I SA/Wa 2008/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie: asesor WSA Joanna Skiba (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi T.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] odmawiającą T. R. przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego na dożywianie w wysokości wartości talonów obiadowych. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 7 sierpnia 2007 r. T. R. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na dożywianie w wysokości wartości talonów obiadowych. W uzasadnieniu wskazał, że z przyznanych pieniędzy będzie mógł choć w części opłacać czynsz, który od 1 czerwca 2007 r. wynosi [...] zł. miesięcznie. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] Prezydent W. odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego na dożywianie w wysokości wartości talonów obiadowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że T. R. korzysta z pomocy finansowej w formie zasiłku stałego w wysokości [...] zł. oraz comiesięcznej pomocy celowej na zakup leków, opłat za energię, gaz i czynsz. Otrzymywał również pomoc na zakup żywności, obuwia, odzieży, pobyt w sanatorium. Wskazano, że Ośrodek Pomocy Społecznej pomagał wnioskodawcy w regulowaniu płatności mieszkaniowych – w okresie od sierpnia 2006 r. do czerwca 2007 r. na opłatę czynszu otrzymał pomoc celową w łącznej wysokości [...] zł. Właściciel zamieszkiwanego przez T. R. lokalu, wypowiedział mu umowę najmu w lutym 2007 r. oraz zażądał z tytułu dalszego korzystania z mieszkania odszkodowania, którego wysokość od 1 czerwca 2007 r. wynosi [...] zł. miesięcznie. Ośrodek nie dysponuje jednak wystarczającymi środkami aby zapewnić wnioskodawcy pomoc na regulowanie powyższej opłaty, tym bardziej, że średnia wysokość przyznanego wnioskodawcy zasiłku w 2007 r. wynosiła [...] zł. miesięcznie, co znacznie przekracza średnią pomoc celową, jaką otrzymywali inni klienci ośrodka. Przykładowo w lipcu 2007 r. Ośrodek dysponował kwotą 394 813,25 zł. na realizację zadań własnych, z czego pomoc celową otrzymało 1475 rodzin i osób, które nie miały żadnego własnego dochodu lub ich dochód był niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Średnia wysokość zasiłku celowego dla tych osób wyniosła 267,67 zł. Wysokość pomocy celowej jest więc uzależniona nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale również możliwości finansowych Ośrodka. Po rozpatrzeniu odwołania T. R. od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na art. 39 ustawy o pomocy społecznej, wskazano, że zasiłek celowy przyznawany jest na konkretny cel, jakim jest pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Wnioskodawca wniósł natomiast o przyznanie zasiłku na dożywianie, jednak już we wniosku podał, że pieniądze w części przeznaczy na opłaty czynszowe. Wskazano jednocześnie, że T. R. utrzymuje się wyłącznie ze środków publicznych, bowiem otrzymuje zasiłek stały, otrzymywał dodatek mieszkaniowy oraz comiesięczną pomoc celową. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie nakazują jednak uwzględniania wszystkich żądań podopiecznych, tym bardziej, że przyznawana mu od wielu lat pomoc, przekracza nie tylko kryterium dochodowe, ale i kwotę najniższej emerytury, z jakiej utrzymują się osoby, które taką emeryturę wypracowały. Odnosząc się do zarzutów T. R., który za przyczynę swoich problemów uważa niedostateczną pomoc Ośrodka Pomocy Społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało jaką pomoc i w jakich kwotach otrzymywał wnioskodawca w 2006 i 2007 r., a co wskazało, że pomoc ta jest bardzo wysoka. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł T. R.. Podniósł, że podstawą jego utrzymania jest zasiłek stały w wysokości [...] zł, natomiast otrzymywanie dodatkowej pomocy finansowej umożliwiało mu regularne opłacanie czynszu i przestrzeganie diety niskocholesterolowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując tej kontroli, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy, bowiem oba rozstrzygnięcia nie naruszają prawa. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), na podstawie której wydano zaskarżone decyzje - w art. 2 stanowi, że pomoc społeczna jest instytucją mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie natomiast z art. 39 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści tego przepisu wynika, że organ wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "zasiłek może być przyznany". Przyznanie zasiłku celowego uzależnione jest od tego, czy miesięczny dochód osoby lub rodziny nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. Prawidłowo zatem przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie, iż kryterium dochodowe upoważniające do ubiegania się o świadczenia zostało przekroczone, bowiem dochód skarżącego w sierpniu 2007 r. wynosił [...] zł. Organy trafnie uznały ponadto, iż w sprawie nie zostały również spełnione warunki do przyznania skarżącemu świadczenia, o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej (specjalny zasiłek celowy). W tym zakresie również decyzja wydawana jest w ramach tzw. "uznania administracyjnego" i nie ma charakteru obligatoryjnego. Przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej mówi bowiem, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Podkreślić należy, iż treść przepisu w sposób nie mogący budzić wątpliwości, przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany "w szczególnie uzasadnionych przypadkach", a więc w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414). Z materiału dowodowego sprawy nie wynika, aby taki uzasadniony przypadek wystąpił. Sąd podziela stanowisko wyrażone zarówno przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., jak i przez Prezydenta W., że w przypadku T. R. brak jest przesłanek do przyznania świadczenia o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Jak bowiem zasadnie wskazały organy, przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, a dla ośrodka pomocy społecznej obowiązku jego przyznania. Nie każdy potrzebujący może w każdym czasie uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponuje ośrodek pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej muszą mieć bowiem na uwadze również potrzeby innych osób korzystających z pomocy ośrodka. W tej kwestii, z uzasadnienia decyzji oraz akt sprawy wynika, że od stycznia do sierpnia 2007 r. T. R. średnio otrzymał miesięcznie pomoc finansową na kwotę [...] zł., co przekroczyło znacznie wysokość średniej pomocy celowej jaką otrzymali inni klienci Ośrodka. Przykładowo w lipcu 2007 r. Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował kwotą 394 813,25 zł. na realizację zadań własnych, z czego pomoc celową otrzymało 1475 rodzin i osób, a średnia wysokość zasiłku celowego dla tych osób wyniosła 267,67 zł., a więc znacznie mniej niż pomoc przyznana skarżącemu. W samym miesiącu sierpniu 2007 r. T. R. otrzymał natomiast łącznie kwotę [...] zł. Ponadto organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie w sposób jasny i wyczerpujący wskazały - a Sąd podzielił ich stanowisko - przyczyny powodujące odmowę przyznania postulowanego przez T. R. zasiłku celowego na dożywianie w wysokości wartości talonów obiadowych. Podkreślenia wymaga również fakt, iż ustawa o pomocy społecznej zakłada, że zadaniem organów pomocy społecznej nie jest (poza przypadkami szczególnymi) trwałe wyręczanie strony w zaspakajaniu jej potrzeb bytowych, ale udzielanie jej pomocy po to, aby jak najszybciej była w stanie potrzeby te zaspakajać samodzielnie. Zatem niedopuszczalna jest sytuacja, w której osoba korzystająca z pomocy społecznej, traktuje tę pomoc jako trwałe źródło dochodu. W ocenie Sądu organy obu instancji wydały decyzje w oparciu o obowiązujące przepisy, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy o pomocy społecznej uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Oceny tej dokonały w sposób prawidłowy uznając, że nie jest możliwe przyznanie skarżącemu świadczenia w postaci zasiłku celowego na dożywianie w wysokości talonów obiadowych. Motywy podjętych rozstrzygnięć zostały wyczerpująco uzasadnione w decyzjach organów obu instancji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.