I SA/Wa 2003/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Anna Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. B., H. B., A. D., W. B., A. B., B. W., K. S., L. S., A. S., J. S., M. M., M. Z. i M. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 430/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; zasądza od Prezydenta W. solidarnie na B. B., H. B., A. D., W. B., A. B., B. W., K. S., L. S., A. S., J. S., M. M., M. Z. i M. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. B., H. B., A. D., W. B., A. B., B. W., K. S., L. S., A. S., J. S., M. M., M. Z. i M. K. - zwani dalej "skarżącymi" wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 430/16. W skardze wnieśli o: 1) wymierzenie Prezydentowi W. grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta W. przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2016 r. ogłoszone przez Prezesa GUS; 2) przyznanie od Prezydenta W. na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty wymierzonej grzywny, określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa"; 3) zasądzenie od Prezydenta W. na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu wskazali, że na podstawie wyroku WSA w Warszawie z 8 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 430/16 zobowiązano Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] przy ul. [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo wezwania pismem z [...] października 2017 r. organ nadal nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że w sprawie o odszkodowanie za nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – zwanego dalej "dekretem" prowadzone jest - z wniosku spadkobiercy dawnego właściciela - postępowanie o przyznanie odszkodowania, zgodnie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 poz. 2147 ze zm.) – zwanej dalej "ugn". Zgodnie z art. 215 ust. 2 ugn jedną z przesłanek badanych w postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Ponadto organ podał, że [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta W. nr [...], wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. W związku z tym straciło moc zarządzenie Prezydenta W. z [...] września 2016 r. nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. Prezydent W. wskazał, że z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji, czy w sprawie nie występują okoliczności uniemożliwiające wydanie decyzji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia sprawy we wcześniejszym terminie. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Jednocześnie o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg, tym bardziej, iż wniosek skarżącej jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na rozpatrzenie. Jak zauważył WSA w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt l SAB/Wa 526/16 w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy Ppsa dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności zarówno nałożenia sankcji finansowej, jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent W. prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie dekretu, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 8 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 430/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oddalił też skargę w zakresie przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął [...] kwietnia 2017 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 430/16 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent W. otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy [...] grudnia 2016 r. Poza sporem jest, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ nie rozpoznał wniosku z [...] lipca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu. Skarga o wymierzenie organowi grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 Ppsa grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta W. prawomocnego wyroku Sądu z 8 września 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 430/16 wraz z aktami sprawy Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł. Na wysokość orzeczonej grzywny miały wpływ takie okoliczności jak to, że zwłoka organu w wykonaniu wyroku Sądu nie jest rażąco nadmierna, na tle innych tego typu spraw - wynosi nieco ponad 10 miesięcy i że Sąd w wyroku z 8 września 2016 r. stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Nie można pominąć i tego, że jest to pierwszy przypadek zwłoki organu w wykonaniu wyroku Sądu z 8 września 2016 r., jaki miał miejsce w niniejszej sprawie. Poza tym Sądowi znana jest z urzędu duża ilość spraw prowadzonych przez Prezydenta W. o odszkodowania za nieruchomości objęte dekretem Okoliczność ta nie uwalnia organu od odpowiedzialności za niewykonanie prawomocnego wyroku Sądu, niemniej jednak musi być uwzględniona przy nakładaniu tego tytułu sankcji ustawowych. Sąd miał także na uwadze także to, że sprawy o odszkodowania za przejęcie tzw. nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ opierają się na przesłankach odnoszących się do okoliczności o odległej perspektywie czasowej, a przez to trudnych do wyjaśnienia. Trzeba również zaznaczyć, że w zależności od wyniku ustaleń poczynionych przez organ, może się okazać, że w sprawie znajdzie zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/09. Na skutek powyższego orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego w art. 215 ust. 2 ugn, zaistniała potrzeba ustanowienia stosownych regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Odpowiednie przepisy w tym zakresie nie zostały jednak uchwalone przez ustawodawcę. Powyższe okoliczności potwierdzają, że sprawa ma niewątpliwie skomplikowany charakter tak w aspekcie faktycznym, jak i prawnym. W tej sytuacji Sąd, uznał, że grzywna w orzeczonej wysokości będzie dla organu adekwatną do okoliczności sprawy sankcją finansową. W ocenie Sądu, wskazane wyżej okoliczności niniejszej sprawy świadczą także o tym, że bezczynność Prezydenta w wykonaniu powyższego wyroku Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 Ppsa. Zdaniem Sądu, tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków niewykonywania wyroków sądów administracyjnych. W niniejszej sprawie taki przypadek, z opisanych wyżej względów, nie zachodził. Wniosek o odszkodowanie, jeżeli chodzi o tego typu sprawy, został złożony stosunkowo niedawno – [...] lipca 2015 r. Został uzupełniony pismem z [...] maja 2016 r. Organ ma do rozpatrzenia wiele tego typu spraw, w tym spraw znacznie starszych. Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że domaganie się przyznania skarżącym od organu sumy pieniężnej wymaga wykazania powstania szkody na skutek niewykonania wyroku Sądu (por. np. wyrok NSA z 3 stycznia 2017 r. sygn. akt I OSK 2354/16; wyrok NSA z 6 września 2017 r. sygn. akt I OSK 451/17). Taka szkoda nie została w niniejszej sprawie wykazana. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 151 w zw. z art. 154 § 7 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącym kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).