I SA/Wa 1991/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lutego 2017 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa - Prezydenta M. K. i G. M. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]; 2. uchyla postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r. nr [...]; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Skarbu Państwa - Prezydenta M. K. i G. M. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2016 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r., odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. w części dotyczącej punktu 1 tejże decyzji, w którym stwierdzono nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę [...], nieodpłatnie własności do nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej [...], w obrębie nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...]o powierzchni [...]ha, nr [...]o powierzchni [...]ha, objętą księgą wieczystą nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] - w części dot. działki aktualnie oznaczonej nr [...] (powstałej z podziału działki nr [...]). Skargę na powyższą decyzję wnieśli Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] i Gmina Miejska [...] zarzucając jej naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 1960 nr 30 poz. 168), zwanej dalej "Kpa", poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Kolejno zarzucono naruszenie art. 77 § 1 w zw. z art. 7 Kpa, poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności zaś poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Trzecim zarzutem jest naruszenie art. 6 Kpa w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich niezastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa – w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z akt sprawy wynika, że kwestionowana decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały skierowane do osoby nieżyjącej – tj. M. S., która zmarła w dniu [...] maja 2012 r. Wynika to z nadesłanego do akt sądowych odpisu zupełnego aktu zgonu z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. W przypadku zaś wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że M. S., która zmarła w dniu [...] maja 2012 r., nie mogła być stroną postępowania wznowieniowego. Wynika to z faktu, że z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, tj. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji posiadał, w toku prowadzonego postępowania, informację w tym zakresie. Stosownie do treści art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił postanowienie wznawiające postępowanie wydane przez Ministra Administracji i Cyfryzacji w dniu [...] września 2015 r. Zostało ono bowiem skierowane m. in. do Z. W. i W. K., które jak wiadomo Sądowi z urzędu nie żyły w dacie wydania owego postanowienia. W aktach administracyjnych sprawy o sygn. I SA/Wa 1990/16 znajdują się dokumenty potwierdzające śmierć ww. osób. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego w dniu [...] lipca 2015 r., repertorium A nr [...] wynika, że Z. W. zmarła [...] października 2014 r., a spadek po niej nabyły D. M. Natomiast z postanowienia Sądu Rejonowego [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. wynika, że spadek nabyła w całości I.R. Konicznym było zatem uchylenie postanowienia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r. z uwagi na niezaskarżalność postanowienia wznowieniowego. Postanowienie to zainicjowało postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją. Analogicznie więc należy je uchylić, z uwagi na to, że nie były w nim stronami postępowania następcy prawni, nieżyjących w dacie wydania postanowienia stron postępowania. Jako, że do postanowienia o wznowieniu postępowania nie mają zastosowania przepisy nieważnościowe, na co wskazuje art. 126 Kpa, to zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Ppsa, Sąd potraktował to uchybienie jako istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego dające podstawę do wznowienia niniejszego postępowania nadzwyczajnego. Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Natomiast w przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200, 202 § 2 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).