I SA/Wa 2004/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 12 maja 2020 r. nr KOX/937/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu Miastu [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 200 (dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Orzeczeniem z 12 maja 2020 r., nr KOX/937/Po/19, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (powoływane dalej również jako: "SKO", "Kolegium", "organ"), umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], związanej z lokalem mieszkalnym nr [...], oznaczonej jako działka nr [...], obr. [...]. W pouczeniu wskazano, że strona niezadowolona z orzeczenia może wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Pismem z 26 lipca 2021 r. Miasto [...] (dalej również jako: "Miasto", "skarżący", "strona skarżąca") wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe orzeczenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zakres kognicji sądów administracyjnych określają przepisy: art. 3 § 2, 2a i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako "ppsa"). Zdaniem Sądu, skarga Miasta [...] jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, gdyż kwestionowane nią orzeczenie nie mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego przewidzianym w art. 3 § 2 i 2 a ppsa, brak jest również przepisów szczególnych, które przewidywałyby w takiej sytuacji kontrolę sądowoadministracyjną (art. 3 § 3 ppsa). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że orzeczenia samorządowych kolegiów odwoławczych wydawane w procedurze aktualizacyjnej przewidzianej art. 78 i art. 79 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej jako "ugn"), zapadają w postępowaniu o charakterze administracyjnym, ale stanowiącym tylko jedną z faz tej procedury, która zmierza do rozstrzygnięcia sporu odnoszącego się do cywilnego stosunku prawnego opartego na cywilnoprawnej umowie. Sprawa aktualizacyjna zawisła w ten sposób przed kolegium nadal pozostaje w swej istocie materialnoprawną sprawą o świadczenie pieniężne o charakterze cywilnoprawnym. Do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są zaś sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych. Jednocześnie wskazać należy na brak przepisu szczególnego, który by rozstrzyganie sporów o wysokość opłaty z tytułu użytkowania wieczystego przekazywał do właściwości innych organów, a tym samym wyłączał tę kategorię postępowań od rozpoznawania przed właściwym sądem powszechnym. Postępowanie prowadzone przed SKO jest postępowaniem szczególnym, do którego określone wprost w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego przepisy stosuje się jedynie "odpowiednio". Jest ono elementem koniecznym, otwierającym drogę procesu cywilnego przed sądem powszechnym, a zatem rodzajem przesądowego mediacyjnego postępowania, prowadzącego do rozstrzygnięcia sprawy, do którego odpowiednio stosuje się określone w ustawie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że również spór między stronami powstały na gruncie opłat za użytkowanie wieczyste jest typowym sporem cywilnoprawnym. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie poddała więc kontroli sądów administracyjnych orzeczeń wydawanych w tym zakresie przez samorządowe kolegia odwoławcze. W wyniku wniesionego sprzeciwu sprawę aktualizacji opłat przejmuje do rozpoznania sąd powszechny. Tak więc ani orzeczenie, ani jakiekolwiek inne czynności podejmowane przez samorządowe kolegium odwoławcze w tego rodzaju postępowaniu nie mogą podlegać kontroli sądowoadministracyjnej. Orzeczenie zapadłe w tym postępowaniu nie jest decyzją administracyjną, a czynności podejmowane przez samorządowe kolegium odwoławcze w ramach tego postępowania - nie dotyczą sprawy administracyjnej. Stosownie do art. 80 ust. 1 ugn, od orzeczenia kolegium zapadłego w procedurze aktualizacyjnej właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego aktu. Wniesienie sprzeciwu równoznaczne jest z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości i inicjuje drugi (sądowy) etap tego postępowania. Powyższe wskazuje, że sprawy dotyczące aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste oraz kwestii związanych z ustaleniem wysokości takiej opłaty zostały poddane kognicji sądów powszechnych. Jednocześnie żaden przepis nie przewiduje w sprawach tego rodzaju kognicji sądów administracyjnych. Zauważyć tu należy, że zaskarżone w niniejszej sprawie orzeczenie opatrzone zostało pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu, do którego rozpoznania właściwy jest sąd powszechny. Zauważyć tu trzeba, że na skutek sprzeciwu Miasta [...] od orzeczenia Kolegium z 12 maja 2021 r. nr KOX/937/Po/19 Sąd Rejonowy dla [...] w W., I Wydział Cywilny, postanowieniem z 12 lipca 2021 r., sygn. akt [...] - odrzucił wniesiony sprzeciw. Następnie, wskutek zażalenia Miasta [...] od powyższego postanowienia Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy, postanowieniem z 11 października 2021 r. sygn. akt [...] uchylił zaskarżone postanowienie. Postanowienie zyskało walor prawomocności i wykonalności, co zostało urzędowo stwierdzone 8 czerwca 2022 r. - k. 25 akt sądowych. Mając powyższe na uwadze, niniejsza sprawa ma w ocenie Sądu charakter cywilnoprawny i jako taka nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ppsa – orzekł jak w sentencji postanowienia (pkt 1). Z kolei na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa postanowiono o zwrocie z urzędu uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu od skargi (pkt 2).