I SA/Wa 2012/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. i K. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi S. K., K. K. i K. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. S. K., K. K. i K. K. pismem z dnia 2 października 2012 r. wnieśli skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W dniu 31 października 2012 r. (data prezentaty) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek K. K. i K. K. o przyznanie prawa pomocy, zaś w dniu 23 listopada 2012 r. (data prezentaty) wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF. W oświadczeniu tym skarżący wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z [...] córkami, utrzymując się z zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz dodatków otrzymywanych na dzieci w wysokości [...] zł miesięcznie, które wykorzystywane są wyłącznie na ich niezbędne potrzeby. Dodali, że sytuacja majątkowa rodziny jest bardzo trudna. Wnioskodawcy zaś pomagają w prowadzeniu gospodarstwa rolnego posiadanego przez ich rodziców oraz podejmują różnego rodzaju prace dorywcze w zamian za żywność. Podnieśli ponadto, że ponoszą "trudne do określenia" koszty leczenia oraz "trudne do określenia" koszty utrzymania mieszkania. Referendarz sądowy celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego pismem z dnia 7 grudnia 2012 r. wezwał wnioskodawców do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie ich sytuacji majątkowej, w tym m.in. wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawców oraz pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dorosłe córki wnioskodawców, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość otrzymywanych przez rodzinę zasiłków, dodatków i innych świadczeń, stanowiących źródło utrzymania rodziny, dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem, oświadczenia wskazującego czy wnioskodawcy poza pracą w gospodarstwie rolnym rodziców osiągają jakikolwiek dochód, a jeżeli tak - to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości oraz oświadczenia wskazującego wielkość gospodarstwa rolnego posiadanego przez rodziców wnioskodawców, a także charakter prowadzonej na nim działalności. W wyznaczonym terminie skarżący nie wykonali przedmiotowego wezwania, zaś pismem z dnia 10 grudnia 2012 r., ponownie wnieśli o przyznanie pomocy prawnej i wskazali, że sytuacja majątkowa opisana została zgodnie z prawdą i stanem faktycznym. Powyższy wniosek rozpoznany został, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2012/12, odmawiającym K. K. i K. K. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe postanowienie zostało doręczone wnioskodawcom w dniu 11 stycznia 2013 r. W złożonym w dniu 18 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego) sprzeciwie wnioskujący podnieśli, że wydane postanowienie jest dla nich krzywdzące i niesprawiedliwe. Sąd zaś zmusza ich swoim działaniem do ponoszenia dodatkowych kosztów. Zarządzeniem z dnia 7 lutego 2013 r. Sąd wezwał wnioskodawców w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy do złożenia wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawców rachunków bankowych z okresu trzech miesięcy, dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość otrzymywanych przez rodzinę zasiłków, dodatków i innych świadczeń, stanowiących źródło utrzymania rodziny, dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i oświadczenia wskazującego, czy wnioskodawcy poza pracą w gospodarstwie rolnym rodziców osiągają jakikolwiek dochód, a jeżeli tak to z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wnieśli o zmianę wydanego zarządzenia z dnia 7 lutego 2013 r., uznając je za krzywdzące, niesprawiedliwe i wiążące się z poniesieniem dodatkowych kosztów, na które ich nie stać. Jednocześnie oświadczyli, iż wszelkie wymagane przez Sąd dane dotyczące formularzy wniosków są zgodne z "całą prawdą i stanem faktycznym". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawcy wskazali, że wraz z [...] córkami prowadzą gospodarstwo domowe. Źródłem ich utrzymania są zasiłki rodzinne i pielęgnacyjnych oraz dodatków otrzymywanych na dzieci - w wysokości [...] zł miesięcznie. Dodali, że podejmują różnego rodzaju prace dorywcze w zamian za żywność. Podnieśli ponadto, że ponoszą "trudne do określenia" koszty leczenia oraz "trudne do określenia" koszty utrzymania mieszkania. W tym miejscu należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach prawa stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast Sąd uznał, że w przypadku wnioskodawców taka sytuacja nie ma miejsca. W niniejszej sprawie wnioskodawcy, nie wykonali dwóch wezwań Sądu o złożenie dodatkowych dokumentów, obrazujących ich stan majątkowy, przez co nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W odpowiedzi na zarządzenia wnioskodawcy wskazywali jedynie, że złożone oświadczenia są prawdziwe, a wykonanie zarządzenia Sądu naraża ich na koszty na które ich nie stać. W tej sytuacji Sąd uznał, że skoro skarżący nie wykonali zarządzeń Sądu i nie nadesłali żądanych dokumentów i oświadczeń, to brak tej dokumentacji nie pozwala na dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny ich stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zaś złożone oświadczenia Sąd uznał za niewystarczające i budzące wątpliwości. Nie jest prawdą twierdzenie skarżących, że wezwania Sądu nie mogły zostać wypełnione przez wnioskodawców, z uwagi na konieczność poniesienia dodatkowych kosztów, bowiem dostarczenie żądanych dokumentów właściwie ogranicza się jedynie do opłacenia przesyłki pocztowej (np. złożenie oświadczenia), którą i tak skarżący opłacili i nadali do Sądu. Podkreślić należy, że wnioskodawcy zostali poinformowani, że niewykonanie zarządzenia Sądu skutkować będzie odmową przyznania prawa pomocy. W tej sytuacji Sąd uznał, że wnioskodawcy nie wykazali, iż nie mogą ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oraz kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.