I SA/Wa 1980/10
WyrokWSA w Warszawie2011-02-04
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Iwona Kosińska, Emilia Lewandowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za szkodę wyrządzoną decyzją administracyjną, której nieważność została stwierdzona po dniu 1 września 2004 r., podlega rozpoznaniu w trybie administracyjnym na podstawie art. 160 kpa, czy wyłącznie w trybie sądowym przed sądem powszechnym?Ratio decidendi
Do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu 1 września 2004 r. nie ma zastosowania art. 160 kpa, który został uchylony, a roszczenia odszkodowawcze z tytułu szkody wyrządzonej decyzją administracyjną rozpoznaje wyłącznie sąd powszechny. Zdarzeniem wyznaczającym tryb dochodzenia roszczenia jest uprawomocnienie się decyzji nadzorczej stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej. W sprawie, w której decyzja nadzorcza została wydana po tej dacie, właściwe jest zwrócenie wniosku o odszkodowanie i przekazanie sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny.Stan faktyczny
Minister Budownictwa stwierdził nieważność decyzji z 1950 r. odmawiającej przyznania prawa własności do nieruchomości. W 2008 r. Minister Infrastruktury utrzymał tę decyzję w mocy. Wnioskodawcy złożyli wniosek o odszkodowanie za szkody związane z tą decyzją. Minister Infrastruktury zwrócił wniosek o odszkodowanie, wskazując na brak właściwości i przekazując sprawę do sądu powszechnego, powołując się na zmiany prawne dotyczące trybu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych po 1 września 2004 r.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Emilia Lewandowska Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. T. i Z. N. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę.
Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. T. oraz Z. N. o ponowne rozpoznanie sprawy objętej postanowieniem Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o przyznanie odszkodowania – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu postanowienia Minister przedstawił następujący stan sprawy:
Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...].
W wyniku rozpoznania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r.
Wnioskiem z dnia 21 stycznia 2010 r. J. S. działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. T. i Z. N. wystąpił - na podstawie art. 160 kpa - o wypłatę odszkodowania za sprzedane lokale nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m² położone w budynku przy ul. [...] oraz za utracone korzyści w postaci czynszów za lokale użytkowe znajdujące się w przedmiotowej nieruchomości - w związku z decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r.
Minister Infrastruktury - działając na podstawie art. 66 § 3 kpa - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] zwrócił wniosek o przyznanie odszkodowania, uznając swój brak właściwości do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku oraz podnosząc, że organem właściwym w tym zakresie jest sąd powszechny.
Minister stwierdził, że podstawę dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej, stanowił do dnia 1 września 2004 r. tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692) - art. 160 kpa. Zgodnie z brzmieniem § 1 art. 160 kpa "Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę ", zaś § 3 stanowił, że "odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 kpa" .
Przedmiotowy art. 160 kpa został uchylony na mocy art. 2 pkt 3 w/w ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., a zasady dochodzenia roszczeń odszkodowawczych regulują obecnie przepisy kodeksu cywilnego, w szczególności art. 417¹ § 2, który wskazuje jako właściwy do dochodzenia roszczeń z powołanego wyżej tytułu wyłącznie tryb sądowy. Oznacza to, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., tj. od dnia 1 września 2004 r. nie ma już zastosowania art. 160 kpa. Aktualnie administracyjny tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych (art. 160 kpa) stosuje się jedynie w tych sprawach, w których decyzja nieważnościowa (art. 156 § 1 kpa) stała się ostateczna przed dniem 1 września 1 września 2004 r. Natomiast wydanie w tym trybie decyzji po tej dacie, skutkuje objęciem wniosku odszkodowawczego regulacją art. 417¹ § 2 kc, a zatem jego rozpoznanie następuje wyłącznie przed sądem powszechnym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21.10.2005 r., sygn. akt IV SA/Wa 1356/05, LEX nr 191299).
Organ podniósł, że w niniejszej sprawie ostateczna decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. - utrzymująca w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. - wydana została po dniu [...] września 2004 r. - co oznacza, że w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania administracyjny tryb dochodzenia roszczenia odszkodowawczego określony w uchylonym art. 160 kpa, a jedynie tryb sądowy.
W myśl art. 2 § 1 kpc "do rozpoznania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy." Należy również stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 66 § 3 kpa organ administracji publicznej dokonuje zwrotu wniesionego podania, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego (...) albo gdy z podania wynika, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny.
Z powyższego wynika, że dochodzenie roszczenia odszkodowawczego przez J. S. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik M. T. oraz Z. N. winno być realizowane przed właściwym sądem powszechnym.
