I SA/Wa 1979/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anita Wielopolska-Fonfara po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...] w przedmiocie : odmowy przyznania pomocy materialnej postanawia : odmówić M. S. prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia 21 października 2014 r. M. S. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2014 r., którym odmówiono przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, dlatego sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Przepisy ww. ustawy przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi jednak na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że oprócz mieszkania o powierzchni 32 m ² nie posiada innych nieruchomości, domu, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Oznajmił, że nie osiąga żadnego dochodu, nie przysługuje mu renta ani emerytura. Dodał, że nie posiada żadnych oszczędności ani nie pobiera jakiegokolwiek zasiłku. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznano, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zauważyć bowiem należy, że z analizy akt sprawy wynika, że wnioskodawca uprawniony jest do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia za okres od [...] do [...] wynosi 111 694,40 zł brutto (1 strona decyzji SKO z dnia [...]). Z zaskarżonej decyzji wynika, że kwota przysługującego wnioskodawcy świadczenia z tytułu renty wynosi 831,15 zł brutto miesięcznie, co netto stanowi kwotę w wysokości 717,35 zł. Wskazano, że wnioskodawca w dniu [...] osiągnął wiek emerytalny, jednak nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca został powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] pismami z dnia [...],[...] i [...]. Z akt sprawy wynika także, że wnioskodawcy został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 1.07.2013 r. do 31.12.2013 r. w wysokości 240,30 złotych miesięcznie. Z informacji udzielonej w dniu 5.12.2013 r. przez Spółdzielnię Mieszkaniowo-Budowlaną [...] wynika, że wysokość czynszu za zajmowany przez wnioskodawcę lokal wynosi 368,82 zł oraz że wnoszone są regularnie wpłaty na poczet czynszu w wysokości 150,00 zł miesięcznie. W świetle powyższego nie można uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia oraz że nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy występując na drogę postępowania sądowego powinien natomiast mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinien uprawdopodobnić, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Podkreślić należy, że wnioskodawca z własnej woli nie odbiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługującego mu świadczenia rentowego, jak również nie złożył stosownego wniosku o przyznanie mu emerytury, pomimo kilkukrotnego poinformowania go o osiągnięciu wieku emerytalnego i możliwości złożenia takiego wniosku przez Ośrodek Pomocy Społecznej pismami z dnia [...],[...] i [...]. Nie można zatem przyjąć, że skarżący znajduje się w obecnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia z tytułu renty. Nie istnieją także żadne przeszkody uniemożliwiające wnioskodawcy złożenie stosownego wniosku o przyznanie emerytury, co niewątpliwie wpłynęłoby także korzystnie na jego sytuację finansową. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych bądź też nie występują ze stosowymi wnioskami, by polepszyć swoją sytuację finansową. Wskazać należy, że sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową innych osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie wskazać trzeba, że w sprawie nie orzekano w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zauważyć należy, że w złożonym sprzeciwie wnioskodawca nie przedstawił także żadnych argumentów, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.