I SA/Wa 2000/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżących Gminy Miejskiej K. i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezydenta Miasta K. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 1995 r., nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawa o samorządzie terytorialnym i ustawe o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę K. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb nr [...], oznaczonej jako działka nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla K., Wydział Ksiąg Wieczystych, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej [...]. Działając z urzędu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] stwierdził nieważność wskazanej uprzednio decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1995 r. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpił Skarb Państwa i Gmina Miejska K. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. Minister Administracji i Cyfryzacji wznowił postępowanie, a następnie po przeprowadzeniu postępowania w trybie nadzwyczajnym decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił uchylenia decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...]. Podjęte rozstrzygnięcie organ uzasadnił tym, że powołany przez stronę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (Dz. U poz. 702) - orzekający, że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156§ 1 pkt 2 kpa), gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy - jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP, ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, nie oznacza derogacji wskazanego przepisu z porządku prawnego i nie zmienia jego treści. Z tego względu w istniejącym stanie prawnym - z uwagi na nieistnienie podstawy prawnej takiego działania - brak jest przesłanek umożliwiających uchylenie, w następstwie wznowienia postępowania, decyzji stwierdzającej nieważność decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę, a od jej wydania nastąpił znaczny upływ czasu. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpił Skarb Państwa - Prezydent Miasta K. oraz Gmina Miejska K. Decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...]. Organ działający w II instancji uzasadnił, że postawą wniosku o wznowienie postępowania był art. 145a § 1 kpa, z uwagi na wyrok wydany przez Trybunał Konstytucyjny sygn. akt P 46/13. Powołane orzeczenie Trybunału w ocenie Ministra ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji przepisu prawa, o którym stanowi, z systemu prawa. Powołany wyrok nie ma zatem znaczenia w niniejszej sprawie. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł Skarb Państwa – Prezydent Miasta K. oraz Gminę Miejską K. Orzeczeniu temu zarzucili naruszenie przepisów postepowania: - art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 156 § 2 kpa, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie w szczególności poprzez nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 ( Dz. U. poz. 702). - art. 77 § 1 w związku z art. 7 kpa, poprzez niewyczerpujące i niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sprawie w szczególności zaś, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 6 kpa w związku z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie. W związku z powyższym wnieśli o uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu. Wnoszący skargę uzasadnili, że pominięcie ustawodawcze to unormowanie niepełne, zaś wyrok, dotyczący pominięcia, ma skutek zobowiązujący, a nie derogujący. Z chwilą publikacji orzeczenia w Dzienniku Ustaw zaskarżone przepisy tracą domniemanie konstytucyjności i powinny być stosowane przez organy państwa w sposób zgodny z konstytucją. Oznacza to konieczność poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z przepisów konstytucyjnych, bądź obowiązek powstrzymania się od podejmowania działań w oparciu o niekompletną i przez to niekonstytucyjną regulację. Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718). W ocenie Sądu skarga, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzające ją orzeczenie tego organu z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa - co stanowi o konieczności stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków - a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa.). Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że stroną toczącego się przed Ministrem postępowania była, m. in. M. S., jednak jak wynika z nadesłanego do Sądu przy piśmie z dnia [...] lutego 2017 r. odpisu skróconego aktu zgonu (k – 15 akt sądowych), ww. osoba zmarła w dniu [...] maja 2012 r. Powyższe oznacza, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie z dnia [...] października 2016 r. oraz poprzedzające je orzeczenie z dnia [...] czerwca 2016 r. skierowane zostało do osoby zmarłej. Zauważyć należy, że okoliczność śmierci strony, nawet jeśli nie jest znana organom administracji publicznej w dniu wydawania zaskarżonych decyzji, nie zmienia faktu, iż rozstrzygnięcie wydane zostało w stosunku do osoby nieżyjącej, która w chwili ich wydania nie miała już przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jego nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, iż jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ, prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Mając zaś na uwadze, że zaskarżone rozstrzygnięcie podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał go merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 i 205 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.