieruchomości warszawskich (dalej: "Komisja") pod sygn. akt KR III R 18/8. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł, w ustawowym w terminie, M. K. wskazując, że postępowanie prowadzone przez Komisję (sygn. akt KR 111 R/18/18) nie dotyczy jego lokalu, gdyż lokal został wyodrębniony i sprzedany przez m.st. Warszawa a grunt oddany w użytkowanie wieczyste na mocy umowy sprzedaży lokalu oraz oddania części gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia 15 marca 1990 r. W jego ocenie, wobec oddanego mu gruntu nie toczy się postępowanie reprywatyzacyjne oraz nie jest on objęty roszczeniami o zwrot osób trzecich. W piśmie z 20 czerwca 2023 m.st. Warszawy skarżący odniósł się do stanowiska organu I instancji zawartego w piśmie z 2 czerwca 2023 r. podkreślając, że w stanie faktycznym sprawy nie ma innych użytkowników wieczystych, niż właściciele wyodrębnionych lokali. Dlatego też przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiłoby do wszystkich użytkowników wieczystych lokali przy ul. [...] w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ww. postanowieniem z 3 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z 8 maja 2023 r. Organ odwoławczy wskazał, że podstawę materialnoprawną postanowienia organu I instancji stanowi m.in. art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2021 r., poz. 795, dalej: "ustawa reprywatyzacyjna"). Zgodnie z tym przepisem "W razie wszczęcia postępowania rozpoznawczego toczące się przed organem administracji, sądem administracyjnym, sądem powszechnym lub Sądem Najwyższym postępowanie dotyczące decyzji reprywatyzacyjnej albo postępowanie o zapłatę odszkodowania lub wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, albo inne postępowanie przed tymi organami lub sądami toczące się na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej podlegają zawieszeniu. Jak stanowi z kolei ust. 2 i 3 art. 26 ustawy reprywatyzacyjnej: "W razie powzięcia przez Komisję informacji o toczącym się postępowaniu, o którym mowo w ust. 1, Komisja zawiadamia organ lub sąd o wszczęciu postępowania rozpoznawczego. W przypadku, o którym mowa w ust. 2, Komisja przekazuje organowi lub sądowi prawomocną decyzję, o której mowa w art. 29. Zawieszone postępowanie podlega podjęciu z chwilą przekazania organowi lub sądowi decyzji. Przekazanie może nastąpić poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, na strome podmiotowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości.". Wobec tego Kolegium stwierdziło, że na mocy przywołanego przepisu każde postępowanie, które toczy się na skutek decyzji reprywatyzacyjnej podlega zawieszeniu, jeżeli Komisja reprywatyzacyjna wszczęła co do tej decyzji własne postępowanie rozpoznawcze. Nie jest spod tej regulacji wyłączone postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia, a redakcja przepisu wskazuje, że ustawodawca zmierzał do objęcia nim możliwie szerokiego zakresu spraw. Jeżeli Komisja posiada informację o postępowaniu toczącym się przed innym organem lub sądem, to zawiadamia go o wszczęciu własnego postępowania. Postępowanie zawieszone ze względu na prowadzenie przez Komisję postępowania rozpoznawczego podlega podjęciu po przekazaniu właściwemu organowi lub sądowi prawomocnej decyzji. Zawiadomieniem z 28 sierpnia 2018 r. Komisja poinformowała o wszczęciu - w dniu 7 maja 2018 r. - postępowania rozpoznawczego w sprawie decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 12 marca 2012 r., nr 151/GK/DW/2012 (dotycząca nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]) oraz z 1 lutego 2016 r., nr [...], w wyniku których na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) rozpatrzono wnioski dawnych współwłaścicieli hipotecznych nieruchomości o przyznanie prawa własności czasowej. Decyzją z 9 lipca 2019 r. nr KR III R 18/18 Komisja ds. reprywatyzacji nieruchomości warszawskich uchyliła w całości ww. decyzje i przekazała Prezydentowi m.st. Warszawy sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że Komisja reprywatyzacyjna prowadziła postępowanie o sygn. KR III R 18/8 w stosunku do wyżej wymienionych decyzji dekretowych. Z akt wprost wynika, że postępowanie to nie zostało prawomocnie zakończone, ponieważ sprawa jest zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w związku ze złożeniem skargi na decyzję Komisji ds. reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z 9 lipca 2019 r., nr KR III R 18/18. W związku z powyższym, zdaniem