I SA/Wa 2014/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2011 r. sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza Miasta i Gminy K. od decyzji Starosty P. z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] ustalającej odszkodowanie za działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 zajętą pod drogę gminną – część ulicy [...], położoną w obrębie [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda [...] wskazał, że decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Starosta P. ustalił odszkodowanie, na rzecz W.B., za wyżej opisaną, zajętą pod drogę gminną część ulicy [...] w K. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że nieruchomość spełnia przesłanki z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 z późn. zm.). Odwołanie od tej decyzji złożył Burmistrz Miasta i Gminy K. twierdząc, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, w sytuacji gdy własność gminy do przedmiotowej nieruchomości nie została jeszcze ujawniona w księdze wieczystej. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu sprawy Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa w art. 75 ust. 1 i 2 ustawy, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Organ wyjaśnił, że pismem z [...] października 2004 r. W.B. złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną – ul. [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę – Miasto K. z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości, zajętej pod część ulicy [...] w K., oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie ewidencyjnym [...] jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. [...] m2. Niniejsza decyzja stała sie ostateczna [...] maja 2009 r. Organ wskazał, że stosownie do art. 73 ust. 3 ustawy ostateczna decyzja wojewody jest podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa w art. 73 ust. 1 ustawy. Wojewoda wyjaśnił, że art. 73 ust. 3 ustawy nadaje deklaratoryjnej decyzji wojewody, stwierdzającej nabycie własności z mocy prawa, charakter dokumentu stanowiącego podstawę wpisu tego prawa do księgi wieczystej. Do wylegitymowania się przez osobę, która powołuje się na takie nabycie własności nieruchomości, konieczne jest więc okazanie decyzji. Oznacza to, że ta decyzja ostateczna stanowi dowód nabycia własności. Do zmiany stanu prawnego nie jest konieczny wpis do księgi wieczystej. Zasada wpisu obowiązuje tylko w ograniczonym zakresie, co oznacza, że zmiany stanu prawnego nieruchomości następują niezależnie od wpisu (wpis deklaratoryjny), chyba że przepis szczególny przewiduje wpis konstytutywny. Jednakże przepis art. 73 ust. 3 ustawy nie przewiduje takiego wyjątku. W ocenie Wojewody [...] brak ujawnienia własności gminy w księdze wieczystej nie stanowi przeszkody do ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Wpis do księgi wieczystej nowego właściciela nie stanowi bowiem przesłanki do ustalenia odszkodowania. Ponadto Wojewoda wskazał, że wystąpienie z wnioskiem o wpis prawa własności w księdze wieczystej, nabytego w trybie art. 73 ustawy, należy do obowiązku gminy. Niedopełnienie powyższego obowiązku nie może ograniczać prawa strony do odszkodowania. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkeigo Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Gmina K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 73 ust. 3 i 4 ustawy z 13 października 1998 r., poprzez wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania, w sytuacji gdy własność gminy do przedmiotowej nieruchomości nie została dotychczas ujawniona w księdze wieczystej. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu wyroku z 11 stycznia 2010 r. w sprawie I OPS 3/09, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując kwestię związaną z ustaleniem i wypłatą odszkodowania o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. stwierdził: “...z zastrzeżeniem, że wydanie decyzji o ustaleniu i wypłacie tego odszkodowania może nastąpić po wpisaniu do księgi wieczystej tytułu własności do nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego". W ocenie skarżącej w przedmiotowym orzeczeniu NSA określił przesłanki i procedurę ustalania odszkodowania z art. 73 ustawy, którą jest: - skutek z mocy ustawy, - ostateczna decyzja wojewody mająca charakter deklaratoryjny, ale tkwi w niej element konstytutywny, gdyż dopiero od chwili jej wydania gmina może się skutecznie powoływać na swoje prawo, - wpis prawa własności na rzecz gminy do księgi wieczystej, - ustalenie odszkodowania. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji ustalająca odszkodowanie zostały wydane z naruszeniem art. 73 ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Kwestia ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną nie jest zależna od dokonania wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego do księgi wieczystej. Ostateczna decyzja wojewody stwierdzająca nabycie ex lege na podstawie przepisu art. 73 ust. 1 ustawy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną jest dokumentem stanowiącym podstawę wpisu do księgi wieczystej (art. 73 ust. 3 ustawy). Decyzja ta stanowi także wyłączny dowód nabycia własności, na podstawie którego Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego może powoływać się w stosunkach zewnętrznych jako na dowód nabycia własności. Wskazać jednakże należy, że zgodnie z ustawą z 1 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.), tzw. "zasada wpisu" obowiązuje tylko w ograniczonym zakresie, co oznacza, że zmiany stanu prawnego nieruchomości następują niezależnie od wpisu (wpis deklaratoryjny), chyba że przepis szczególny przewiduje wpis konstytutywny. Przepis art. 73 ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. takiego wyjątku nie przewiduje. Wpis prawa własności do księgi wieczystej nie ma charakteru konstytutywnego. Wobec tego niezasadne jest stanowisko skarżącej Gminy K., jakoby warunkiem wydania decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania był wpis prawa własności gminy lub Skarbu Państwa do księgi wieczystej. Warunkami wydania decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania na podstawie art. 73 ust. 4 ustawy jest złożenie wniosku w terminie przez uprawniony podmiot, spełnienie przesłanek ustawowych i istnienie w obrocie prawnym deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Nieuprawnione jest powoływanie się przez skarżącą na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 stycznia 2010 r. w sprawie I OPS 3/09. Uchwała ta dotyczy bowiem problematyki osób, które będąc w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, zbyły nieruchomość po tej dacie, a nabywca jej wystąpił z wnioskiem o odszkodowanie. W powyższej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uprawnionym do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, może być także osoba, która po dniu 31 grudnia 1998 r., ale przed wydaniem decyzji na podstawie art. 73 ust. 3 tej ustawy, zawarła w formie aktu notarialnego umowę nabycia nieruchomości zajętej pod drogę publiczną z osobą, która była właścicielem tej nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r., i została wpisana jako właściciel tej nieruchomości do księgi wieczystej. Stan faktyczny na tle którego została podjęta uchwała nie dotyczy sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.