Pismem z dnia 10 maja 2010 r. M. T. oraz Z. N., reprezentowani przez adw. J. S., zwrócili się do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
We wniosku podniesiono, iż orzecznictwo w kwestii pominięcia drogi administracyjnej przy dochodzeniu odszkodowania za szkody wyrządzone decyzjami administracyjnymi, których nieważność została stwierdzona, nie jest jednoznaczne. Zaś w niniejszej sprawie należy uznać, że zdarzeniem prawnym wyrządzającym szkodę jest prawomocna decyzja z dnia [...] listopada 1950 r. - a zatem zastosowanie będzie miał przepis art. 160 kpa.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] i wskazał, że w okresie do dnia 1 września 2004 r. sprawy odszkodowania były regulowane przez art. 160 kpa. Przepis ten utracił moc na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) i sprawy związane z odszkodowaniem przeszły do właściwości sądów powszechnych. W świetle art. 5 powołanej ustawy do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się dotychczasowy przepisy art. 160 kpa.
Minister podniósł, że należy wyraźnie rozdzielić powstanie szkody od możliwości dochodzenia obowiązku jej naprawienia. W związku z powyższym wymaga podkreślenia, że na gruncie roszczeń odszkodowawczych dochodzonych na podstawie art. 160 kpa źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej i z tą decyzją wiąże się przesłanka odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa w postaci bezprawności, z tym też zdarzeniem należy łączyć powstanie zobowiązania do naprawienia szkody. Jednakże dopiero wydanie decyzji nadzorczej jest tym zdarzeniem, które powoduje możliwość żądania naprawienia szkody. A zatem, choć przesłanki powstania zobowiązania Skarbu Państwa zrealizowały się już wcześniej, z chwilą uprawomocnienia się wadliwej decyzji, to dopiero od chwili uprawomocnienia się decyzji nadzorczej powstała możliwość dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Bez wystąpienia tego zdarzenia prawnego w ogóle nie powstaje możliwość uruchomienia jakiegokolwiek trybu postępowania ani administracyjnego, ani sądowego, bowiem nie ma prejudykatu umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych.
W przedmiotowej sprawie zdarzenie prawne nastąpiło dopiero po dniu 1 września 2004 r. Decyzja Ministra Infrastruktury utrzymująca w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007r. (stwierdzającą nieważność decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], została wydana w dniu [...] marca 2008 r. – a więc po dniu wejścia w życie ustawy z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw. W konsekwencji w sprawie nie ma zastosowania art. 5 ustawy z 17 czerwca 2004 r., a o odszkodowanie należy wystąpić do sądu powszechnego.
Organ dodał, że takie stanowisko prezentowane jest też w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt III CZP 101/08, jak również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 246/08.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. T. oraz Z. N. wnieśli o uchylenie postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz postanowienia Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie zwrotu wniosku o przyznanie odszkodowania.
Podnieśli w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 8 kpa i art. 7 kpa poprzez nieustosunkowanie się do argumentów skarżących przemawiających za zastosowaniem w przedmiotowej sprawie art. 160 kpa. Zarzucili również naruszenie przepisów prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 5 ustawy z dnia 17 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Kodeks Cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 162, poz. 1692), poprzez uznanie, że zdarzeniem wyznaczającym tryb dochodzenia odszkodowania z tytułu szkody poniesionej skutkiem wydania bezprawnej decyzji administracyjnej jest decyzja stwierdzająca tę bezprawność, a nie decyzja bezprawna oraz art. 160 kpa przez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga nie jest zasadna.
Istotą sprawy rozstrzygniętej zaskarżonym postanowieniem jest ocena, według jakich przepisów, a co za tym idzie, w jakim trybie, podlega rozpoznaniu roszczenie skarżących o odszkodowanie, zgłoszone do Ministra infrastruktury w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2008 r. utrzymującej w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r.
Roszczenia o naprawienie szkody powstałej w wyniku wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności były i są roszczeniami cywilnymi, które począwszy od dnia 1 września 2004 r. rozpoznawane są całkowicie w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Do dnia 1 września 2004 r. podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę wyrządzoną wskutek wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej z naruszeniem art. 156 § 1 kpa, albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji stanowił art. 160 kpa. Zgodnie z tym przepisem stronie, która poniosła szkodę wskutek wydania przez organ administracji publicznej decyzji administracyjnej z naruszeniem art. 156 § 1 kpa, albo stwierdzeniem nieważności takiej decyzji, służyło roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosiła ona winę za powstanie okoliczności będących źródłem szkody. O odszkodowaniu orzekał organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji, albo wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie art. 160 kpa było jednoinstancyjne. Strona niezadowolona z przyznanego jej odszkodowania (a także w sytuacji wydania decyzji odmownej) mogła wnieść powództwo do sądu powszechnego.
