I SA/Wa 2011/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu 18 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. K. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 712/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz U. K. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz U. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 sierpnia 2020 r. U. K. (dalej jako skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 712/17. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/prezydent) do rozpoznania w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku skarżącej o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położną w [...] pomiędzy ul. [...] a ul. [...], opisaną w tabeli likwidacyjnej nr [...] we wsi [...], uregulowaną w księdze wieczystej [...] o nr hip. [...]. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej skardze skarżąca wniosła o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości co najmniej 5000 złotych, 2) przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 5000 złotych, 3) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, 5) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie są podejmowane czynności zmierzające do zakończenia postępowania, przy czym podejmowanie na bieżąco czynności jest utrudnione z uwagi na częstą nieobecność oryginałów akt własnościowych w organie. Ponadto prezydent wniósł o nierozpoznawanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Poza sporem jest, że wyrokiem z 27 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 712/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie 4 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu 25 lipca 2018r., termin określony w wyroku upłynął zatem z dniem 26 listopada 2018 r. Wyrokiem z 29 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1777/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył prezydentowi grzywnę w wysokości 2000 złotych za niewykonanie wyroku z 27 marca 2018 r. Odpis powyższego prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wpłynął do organu 4 marca 2020 r. Pomimo upływu ponad roku od otrzymania przez organ poprzedniego prawomocnego wyroku wymierzającego grzywnę prezydent nadal nie rozstrzygnął sprawy. Jedynymi czynnościami odnotowanymi po 4 marca 2020 r. są wystąpienia do Ministra Finansów oraz do stron o dodatkowe informacje, przy pismach z 23 marca, 23 czerwca i 4 sierpnia 2020 r. Skoro zaś organ nadal sprawy nie załatwił, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że termin na rozpoznanie sprawy wyznaczony w wyroku z 27 marca 2018 r. upłynął ponad dwa lata temu oraz fakt, że jest to drugi z kolei wyrok wymierzający grzywnę za jego niewykonanie. Odpis poprzedniego prawomocnego wyroku organ otrzymał ponad rok temu, co nadal nie zmobilizowało organu do zakończenia postępowania. Uzasadnia to przyjęcie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 27 marca 2018 r. miała charakter rażącego naruszenia prawa. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że jest to drugi z kolei wyrok wymierzający grzywnę za niewykonanie wyroku z 27 marca 2018 r. a dotychczasowe sankcje jednak nie przyniosły skutku w postaci wykonania ww. wyroku, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości trzech tysięcy złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Art. 154 § 7 ppsa stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa. Suma ta pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 ppsa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt I OSK 2229/17). Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, ale nade wszystko chodzi o rodzaj zadośćuczynienia wnioskodawcy za oczekiwanie na rozstrzygnięcie wniosku. Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17, wyrok NSA z 25 sierpnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2065/16). W ocenie Sądu, mając na uwadze okoliczności wskazane powyżej zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 ppsa orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 154 § 6 i 7 ppsa jak w punkcie 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4 sentencji) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 ppsa. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1842).