I SA/Wa 2010/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2018 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia na rzecz W. S. prawa do rekompensaty za pozostawione przez J.S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydana została przy następujących ustaleniach stanu fatycznego i ocenie prawnej sprawy. W sprawie zainicjowanej wnioskiem I. C. z 16 grudnia 2008 r. prowadzone było przed Wojewodą [...] postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości położone we [...] przy ul. [...] , pozostawione przez J. S. w związku z okolicznościami związanymi z II Wojną Światową. I.C. jest wraz z W. S. współspadkobiercą J. S. (post. SR w [...] z [...].01.1989 r. [...], post. SR w [...] z [...] .07.1991 r. [...]) Decyzją z [...] września 2013 r. nr [...] Wojewoda [...], działając w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska", potwierdził na rzecz I. C. prawo do rekompensaty za te nieruchomości w udziale 5/6 części, wynikającym z przynależnych jej praw spadkowych. Wobec nieustalenia w tej decyzji prawa do rekompensaty, w stosownym udziale, na rzecz W. S., wniosła ona (pismem z 10 marca 2017 r., doprecyzowanym 3 kwietnia 2017 r.) o wydanie na jej rzecz decyzji potwierdzającej to prawo. Odwołując się do poglądów prawnych prezentowanych w orzecznictwie sadów administracyjnych, wywodziła że dla skuteczności wniosku o rekompensatę w przypadku wielości spadkobierców byłego właściciela pozostawionej nieruchomości, wystarczającym jest by jeden z nich złożył wniosek w terminie do 31 grudnia 2008 r. Uprzednio wyżej wymieniona próbowała bezskutecznie podważyć decyzję Wojewody [...] z [...] września 2013 r. w drodze wznowienia postępowania jak też stwierdzenia jej nieważności. W efekcie rozpoznania powyższego podania, Wojewoda [...] decyzją z [...] czerwca 2017 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] września 2017 r., na podstawie art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, odmówił W. S. potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji organy wskazywały na złożenie w tym względzie podania przez ubiegająca się o rekompensatę po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ww. ustawy, tj. po 31 grudnia 2008 r., który jest terminem prawa materialnego. Wywodziły przy tym, że pierwotnie złożony wniosek przez jednego ze spadkobierców byłego właściciela pozostawionej nieruchomości (w tym wypadku I. C.) nie wywołał skutku prawnego względem pozostałych spadkobierców. Odwoływały się przy tym do orzeczeń sądów administracyjnych podzielających tego rodzaju pogląd. Podnosiły nadto argument o bezskutecznej próbie wzruszenia wydanej w sprawie decyzji z 19 [...] września 2013 r. w nadzwyczajnych trybach i wydanych w tych sprawach orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (postanowienia z 30 lipca 2015 r. I SA/Wa 1246/15 o odrzuceniu skargi na postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wyroku z 21 listopada 2014 r. I SA/Wa 2793/14 oddalającego skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy wznowienia postepowania). Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji W. S.wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej naruszenie art. 3 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy zabużańskiej, a to wobec nieuwzględnienia, że z przepisów tych wynika, iż złożenie w terminie wniosku przez jednego z legitymowanych podmiotów wszczyna postępowanie administracyjne co do wszystkich uprawnionych. W związku z czym żądała uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji jak też poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 2017 r. W odpowiedzi na skargę, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje przedstawioną w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r., poz. 2042 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska". Odmawiając potwierdzenia na rzecz skarżącej prawa do rekompensaty za pozostawione na dawnych Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej przez jej poprzednika prawnego (J. S.) nieruchomości, organy stanęły na stanowisku, że podanie o potwierdzenie owego prawa wniosła ona po upływie przewidzianego w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy terminu dokonania tej czynności. Przepis ów stanowi bowiem, że prawo do rekompensaty następuję na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Tymczasem wniosek w tym przedmiocie złożyć miała ona 10 marca 2017 r. Jednocześnie organy wywodziły, iż w świetle treści art. 5 ust. 1 wykładanego w powiązaniu z art. 3 ust. 2 ustawy zabużańskiej, złożenie w terminie wniosku przez jednego ze spadkobierców byłego właściciela pozostawionych nieruchomości, nie skutkuje uruchomieniem postępowania względem pozostałych jego spadkobierców. Z tego względu dla oceny możliwości ubiegania się o rekompensatę, przez skarżącą nie ma znaczenia prawnego fakt, że w sprawie o potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez J. S. we L., złożony został w terminie wniosek przez I.C., na rzecz której przyznano owo prawo stosownie do przynależnego jej udziału spadkowego (5/6 części). W tym stanie rzeczy zauważyć należy, że o ile kwestia skuteczności złożenia wniosku przez jednego spadkobiercę względem innych spadkobierców na gruncie obowiązującej ustawy zabużańskiej budziła w orzecznictwie sądów administracyjnych kontrowersje, to wątpliwości te ostatecznie rozstrzygnęła uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r. I OPS 3/17, w której zawarto stanowisko, że złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez osobę uprawnioną w terminie określonym art. 5 ust. 1 tej ustawy skutkuje wszczęciem postępowania administracyjnego również w stosunku do wszystkich pozostałych uprawnionych w rozumieniu art. 3 tej ustawy. Pogląd prawny zaprezentowany w tej uchwale skład orzekający w niniejszej sprawie w podziela. Ma on zaś fundamentalne znaczenie dla oceny poprawności wykładni ww. przepisów zaprezentowanych w zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie jej zgodności z prawem. Skoro bowiem wniosek I. C.z 16 grudnia 2008 r. wywoływał także skutek prawny w postaci wszczęcia postępowania w sprawie o rekompensatę za pozostawione przez J. S.nieruchomości wobec pozostałych jego spadkobierców (w tym wypadku W. S., która dziedziczy po nim w udziale 1/6 części), to podanie złożone w roku 2017 przez tę ostatnią - wyrażające wolę uzyskania przewidzianej ustawą rekompensaty - w rzeczywistości nie stanowiło wniosku wszczynającego w tym przedmiocie kolejne (nowe) postępowanie administracyjne, ale li tylko pismo procesowe złożone w postępowaniu już przed organem zawisłym. Wprawdzie w postępowaniu tym zapadła już ostateczna decyzja ustalająca na prawo o rekompensaty rzecz I. C.(decyzja Wojewody [...] z [...]września 2013 r.). Jednakże, mimo że nie zostało to explicite w niej wyrażone, decyzję tę w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy traktować należy jako rozstrzygnięcie częściowe sprawy w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a., co prowadzić musi do konstatacji, że w zakresie należnego W.S. prawa do rekompensaty sprawa ta nadal pozostawała nierozpoznana. W tej sytuacji odmowa potwierdzenia jej owego prawa, z powodu rzekomego uchybienia przez nią terminowi skutecznego zgłoszenia w tym względzie żądania - o czym ostatecznie orzekł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, utrzymując w mocy wydaną w tym przedmiocie decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2016 r. -- narusza w sposób mający wpływ na wynik sprawy art. 7 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. Z tych względów decyzje te podlegać musza uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 zm.). Wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wynikają wprost z oceny prawnej sformułowanej w uzasadnieniu niniejszego wyroku i sprowadzają się do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy należnej W. S. rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez jej poprzednika prawnego we [...], przy uwzględnieniu tejże oceny.