I SA/Wa 1981/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Anna Fyda-Kawula, sędzia WSA Bożena Marciniak, , Protokolant referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 czerwca 2022 r. nr DO-II.7610.111.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. z siedzibą w [...], decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr DO-II.7610.111.2022.AB utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 12 kwietnia 2022 r. nr NW/IV/752.40.2017 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 3ha 1440 m2 (obecnie działka nr [...]), objętego Kw nr [...] wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2021 r. poz. 146 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą’, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. z 2001 r. Nr 4, poz. 29) – dalej zwanego "rozporządzeniem", decyzją z 12 kwietnia 2022 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w [...], obręb [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 3ha 1440 m2 (obecnie działka nr [...]), objętego Kw nr [...] wraz z prawem własności fragmentu linii kolejowej oraz urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Pismem z 4 maja 2022 r. [...] S.A. w [...] złożyła odwołanie od decyzji Wojewody Śląskiego z 12 kwietnia 2022 r. wskazując, że organ wojewódzki błędnie uznał, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 34 ustawy. Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 8 czerwca 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 12 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie Iegitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie Iegitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Według art. 34 ust. 4 ustawy nabycie przez [...] prawa użytkowania wieczystego oraz własności urządzeń znajdujących się na gruncie nie może naruszać praw osób trzecich. Organ I instancji w toku postępowania ustalił na podstawie treści Kw nr [...] oraz pisma Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2017 r., że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] w dacie 5 grudnia 1990 r. stanowiła Własność Skarbu Państwa. Prawo własności Skarbu Państwa zostało ujawnione w księdze wieczystej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2011 r. sygn. akt [...] o zasiedzeniu przedmiotowej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1989 r. Dalej Minister wskazał, że stwierdzenie posiadania przez [...] S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Na potwierdzenie przesłanki posiadania gruntu [...] S.A. w [...] przedłożyły do akt sprawy oświadczenie z [...] maja 2017 r. dotyczące zajętości przedmiotowej działki pod infrastrukturę kolejową oraz wyciąg z ewidencji środków trwałych sporządzony według stanu na 5 grudnia 1990 r. potwierdzający, że na działce nr [...] znajdują się tory główne zasadnicze linii kolejowej nr [...] [...], urządzenia srk liniowe na szlaku oraz sieć trakcyjna. Dalej Minister podał, że w toku postępowania uwłaszczeniowego organ I instancji ustali, że działka nr [...], w części stanowi drogę publiczną. Ze znajdującego się w aktach niniejszej sprawy pisma Prezydenta Miasta [...] z 13 listopada 2020 r. wynika, że 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. przez działkę tę przebiegała droga publiczna - ul. [...], zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. Wobec tego ustalenie, że będący przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego grunt oznaczony jako działka nr [...] (obecnie nr [...]) stanowił 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. drogę gminną, a więc drogę zaliczoną na podstawie ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych do jednej z kategorii tych dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych [art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.)], skutkuje uznaniem, że nie mógł on pozostawać w wyłącznym posiadaniu [...] i nie mógł podlegać uwłaszczeniu jako grunt objęty prawem osób trzecich - zarządcy drogowego. W ocenie Ministra zajęcie nieruchomości pod pas drogi publicznej uniemożliwia jej uwłaszczenie, ponieważ drogi publiczne są wyłączone z obrotu prawnego, co wynika bezpośrednio z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Jednocześnie na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym 5 grudnia 1990 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe organy drogowe. Zarząd ten powstał z mocy prawa. Zatem ustalenie przez organ l instancji, że działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r., w części była zajęta pod pas drogi publicznej, uniemożliwiało wydanie przez organ decyzji uwłaszczającej [...] S.A. taką działką w trybie art. 34 ustawy. Mając na uwadze powyższe Wojewoda Śląski pismem z 24 listopada 2020 r. poinformował wnioskodawcę, że uwłaszczeniu może podlegać jedynie geodezyjnie wyodrębniona część zajęta linią kolejową. W związku z tym organ I instancji wezwał wnioskodawcę do przedłożenia projektu podziału geodezyjnego ww. działki, w celu zatwierdzenia podziału na podstawie art. 96 ust. 1b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm.) - dalej zwanej "ugn". Minister podał, że pismo Wojewody Śląskiego z 24 listopada 2020 r. pozostało bez odpowiedzi, pomimo jego skutecznego doręczenia, co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru tego pisma datowane na 7 grudnia 2020 r. Skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy nie została spełniona przesłanka posiadania (wyłącznego) wynikająca z art. 34 ustawy oraz w związku z wystąpieniem negatywnej przesłanki uwłaszczenia, tj. naruszenia praw osób trzecich Minister zaakceptował decyzję organu I instancji. Na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 8 czerwca 2022 r. [...] S.A. w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Admini8stracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: I. naruszenie przepisów postępowania, tj. a) art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; b) art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez [...] S.A. z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości oraz prawa własności urządzeń znajdujących się na tej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody Śląskiego z 12 kwietnia 2022 r. oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej; II. zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Sąd zwraca uwagę, że żądanie wniosku dotyczące uwłaszczenia [...] w trybie art. 34 ustawy prawem użytkowania wieczystego nieruchomości skarbowej, oznaczonej jako działka nr [...], zapisana w Kw nr [...], odnosiło się do całej tej nieruchomości, dla której 27 października 2000 r. nie było urządzonej księgi wieczystej. Żądanie wniosku nie zostało zmodyfikowane do daty wydania zaskarżonej decyzji. Aby zatem wydać pozytywną dla wnioskodawcy decyzję, o której mowa w art. 35 ust. 1 ustawy musiały być spełnione m.in. dwie przesłanki: 1) cała nieruchomość była 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...]; 2) w dacie nabycia do całej tej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego przez [...], tj. 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy) nie mogło dojść do nabycia praw osób trzecich. Trafnie wskazał Minister, że obie te przesłanki nie zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] według stanu na 5 grudnia 1990 r. była, w części zajętej pod pas drogowy ul. [...] - drogi lokalnej miejskiej w granicach miasta [...] [uchwała nr XX/161/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz.Urz. Woj. Katowickiego z dnia 15 sierpnia 1987 Nr 6, poz. 112) wraz z wykazem stanowiącym załącznik do tej uchwały], w posiadaniu organu wykonawczego tej gminy (zarządu miasta), który wykonując zadania własne tej Gminy (art. 7 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym – Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) zarządzał tą drogą, w tym wykonywał czynności z zakresu budowy, modernizacji, utrzymania i jej ochrony jako organ administracji drogowej w rozumieniu art. 17 ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 1 pkt 28 lit. f i g ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198). Co istotne organ zarządzający drogą sprawował zarząd (administrację) gruntem zajętym pod drogę publiczną przede wszystkim na podstawie ogólnej legitymacji przewidzianej w ustawie o drogach publicznych (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 16 listopada 1990 r. sygn. akt III AZP 10/90). Sąd zwraca uwagę, że powyższa uchwała nr XX/161/87 obowiązywała w dacie 27 października 2000 r. Uchwała ta została utrzymana w mocy obwieszczeniem Wojewody Katowickiego z dnia 27 grudnia 1990 r., w sprawie ustalenia wykazu aktów prawa miejscowego wydanych przez Wojewódzką Radę Narodową i Wojewodę Katowickiego przed dniem 27 maja 1990 r. (Dz. Urz. Wojew. Katowickiego z dnia 29 grudnia 1990 r. Nr 12, poz. 344), co wynika z obwieszczenia Wojewody Śląskiego z dnia 7 października 2009 r. o sprostowaniu błędu (Dz.Urz. Wojew. Śląskiego z 2009 r.Nr 183, poz. 3337). Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) drogi lokalne miejskie stały się 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi, które na mocy obowiązującego od 1 stycznia 1999 r. art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych (dodanego do tej ustawy przez art. 52 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) stały się własnością właściwych gmin. W dacie 27 października 2000 r. w granicach miast na prawach powiatu (a takim miastem była wówczas [...]) zarządcą dróg publicznych gminnych był zarząd tego Miasta jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, do właściwości którego należały sprawy z zakresu planowania, budowy, modernizacji, utrzymania i ochrony dróg tej kategorii, co wynika z art. 19 ust. 1 i 5 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu wówczas obowiązującym. Skoro zatem częścią nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącą pas drogowy ul. [...], władał zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. organ wykonawczy miasta [...], to wniosek [...] S.A. z 8 maja 2017 r. zawierający żądanie nabycia z mocy prawa 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego obciążającego całą tę nieruchomość nie mógł zostać uwzględniony. Zasadnie wskazał Minister, że nabycie przez [...] całej nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1 naruszałoby art. 34 ust. 1 ustawy (brak faktycznego władania całym tym gruntem), a także art. 34 ust. 4 ustawy (naruszenie praw osób trzecich), skoro odebrałoby zarządowi miasta [...] prawo do zarządzania, z mocy prawa, gruntem zlokalizowanym w pasie drogowym ul [...] i samą drogą jako budowlą stanowiącą całość techniczno-użytkową w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. b i pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). Zaprezentowane w skardze twierdzenie [...] S.A., że to [...] posiadało cały teren nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], a więc także grunt zajęty pod drogę publiczną, musiałoby prowadzić do wniosku, że poprzednik prawny skarżącego działał w warunkach naruszających prawo. Zajęcie pasa drogowego drogi publicznej, czy umieszczanie w nim urządzeń niezwiązanych z funkcjonowaniem drogi wymagało zezwolenia zarządcy drogi, a za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia pobierało się kary pieniężne (art. 40 ust. 4 ustawy o drogach publicznych). Wobec tego Sąd uznał ten zarzut za nieskuteczny, zwłaszcza, że nie miał on potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. [...] S.A., mimo wezwania Wojewody Śląskiego z 24 listopada 2020 r. (odebranego 7 grudnia 2020 r.), nie zmodyfikowały żądania wniosku o uwłaszczenie i nie przedłożyły żadnej dokumentacji wskazującej jakiej części spornego gruntu ma dotyczyć postępowanie o nabycie mienia toczące się w trybie art. 34 ust. 1 ustawy. Sąd zwraca uwagę, że postępowanie o nabycie mienia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy toczy się na wniosek [...] lub [...] S.A. (art. 35 ust. 1 ustawy). Zatem to na wnioskodawcy kolejowym ciąży obowiązek uregulowania stanu prawnego nieruchomości skarbowej. W tej sytuacji wnioskodawca powinien w odpowiedni sposób sformułować żądanie wniosku ograniczając zakres żądania do gruntu stanowiącego obszar kolejowy, który był w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] i którym przedsiębiorstwo to zarządzało. Wobec tego Sąd uznał, że Minister Rozwoju i Technologii w sposób dostateczny wyjaśnił i ocenił stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w aspekcie przesłanek z art. 34 ust. 1 i 4 ustawy, a ustalenia organu odwoławczego mają pokrycie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym przez co zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych w skardze naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) w zw. z art. 15zzs4 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.