Ten stan prawny uległ zmianie z dniem 1 września 2004 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692). Ustawa z 17 czerwca 2004 r. nadała nowe brzmienie art. 417 k. c. oraz wprowadziła do kodeksu cywilnego przepisy art. 417¹ i 417² normując w nich kompleksowo odpowiedzialność za szkody wyrządzone wykonywaniem władzy publicznej. W związku z tym ustawa w art. 2 uchyliła w kodeksie postępowania administracyjnego przepisy: art. art. 153, 160 i § 5 w art. 161 dotyczące tej kwestii, postanawiając jednocześnie w art. 5, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed jej wejściem w życie stosuje się regulujące dotychczas te sprawy przepisy kodeksu cywilnego i kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 160 kpa w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy.
Dla powstania odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wydaniem decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 160 kpa, muszą zaistnieć dwa konieczne zdarzenia: dotknięta wadą ostateczna decyzja będąca bezpośrednim źródłem szkody oraz wydana we właściwym trybie ostateczna decyzja, która tę wadliwość stwierdza. Stwierdzenie nieważności decyzji albo stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest więc de facto materialnoprawną przesłanką roszczenia odszkodowawczego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 69/2006 (LEX nr 291369) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł następujące stwierdzenie: "Decyzja stwierdzająca niezgodność z prawem decyzji daje podstawę do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie unormowanym w art. 160
§ 1 kpa, który zachował moc do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem 1 września 2004 r. (...). Jest zatem decyzją tworzącą prawo - roszczenie o odszkodowanie."
Powyższych ustaleń nie można pominąć przy stosowaniu art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Uzasadniają one bowiem przyjęcie, iż zdarzeniem, o jakim mowa w tym przepisie, są nierozerwalnie ze sobą związane działania organów administracji publicznej skutkujące powstaniem roszczenia odszkodowawczego: wydanie decyzji pierwotnej będącej źródłem szkody, oraz wydanie decyzji stwierdzającej wadliwość tej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że bezpośrednim źródłem szkody jest orzeczenie administracyjne Prezydenta W. z dnia [...] marca 1950 r. - odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] - utrzymane w mocy decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r.
Jednak do czasu stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia oraz ww. decyzji - nie istniała jeszcze prawna podstawa do wystąpienia przez skarżących z roszczeniem odszkodowawczym.
Zdarzeniem przesądzającym o dopuszczalności stosowania art. 160 kpa do rozpatrzenia wniosku skarżących o odszkodowanie jest zatem ostateczna decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] stycznia 2007 r. Decyzja nadzorcza wydana została po 1 września 2004 r., co oznacza, że dochodzenie przez skarżących odszkodowania na podstawie art. 160 kpa nie jest możliwe. Z tych względów prawidłowe było zwrócenie skarżącym na zasadzie art. 66 § 3 kpa podania o przyznanie odszkodowania z tytułu stwierdzenia nieważności decyzji.
Należy w tym miejscu wskazać, że takie rozumienie art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) nie było w orzecznictwie sądów administracyjnych oraz sądów powszechnych jednolite.
Jednak uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2008 r. III CZP 101/08 występujące wątpliwości wyjaśniła i sąd w składzie orzekającym w całości podziela stanowisko tam zawarte.
