I SA/Wa 1989/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Ministra infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić przyznania Z. K. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1989/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Z. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, położnej w K., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, w wysokości [...] zł oraz zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty tak ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. W następstwie powyższego, skarżąca skierowała do Sądu złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 16 maja 2011r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożeniem przez skarżącą sprzeciwu od ww. postanowienia straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych do sprawy dokumentów wynika, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Źródłem utrzymania małżonków są emerytury w wysokości [...] zł netto (skarżąca) oraz [...] zł jej mąż, co łącznie stanowi kwotę [...] złotych. Wnioskodawczyni ujawniła również, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Uzasadniając wniosek Z. K. wyjaśniała, że ona i jej mąż są ludźmi starszymi, schorowanymi, zarówno ona jak i jej mąż posiadają orzeczenie o niepełnosprawności (mąż orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu [...], skarżąca w stopniu [...]). Wnioskodawczyni wyjaśniała również, że jest pod stałą opieką i kontrolą lekarską w związku z przebytymi operacjami. Z. K. zaznaczyła również, że z uzyskiwanych dochodów ponosi wydatki na opłaty obowiązkowe, którymi są czynsz za mieszkanie, światło, woda, gaz, telefon, ubezpieczenie na życie, wydatki na leki i na leczenie, które to koszty stanowią ponad ½ dochodów jej i męża. Wnioskodawczyni zaznaczyła również, że ponosi wydatki na wyżywienie, środki czystości, ubrania oraz inne niezbędne wydatki, naprawy oraz awarie sprzętu. Dodała, że brakuje jej pieniędzy na teatr, kino itp. Dodatkowo w sprzeciwie skarżąca podniosła, że mieszkanie w którym zamieszkuje wraz z mężem wymaga całkowitego remontu, na który jej nie stać, a kwota przyznanego odszkodowania nie wystarczy na zakup chociażby mieszkania jednopokojowego, gdyż w K. 1m2 mieszkania kosztuje około 5000 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. W ocenie Sądu skarżąca nie spełnia kryteriów do przyznania jej prawa pomocy. Z danych zawartych we wniosku wynika co prawda, że wnioskodawczyni jest osobą starszą z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, podobnie jak jej współmałżonek z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zauważyć jednakże należy, że skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. oraz mieszania o pow. [...]m2, ma zatem zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Ponadto, co miesiąc wraz z mężem uzyskuje stały, regularny dochód w wysokości [...] złotych netto. Opisana przez skarżącą sytuacja majątkowa wskazuje zatem - nawet przy uwzględnieniu wydatków na opłaty stałe, czy leczenie, że nie jest ona osobą ubogą. W szczególności zauważyć należy, że mimo opisanych wydatków skarżąca na wezwanie Sądu opłaciła wpis od skargi w wysokości [...] zł (k- 24). Ponadto ustanowiła pełnomocnika z wyboru w osobie adwokat A. J. do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżąca posiadała zatem środki finansowe na realizację swoich praw przed sądem. Za powyższym przemawia również fakt, że pismem z dnia 21 czerwca 2011r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w K. w odpowiedzi na wezwanie tutejszego Sądu, poinformował, że w dniu [...] sierpnia 2010r. wypłacił skarżącej na wskazanej przez nią konto odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Jak wynika z akt sprawy była to kwota [...] złotych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.