I SA/Wa 1984/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej postanawia odmówić przyznania A. F. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W toku postępowania sądowego, w następstwie wezwania o uiszczenie wpisu sądowego w wysokości [...] zł (k-[...]), skarżąca A. F. skierowała do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i synem. Źródłem utrzymania rodziny jest uzyskiwany przez nią dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł oraz dochód jej męża w wysokości [...] zł. A. F. ujawniła również, że posiada majątek w postaci prawa własności i współwłasności (łącznie z bratem) do działek w S. o powierzchni [...] m2. Ujawniła również, że zgromadziła środki pieniężne w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni dodała również, że ciąży na niej zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu hipotecznego w wysokości [...], który zaciągnęła wraz z bratem w związku z zakupem działki w S. Uzasadniając wniosek wyjaśniła, że znajduje się z trudnej sytuacji finansowej, i dlatego nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Poza ujawnionymi dochodami nie posiada innych środków utrzymania, poza tym jest obciążona kredytem, a spłata należności z tego tytułu stanowi ogromne obciążenie dla budżetu rodziny. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2012 r., referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. W dniu [...] grudnia 2012 r., A. F. wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu na wstępie podkreśliła, że w jej ocenie fakt wykazania przez nią w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym posiadania określonych środków finansowych nie świadczy o tym, że jest ona w stanie opłacić koszty sądowe. Zdaniem A. F. dla oceny zasadności złożonego wniosku istotny jest charakter przedmiotu sprawy sądowowadministracyjnej zainicjowanej skargą. Sprawa ta dotyczy oceny prawidłowości decyzji administracyjnej wydanej w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że koniecznym będzie dla niej zgromadzenie środków finansowych przekraczających wartość posiadanych przez nią aktywów. Dodała, że nawet po przeznaczeniu na cel zapłaty opłaty adiacenckiej całości oszczędności nadal nie bezie ona w stanie tej opłaty uiścić. Ponadto przy tak wysokich kosztach obsługi kredytu jej wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę uniemożliwia jej zgromadzenie takiej kwoty. Reasumując wskazała również, że jeśli w ocenie Sądu nie będzie możliwe przyznanie jej tego prawa w pełnym zakresie, wnosi o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że A. F. domaga się przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl powołanej ustawy do kosztów tych zalicza się opłaty sądowe (w tym wpis i opłaty kancelaryjne) oraz zwrot wydatków (art. 211 powołanej ustawy). Nie ulega wątpliwości, iż na obecnym etapie postępowania sądowego konieczne będzie uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi, którego wysokość z uwagi na charakter zaskarżonego aktu prawnego została określona na kwotę [...] zł. Przedmiotem oceny Sądu jest bowiem decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej w wysokości [...] zł w tym [...] zł na rzecz A. F. i [...] zł na rzecz B. F. Natomiast wysokość innych kosztów sądowych, np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu) nie jest obecnie znana, ponieważ zależna będzie od przebiegu sprawy. Wskazać również należy, że spośród wszystkich kosztów wpis od skargi jest najwyższy. Pozostałe koszty są nie tylko zdecydowanie niższe, ale również obowiązek ich opłacenia powstanie na dalszym etapie postępowania sądowego. Dodatkowo "dolegliwość" związaną z opłaceniem wpisu sądowego zmniejsza również to, iż obowiązek jego uiszczenia ciąży solidarnie na dwóch osobach – B. F. i A. F. Wskazać również należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości czy też w części musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Tylko zatem te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest ciężka mogą oczekiwać, że ich wniosek zostanie uwzględniony. Takie stanowisko wielokrotnie akcentowały również w orzeczeniach sądy administracyjne. Z powyższego wynika zatem, że powoływanie się przez wnioskodawczynię na charakter administracyjny sprawy, której dotyczy skarga, nie może stanowić okoliczności, którą należy uwzględnić dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skoro bowiem strona decyduje się na złożenie skargi do sądu z założenia powinna liczyć się z koniecznością poniesienia określonych kosztów sądowych. Dokonując zatem oceny zasadności złożonego wniosku w świetle powołanych okoliczności i uwagi należy stwierdzić, że A. F. nie wykazała, że pozostaje w sytuacji uzasadniającej uwzględnienie jej wniosku. Skarżąca ma zabezpieczone potrzeby bytowe (choć jest obciążona spłatą kredytu hipotecznego), ponadto uzyskuje stały dochód wraz z mężem w łącznej kwocie [...]. Dodatkowo jest właścicielką lub współwłaścicielem kilku nieruchomości gruntowych (działek), jak również na dzień złożenia wniosku dysponowała oszczędnościami w wysokości [...] zł. Zdaniem Sądu nie można więc uznać, że jest osobą ubogą, a jej sytuacja majątkowa jest trudna. Jak wskazano już wcześniej najwyższym z kosztów sądowych do opłacenia którego jest zobowiązana skarżąca jest wpis w wysokości [...] zł. Wezwanie o dokonanie wpłaty skierowano zarówno do wnioskodawczyni jak i jej brata. Powyższe ustalenia wskazują, że sytuacja majątkowa skarżącej nie daje podstaw do uznania, że jej sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2012 r., powinien zostać uwzględniony. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił jak w sentencji.