W uchwale tej Sąd Najwyższy, wskazując na rozbieżność w dotychczasowym orzecznictwie w podobnych sprawach uznał, że dopiero uprawomocnienie się decyzji nadzorczej jest decydującym "zdarzeniem prawnym" z punktu widzenia art. 5 ustawy nowelizacyjnej. Jeżeli nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy, stosuje się dawne przepisy, a jeżeli po, przepisy nowe, bez względu na to, kiedy stała się ostateczna decyzja wadliwa. Złożona konstrukcja prawna, przewidująca konieczność zajścia kilku zdarzeń prawnych dla otwarcia drogi umożliwiającej dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną wadliwą decyzją administracyjną, odpowiada pojęciu "zdarzeń i stanów prawnych" w rozumieniu art. 5 ustawy nowelizacyjnej. Pierwszym zdarzeniem składającym się na stan prawny umożliwiający dochodzenie roszczenia odszkodowawczego jest wydanie decyzji wadliwej wyrządzającej szkodę, a drugim ostatecznej decyzji nadzorczej. Złożone zdarzenie prawne następuje dopiero wtedy, gdy wystąpi ostatnie zdarzenie należące do zbioru zdarzeń, od wystąpienia których zależy możliwość dochodzenia roszczenia. Zgodnie z ogólnymi regułami intertemporalnymi, do oceny złożonego zdarzenia prawnego jako całości, należy stosować ustawę, która obowiązywała w chwili, gdy zdarzył się ostatni fakt należący do złożonego stanu faktycznego danego zdarzenia. Tym ostatnim zdarzeniem jest uprawomocnienie się decyzji nadzorczej, stanowiącej prejudykat i nieodzowny warunek dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Dopiero z tą chwilą zamyka się i realizuje, a więc "powstaje", wymagany przez ustawę "stan prawny" złożony z kilku zdarzeń, umożliwiający dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa za wydanie wadliwej decyzji administracyjnej. Jeżeli uprawomocnienie się decyzji nadzorczej nastąpiło przed dniem 1 września 2004 r., to zgodnie z art. 5 ustawy nowelizacyjnej, stosuje się przepisy dawne, a jeżeli po tej dacie, przepisy nowe. W konsekwencji w sprawie o odszkodowanie za szkodę poniesioną na skutek wydania przed dniem 1 września 2004 r. decyzji, której nieważność została stwierdzona ostateczną decyzją po tej dacie, nie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej, która od razu jest otwarta.
Wskazać należy, że również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 697/08 potwierdził ww. stanowisko podnosząc, iż stany prawne złożone z kilku zdarzeń prawnych można uważać za zrealizowane dopiero wówczas, gdy zaistniało ostatnie zdarzenie należące do złożonego stanu prawnego. Niewątpliwie źródłem szkody i odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa jest decyzja administracyjna wydana niezgodnie z prawem lub której stwierdzono nieważność. Stanowi ona pierwsze zdarzenie prawne w rozumieniu art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Możliwość żądania naprawienia szkody powstaje jednak dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji nadzorczej, bez której nie można żądać odszkodowania. Wydanie ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej stanowi kolejne zdarzenie prawne, składające się na określony stan prawny. Jest to jednocześnie ostatnie zdarzenie z zaistnieniem którego możliwe staje się wystąpienie z roszczeniami odszkodowawczymi, zatem data w jakiej nastąpiło ma decydujące znaczenie dla trybu w jakim można tego odszkodowania dochodzić.
Dodał, że Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt III CZP 99/06 (OSNC z 2007, Nr 6, poz. 79) stwierdził, że na gruncie roszczeń odszkodowawczych dochodzonych na podstawie art. 160 kpa źródłem szkody jest wydanie wadliwej decyzji administracyjnej i z tą decyzją wiąże się przesłanka odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa w postaci bezprawności, z tym też zdarzeniem należy łączyć powstanie zobowiązania do naprawienia szkody. A zatem choć przesłanki powstania zobowiązania Skarbu Państwa zrealizowały się już wcześniej, z chwilą uprawomocnienia się wadliwej decyzji, to dopiero od chwili uprawomocnienia się decyzji nadzorczej powstała możliwość dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Bez wystąpienia tego zdarzenia prawnego w ogóle nie powstaje możliwość uruchomienia jakiegokolwiek trybu postępowania administracyjnego, ani sądowego, bowiem nie ma prejudykatu umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych.
Dodatkowym argumentem przemawiającym za przedstawioną wykładnią art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. jest międzyczasowy charakter przepisu nastawiony na możliwie najkrótsze jego stosowanie, w celu doprowadzenia do najszybszego stosowania nowych regulacji prawnych.
Taki podgląd jest również wyrażany w utrwalonym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r. I OSK 1388/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2009 r. I OSK 1013/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 106/09).
Sąd przedstawione wyżej stanowisko w pełni podziela i jako prawidłowe ocenia wydane w sprawie postanowienie Ministra Infrastruktury, który uznał, że w sprawie brak jest podstaw prawnych do orzekania w sprawie odszkodowania na podstawie art. 160 kpa. W konsekwencji słuszne było zastosowanie w sprawie art. 66 § 3 kpa i zwrócenie skarżącym wniosku o przyznanie odszkodowania z tytułu wydania decyzji administracyjnej, której nieważność stwierdzono po dniu 1 września 2004 r. Do rozpoznania tego żądania właściwy jest bowiem sąd powszechny.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło