I SA/Wa 1996/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. B. i E. R. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2019 r., sygn. akt SAB/Wa 276/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. B. i E. R. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. B. i E. R. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku tego Sądu z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 276/18. Wyrokiem z 14 stycznia 2019 r. Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2015 r. o uchylenie decyzji Burmistrza Gminy [...] z [...] września 1998 r., nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). W zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny Sąd skargę oddalił. Skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej w trybie art. 154 § 7 P.p.s.a. Ponadto, wniosły o zasądzenie kosztów postępowania, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podały, że prawomocnym wyrokiem z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 276/18 Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] października 2015 r. o uchylenie decyzji Burmistrza Gminy [...] z [...] września 1998 r., nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wskazały, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy organ otrzymał [...] kwietnia 2019 r., zatem termin do wydania rozstrzygnięcia upłynął [...] czerwca 2019 r. Pomimo upływu wyznaczonego przez Sąd terminu organ nie wydał decyzji w przedmiotowej sprawie. Z tego względu, pismem z [...] maja 2019 r. skarżące wezwały Prezydenta [...] do wykonania wyroku. Podniosły, że organ nie ustosunkował się do wezwania i do dnia sporządzenia skargi nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Zdaniem skarżących, wobec rażącego naruszenia prawa przez organ uzasadnione jest przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. W ocenie skarżących, istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Podniosły, że pomimo upływu niemal 3 lat organ nie zakończył postępowania i nie podjął żadnych czynności mających na celu merytoryczne rozstrzygnięcie złożonego wniosku. Zaznaczyły, że podejmowały liczne działania celem uzyskania decyzji w niniejszej sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z [...] września 2018 r., nr [...] oraz nr [...] wyznaczyło Prezydentowi [...] dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy. Jednak ani postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ani wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie zostały uwzględnione przez organ, który w dalszym ciągu unika wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że wraz z odpowiedzią na skargę z [...] lipca 2018 r. do Sądu przekazane zostały akta sprawy, co uniemożliwiło prawidłowe procedowanie nad przedmiotową sprawą. Ponadto, aktywność procesowa stron koliduje z możliwością przedsięwzięcia czynności zmierzających do wydania decyzji administracyjnej. Dodał, że postępowanie przed organem I instancji wymaga analizy kompletnej dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Prezydent [...] podniósł, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane także między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Zaznaczył, że jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 154 § 1 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z kolei w myśl art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Z akt sprawy wynika, że przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 276/18, skarżące pismem z [...] maja 2019 r. wezwały Prezydenta [...] do jego wykonania. Tym samym procesowy warunek wniesienia skargi został spełniony. Z akt sprawy wynika, że odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy został doręczony organowi [...] kwietnia 2019 r. Termin załatwienia sprawy upłynął bezskutecznie [...] czerwca 2019 r. Bezspornym jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie rozpoznał przedmiotowego wniosku o uchylenie decyzji Burmistrza Gminy [...]. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 276/18 nie załatwił sprawy, to wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny jest zasadny. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych, czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Mając na względzie zasadność skargi, jak również okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z 14 stycznia 2019 r., Sąd uznał, że dla realizacji represyjnej i dyscyplinującej funkcji adekwatna w okolicznościach rozpoznawanej sprawy będzie grzywna w wysokości 1.000 zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Powoływanie się przez organ w odpowiedzi na skargę na brak akt sprawy ze względu na konieczność przekazania ich do Sądu nie może stanowić okoliczności usprawiedliwiającej niezałatwienie sprawy w terminie. Brak akt administracyjnych nie jest przeszkodą do rozpatrzenia sprawy. Rzeczą organu jest zorganizować swoją pracę tak, aby pozostawać w posiadaniu samych akt administracyjnych albo ich kopii w razie zaistnienia konieczności ich przekazania innemu organowi czy sądowi. Dzisiejsze środki techniczne są w pełni wystarczające, by sprawnie i skutecznie rozwiązać ten problem. Bierne oczekiwanie na zwrot akt jest bezczynnością (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 252/17). Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z 14 stycznia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 276/18 , chociaż naganna to nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia okres przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu załatwienia sprawy, który nie jest znaczny. Ponadto, Sądowi z urzędu znana jest ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta [...] z zakresu z tzw. nieruchomości dekretowych, jak również stopień ich skomplikowania spowodowany historycznym charakterem. Wprawdzie okoliczności te nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku, jednakże muszą być uwzględnione przy gradacji należnej z tego tytułu grzywny, jak i oceny charakteru zwłoki. Jednocześnie w okolicznościach sprawy Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w wykonaniu wyroku, gdy istnieje obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie obecnie nie występuje. Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a, w pkt 3 sentencji – na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.