I SA/Wa 200/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Emilia Lewandowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2005 r. sprawy ze skargi P. Okręgowego Zarządu w P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nadzorczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz P. Okręgowego Zarządu w P. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 200/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek P. Okręgowego Zarządu w P., decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1997 r. nr [...] stwierdzającej nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] lipca 1968 r. o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej własność M. B., G. B., S. B. oraz B. B. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] października 2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1997 r. nr [...] stwierdzającej nieważność powołanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] lipca 1968 r. o wywłaszczeniu wyżej oznaczonej nieruchomości. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożony przez P. Okręgowy Zarząd w P., Minister Infrastruktury uznał, iż przeszkodą w prowadzeniu postępowania nadzorczego wobec decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1997 r. nr [...] jest okoliczność, że ocena legalności tej decyzji została już dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] października 1998 r. [...], także pod względem przesłanek z art. 156 kpa. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) sąd administracyjny obowiązany był stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli zachodziły przesłanki określone w art. 156 kpa. Tym samym nie jest obecnie dopuszczalne prowadzenie obecnie kolejnego postępowania administracyjnego w sprawie legalności decyzji, gdyż organ administracji jest związany oceną prawną wyrażoną przez Sąd. P. Okręgowy Zarząd w P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r., w której zarzucił naruszenie art. 157 § 3 kpa przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zachodzi przeszkoda do wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie kwestionowanej decyzji nadzorczej z dnia [...] września 1997r., gdyż ocena legalności tej decyzji została już dokonana w ramach postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący zarzucił także naruszenie przez organ odwoławczy art. 7 i 77 § 1 oraz art. 8, 11 i art. 107 § 3 w związku z art. 140 kpa na skutek nierozpatrzenia zarzutów i argumentów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy, w tym w szczególności dotyczących braku związania oceną prawną Sądu oraz wobec niewyjaśnienia motywów, dla których nie uwzględnił argumentów wniosku. Zdaniem skarżącego P. Okręgowego Zarządu w P. odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić tylko w sytuacji, gdy wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności złożyła osoba nie mająca zdolności do czynności prawnych albo której nie przysługuje przymiot strony, a także gdy nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie mają miejsca. Organ administracji pominął zarzuty i argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazujące na brak związania organu oceną prawną Sądu z uwagi na istotną zmianę stanu faktycznego sprawy. Organ nie uwzględnił tej części materiału dowodowego, która miała znaczenie dla oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej, a szczegółowo określonej we wniosku o stwierdzenie nieważności i wskazującej w sposób nie budzący wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość była niezbędna na cel wywłaszczenia. Nierozpatrzenie tych wniosków i argumentów i nieustosunkowanie się do nich przez organ nadzorczy nastąpiło z obrazą wskazanych w skardze przepisów o postępowaniu administracyjnym i miało wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić, ponieważ zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zostały wydane z naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że jeśli chodzi o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie ma zastosowania ogólna reguła wyrażona w art. 61 § 3 kpa, według której datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jest to skutkiem rozwiązania przyjętego w art. 157 § 3 kpa, który stanowi, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 kpa jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (B. Adamiak/J.Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Warszawa 1998 s. 829). Wszczęcie postępowania nadzorczego wymaga zatem uprzedniej kontroli ze strony organu, czy zachodzą formalnoprawne przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji może dotyczyć jedynie kwestii formalnych odnoszących się do podmiotu wnioskującego bądź do przedmiotu postępowania nadzorczego. Nie może ono natomiast dotyczyć oceny legalności kwestionowanej decyzji, a więc zagadnienia, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być wyjaśnione dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji (por. wyroki NSA z dnia 8.07.1999 r. IV SA 2152/97, z dnia 22.09.1999 r. IV SA 1400/97, a także z dnia 27.11.2003 r. I SA 694/02 - niepubl.). W niniejszej sprawie organy obu instancji naruszyły powyższą zasadę, ponieważ jako przyczynę odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego wobec decyzji nadzorczej Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1997 r. przyjęły fakt związania oceną prawną zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] października 1998 r. IV SA 2077/98. Tym samym organy wdały się w problematykę oceny przyczyn nieważności, co było niedopuszczalne na tym etapie postępowania. W tej sytuacji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2003 r. nr [...] podlegały uchyleniu ze względu na naruszenie art. 157 3 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd, na postawie art. 145 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cyt. ustawy.