I SA/Wa 201/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Referent stażysta Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S. od decyzji Prezydenta W. z [...] września 2018 r., nr [...] w sprawie ustalenia opłaty za pobyt D. K. w domu pomocy społecznej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją Prezydenta W. z [...] września 2018 r., nr [...] orzeczono o skierowaniu D. K. do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku. Decyzją Prezydenta z [...] września 2018 r., nr [...] orzeczono o umieszczeniu D. K. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w W. Następnie decyzją Prezydenta z [...] września 2018 r., nr [...] ustalono, że zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt D. K. w domu pomocy społecznej są D. K. (mieszkaniec), Z. S. (syn) oraz M. S. (wnuczka). W decyzji tej ustalono także, że D. K. zobowiązana jest od dnia zamieszkania do ponoszenia tej opłaty w wysokości [...] zł miesięcznie, Z. S. nie wnosi opłaty ze względu na nieprzekraczanie przez jego dochody 300 % kryterium dochodowego, a M. S. zobowiązana jest do ponoszenia opłaty w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że zarządzeniem nr [...] Prezydenta W. z [...] marca 2018 r. określono średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w Domu Pomocy Społecznej w W. przy ul. [...] na kwotę [...] zł. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że miesięczny dochód D. K., zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1508), wynosi [...] zł (świadczenie z ZUS), a 70 % tego świadczenia stanowi kwotę [...] zł, którą jest ona zobowiązana uiszczać tytułem opłaty za swój pobyt w DPS. Organ stwierdził, iż nie można obciążyć współodpłatnością za pobyt D. K. w DPS jej syna Z. S., gdyż nie uzasadnia tego jego sytuacja dochodowa. Z. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną, a ich wspólny miesięczny dochód, to świadczenie z ZUS i zasiłek w łącznej wysokości [...] zł. Natomiast M. S. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej miesięczny dochód stanowi wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. Kryterium dochodowe w jej przypadku wynosi [...] zł, a 300 % tego kryterium równe jest kwocie [...] zł. Posiadany przez nią dochód przekracza kwotę [...] zł o [...] zł, która zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy stanowi wysokość należnej od niej opłaty za pobyt babki w DPS. Odwołanie od decyzji Prezydenta z [...] września 2018 r., nr [...] wniosła M. S. podnosząc, że pracownik socjalny przeprowadzając wywiad środowiskowy nie wziął pod uwagę jej wydatków. Podała także, że nie utrzymywała żadnych kontaktów z babką, gdyż jej ojciec – Z. S. rozwiódł się z jej matką, nie utrzymywał kontaktów ze skarżącą, ani nie łożył na jej utrzymanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wskazało, że zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, przy czym osoby i gmina nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Stosownie do art. 61 ust. 2 ustawy opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2 ustawy. W przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, to kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, a w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z kolei gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej ponosi koszty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej, a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa powyżej. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że skarżąca znajduje się w określonym przez art. 61 ust. 1 ustawy gronie osób obowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt w domu opieki społecznej, gdyż jest zstępną w linii prostej (wnuczką) D. K. Skarżąca osiąga dochód wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co pozwala na ustalenie ponoszonej przez nią odpłatności za pobyt D. K. w DPS w wysokości [...] zł. Dochód przysługujący skarżącej po wniesieniu tej opłaty nie będzie niższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej w wysokości [...] zł. Kolegium podkreśliło, że art. 61 ustawy nie uzależnia obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS przez krewnych (wstępnych i zstępnych) od okoliczności subiektywnych, takich jak wzajemne stosunki w rodzinie. Obowiązek ten oparty został na kryteriach obiektywnych - stosunku pokrewieństwa oraz możliwościach finansowych osoby zobowiązanej. Nie ma zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszony przez skarżącą zarzut braku jakichkolwiek więzi z babką, za której pobyt zobowiązana jest ona ponosić opłatę. Zdaniem organu odwoławczego nie może być także uwzględniony zarzut dotyczący wydatków ponoszonych przez skarżącą. Dochód, o którym mowa w art. 61 ustawy określany jest w sposób uregulowany w art. 8 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa o pomocy społecznej nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: - miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; - składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; - kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W obecnym stanie prawnym żadne inne wydatki, nawet konieczne do utrzymania się, nie mogą pomniejszać ustalonego w powyższy sposób dochodu. Kolegium podkreśliło, że organy orzekające w sprawie opłat za pobyt w DPS nie mogą działać na podstawie uznania administracyjnego, nie posiadają również kompetencji do dokonywania oceny przepisów pod kątem szeroko rozumianej sprawiedliwości społecznej. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] listopada 2018 r. skargę wniosła M. S. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - prawa materialnego, tj. art. 8 ust 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 61 ust. 1 pkt. 1 tej ustawy, przez ich błędne zastosowanie oraz art. 64 pkt 2 ustawy, przez jego niezastosowanie, co spowodowało niezasadne nałożenie obowiązku za pobyt babki skarżącej w DPS, w sytuacji spełnienia przesłanek do zwolnienia z opłaty, gdyż skarżąca cierpi na długotrwałą chorobę ([...], [...], [...]) - prawa procesowego, tj. art. 6, 7, 7a, 8, 9, 10, 11, 12, 13 kpa, przez ich niezastosowanie, co doprowadziło do wydania zbędnej decyzji wobec skarżącej, w sytuacji spełnienia przez wnuczkę przesłanek z art. 64 pkt 2 ustawy "długotrwała choroba", która uzasadnia zwolnienie ustawowe od obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] Prezydent W., działając na podstawie art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zwolnił skarżącą całkowicie z opłaty za pobyt babki w DPS w W. przy [...] w okresie od dnia zamieszkania jej w DPS, tj. od [...] listopada 2018 r. do [...] listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Natomiast stosownie do art. 61 ust 1 pkt 1-3 ustawy obowiązani do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: mieszkaniec domu, małżonek, zstępni przed wstępnymi, gmina z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Przepis art. 61 ust. 2 pkt 1 i 2 a) ustawy stanowi, że opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, małżonek, zstępni przed wstępnymi. W przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium. Niewątpliwie skarżąca znajduje się w określonym przez art. 61 ust. 1 ustawy gronie osób obowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt D. K. w domu pomocy społecznej, gdyż jest jej zstępną w linii prostej - wnuczką. Skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą. Bezsporne jest także, że osiąga dochód wyższy niż 300 % kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Prawidłowo ustaliły organy, że odpłatność jej za pobyt babki w DPS wynosi [...] zł. Wskazać należy, że mieszkaniec domu pokrywa koszt swego pobytu w pierwszej kolejności i jeżeli okaże się, że 70 % jego dochodu wystarcza do poniesienia opłaty, to małżonek lub zstępni nie mają obowiązku pokrywania opłaty w jakiejkolwiek części. Jeżeli jednak dochód pensjonariusza nie wystarcza na pokrycie opłat, całość lub powstałą różnicę mają obowiązek pokrywać osoby w kolejności wskazanej w art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że dochód D. K. nie wystarcza w pełni na pokrycie kosztów jej pobytu w placówce. Również syn – Z. S., z uwagi na swoją sytuację dochodową, nie jest w stanie partycypować w kosztach pobytu matki w placówce. Jak wyżej wskazano dochód skarżącej pozwala na uzupełnienie tej kwoty, a pozostały po odjęciu opłaty jej dochód, nie jest niższy niż 300 % minimum dochodowego. Zważyć należy, że przepis art. 61 ustawy nie uzależnia obowiązku ponoszenia opłat za pobyt w DPS przez krewnych od relacji rodzinnych, ponoszonych wydatków, innych zobowiązań finansowych lub stanu zdrowia osoby zobowiązanej do opłaty. Obowiązek ten oparty został na kryteriach obiektywnych, tj. stosunku pokrewieństwa oraz dochodzie osoby zobowiązanej. Wobec tego podnoszone przez skarżącą okoliczności, jak choroba, spłata kredytu, stałe wydatki na leczenie i koszty utrzymania, wobec jednoznacznej treści art. 61 ust. 1 i ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej nie mają znaczenia. Mogą natomiast stanowić podstawę wydania przez organ administracji rozstrzygnięcia o zwolnieniu z obowiązku ponoszenia w całości lub części ustalonej opłaty, na podstawie art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty na pobyt w domu pomocy społecznej może bowiem zostać wydane dopiero po ostatecznym określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Jest to odrębne postępowanie, w którym organ bada inne przesłanki, niż w postępowaniu o ustalenie opłaty. Takie postępowanie toczyło się z wniosku skarżącej. Decyzją z [...] stycznia 2019 r., nr [...] Prezydent zwolnił skarżącą całkowicie z opłaty za pobyt babki w DPS w okresie od [...] listopada 2018 r. do [...] listopada 2019 r. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył art. 61 ust 1 ustawy o pomocy społecznej. Nie doszło także do naruszenia przepisu art. 64 ustawy, gdyż przepis ten nie był i nie mógł być podstawą rozstrzygania w niniejszej sprawie. Organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał właściwej jego oceny, nie naruszając przepisów postępowania. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.