Kolegium, postępowanie musi zostać zawieszone do chwili ustalenia, że decyzja jest prawomocna, a więc po zapadnięciu co do niej prawomocnego wyroku. Od rozstrzygnięcia w sprawie decyzji dekretowych zależy bowiem prawidłowość ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, zatem to postępowanie przekształceniowe toczy się na skutek wydania takiej decyzji (art. 26 ust. 1 ustawy reprywatyzacyjnej). Odnosząc się do zawartego w treści zażalenia twierdzenia, iż postępowanie prowadzone przed Komisją nie dotyczy udziału w prawie użytkowania wieczystego związanego z własnością lokalu nr [...], Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji wskazując, że prawo użytkowania wieczystego gruntu ustanowione jest na podstawie niepodzielnych udziałów i przekształcić się może w prawo własności jedynie przy jednoczesnym przekształceniu wszystkich istniejących udziałów w użytkowaniu wieczystym. Skargę na postanowienie Kolegium z 3 sierpnia 2023 r. wniósł, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. K. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj: – art. 26 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa z dnia 9 marca 2017 r. poprzez uznanie, iż postępowanie o wydanie zaświadczenia dotyczące przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność w odniesieniu do lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] toczy się na skutek wydania decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów. Skarżący wyjaśnił, że na mocy umowy sprzedaży lokalu oraz oddania części gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia 15 marca 1990 r. (co znajduje potwierdzenie w dziale I-Sp Kw Nr [...]) ustanowiono odrębną własność lokalu nr [...] oraz oddano w użytkowanie część gruntu. Na mocy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształciło się w prawo własności tych gruntów. Celem zaświadczenia o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r., o które wystąpił skarżący, jest potwierdzenie zaistnienia z mocy prawa nowego stanu prawnego, co świadczy o deklaratoryjnym charakterze tego zaświadczenia. Skarżący wskazał, że Kolegium swoje stanowisko uzasadniło dyspozycją art. 26 ust.1-3 ustawy podkreślając, że zainicjowane przez skarżącego postępowanie o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dot. lokalu nr [...] przy ulicy [...] w [...], toczy się na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej i w związku z tym podlega zawieszeniu w myśl art. 26 ust. 1. Z takim stwierdzeniem skarżący nie zgodził się. Wyjaśnił, że jego prawo nie powstało lub nie uległo zmianie na skutek decyzji reprywatyzacyjnej. Taka sytuacja mogłaby mieć miejsce jedynie, w odniesieniu do osób wobec których toczy się postępowanie reprywatyzacyjne, gdyby one wystąpiły o wydanie zaświadczenia o przekształceniu użytkowania wieczystego we własność. Zdaniem skarżącego, nie ulega wątpliwości, że możliwość wydania żądanego zaświadczenia nie pojawiła się na skutek wcześniejszego wydania decyzji reprywatyzacyjnej gdyż ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przysługującej mu nieruchomości nastąpiło na mocy umowy sprzedaży lokalu oraz oddania części gruntu w użytkowanie wieczyste z dnia 15 marca 1990 r. Postępowanie reprywatyzacyjne jak i decyzje wydane w jego toku nie wpływają i nie mogą wpływać na prawo skarżącego. Dalej skarżący podniósł, że gdyby założyć, iż postępowanie reprywatyzacyjne nie zostało wszczęte, a decyzje podjęte w jego toku nie zostały wydane, to obowiązek wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego we własność przez Prezydenta m.st. Warszawy na podstawie ww. ustawy przekształceniowej w odniesieniu do lokalu skarżącego istniałby. Tak więc twierdzenia organów, że postępowanie o wydanie zaświadczenia dot. lokalu [...] przy ulicy [...] w [...] zostało wszczęte na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej jest całkowicie błędne i nie ma pokrycia w rzeczywistości. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz postanowienia organu I instancji a także zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest zasadna. Podstawę prawną postanowienia organu I instancji stanowi m.in. art. 26 ust. 1 z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 795). Zgodnie z tym ostatnim przepisem "W razie wszczęcia postępowania rozpoznawczego toczące się przed organem administracji, sądem administracyjnym, sądem powszechnym lub Sądem Najwyższym postępowanie dotyczące decyzji reprywatyzacyjnej albo postępowanie o zapłatę odszkodowania lub wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, albo inne postępowanie przed tymi organami lub sądami toczące się na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej podlegają zawieszeniu." Z kolei, według art. 2 pkt 3 tej ustawy "Ilekroć w ustawie jest mowa o decyzji reprywatyzacyjnej - należy przez to rozumieć ostateczną albo nieostateczną decyzję właściwego organu: a) w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej albo w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, b) w przedmiocie wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości warszawskiej albo odmowy uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, c) stanowiącą podstawę wypłaty odszkodowania lub przyznania odszkodowania w związku z nieruchomością warszawską. Kolegium podzielając stanowisko organu I instancji co do zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], (KW nr [...]) w odniesieniu do udziału w gruncie związanego z własnością lokalu nr [...], uregulowanego w księdze wieczystej nr [...]- stanęło na stanowisku, że dalsze procedowanie uzależnione jest od zakończenia postępowania prowadzonego przez Komisję do spraw nieruchomości warszawskich - sygn. akt KR III R 18/18. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z 28 sierpnia 2019 r. Komisja wszczęła z urzędu - w dniu 7 maja 2018 r. - postępowanie rozpoznawcze w sprawie decyzji Prezydenta z 12 marca 2012 r., nr 151/GK/DW/2012. Decyzją z 9 lipca 2019 r., nr KR III R 18/18 Komisja uchyliła w całości ww. decyzję Prezydenta i sprawę przekazała do ponownego rozpatrzenia. W związku ze złożeniem skargi na ww. decyzję Komisji z 9 lipca 2019 r. sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia musi zostać zawieszone albowiem postępowanie przekształceniowe toczy się na skutek wydania decyzji reprywatyzacyjnej za jaką uznać należy decyzję o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Stanowiska tego Sąd nie podziela. W ocenie Sądu organy wydając postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania nie uwzględniły stanu faktycznego niniejszej sprawy. W przedmiotowej sprawie prawo użytkowania wieczystego (jak słusznie podniósł skarżący) powstało nie na skutek wydania przez Prezydenta decyzji z 12 marca 2012 r., która stanowiła podstawę do zawarcia umowy o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego (pkt 7 decyzji) i co do której wszczęto postępowanie rozpoznawcze przez Komisję, lecz - w wyniku umowy z 15 marca 1990 r. dotyczącej sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] (w budynku przy ul. [...]) oraz oddania części gruntu w użytkowanie wieczyste (35/1000 części). Powyższe odzwierciedla wpis w księdze wieczystej KW nr [...] w dziale I-SP – spis praw związanych z własnością. Jak wynika z umowy sprzedaży z 21 maja 2020 r. Rep. A nr [...] r. skarżący nabył przedmiotowy lokal w całości wraz z prawami z nim związanymi. Z kolei sprzedawca oświadczył, że przedmiotowy lokal nabył na podstawie umowy sprzedaży z 11 grudnia 2006 r., Rep. A. Nr [...]. Zauważyć też należy, że w § 5 aktu z 21 maja 2020 r. notariusz zwróciła uwagę, że grunt będący w użytkowaniu wieczystym, stanowiący nieruchomość wspólną, mógł ulec przekształceniu w prawo własności z dniem 1 stycznia 2019 r. Podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej stanowi zaświadczenie potwierdzające przekształcenie. Sprzedająca lokal spółka oświadczyła, że zaświadczenia takiego nie otrzymała. W konsekwencji, z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - w trybie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów – wystąpił do organu I instancji M. K. Celem zaświadczenia o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2018 r. jest potwierdzenie zaistnienia z mocy prawa nowego stanu prawnego, co świadczy o deklaratoryjnym charakterze tego zaświadczenia. Wobec powyższego, nie można uznać, że w toku rozpoznawania sprawy przez Prezydenta m.st. Warszawy pojawiła się kwestia wpływu na niniejsze postępowanie, postępowania przed Komisją ds. reprywatyzacji nieruchomości warszawskich i konieczność zawieszenia niniejszego postępowania. Rację ma więc skarżący, że art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych (...) został naruszony a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Wobec tego koniecznym było uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią powyższą ocenę prawną. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a.