I SA/Wa 2014/13
WyrokWSA w Warszawie2014-05-21
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Marta Kołtun-Kulik, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji administracyjnej może zostać wydana, gdy dotychczasowy właściciel nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie określonym przez dekret z 1945 r., a ogłoszenie o objęciu gruntu w posiadanie przez gminę zostało podpisane przez wiceprezydenta bez widocznego upoważnienia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji. Niezłożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w terminie dekretowym było wystarczającą przesłanką do odmowy. Podpisanie ogłoszenia o objęciu gruntu przez wiceprezydenta, mimo braku widocznego upoważnienia w aktach, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, biorąc pod uwagę wiek dokumentacji i zasady archiwizacji. Termin na złożenie wniosku rozpoczął bieg od momentu publikacji ogłoszenia w dzienniku urzędowym.Stan faktyczny
Następcy prawni dawnych właścicieli wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z 1951 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji z 1951 r., dotyczących odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu i przejścia budynków na własność Skarbu Państwa. Organy administracji odmówiły stwierdzenia nieważności, wskazując na niezłożenie wniosku w terminie dekretowym. Skarżący zarzucili m.in. nieprawidłowe objęcie gruntu w posiadanie przez gminę z powodu podpisu wiceprezydenta na ogłoszeniu, brak upoważnienia dla wiceprezydenta oraz sprzeczność rozporządzenia z 1948 r. z prawem cywilnym i Konstytucją. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2014 r. sprawy ze skargi E. W., A. F. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku E. W. i A. F. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] orzeczeniem z dnia [...] października 1951 r., nr [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom S. F. i W. F. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] i jednocześnie stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na powyższym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu organ wskazał, że wobec nieuwzględnienia podania S. F. w przedmiocie przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości i wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] z dnia [...]kwietnia 1951 r., nr [...] - prawo własności czasowej nie może być przyznane.
Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] z dnia [...] października 1951 r. zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1951 r. nr [...].
W dniu 14 grudnia 2009 r. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Prezydium Rady Narodowej w mieście W. wystąpili następcy prawni dawnych właścicieli – E. W. i A. F.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1951 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] z dnia [...] października 1951 r. Organ wskazał, że opisana nieruchomość [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 7 ww. dekretu dotychczasowy właściciel gruntu mógł w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. W przedmiotowej sprawie niezłożenie w terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej było wystarczającą przesłanką do wydania decyzji odmownej. Nie można zatem uznać, aby Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] nie przyznając prawa własności czasowej, a Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymując w mocy to orzeczenie, rażąco naruszyły obowiązujące wówczas przepisy. Jednocześnie nie zaistniały inne przesłanki nieważnościowe ujęte w art. 156 § 1 k.p.a. skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji dekretowych.
A. F. i E. W. wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawcy zarzucili Ministrowi nieuwzględnienie podniesionego przez nich faktu, iż ogłoszenie o objęciu w posiadanie przez Gminę [...] przedmiotowej nieruchomości zostało podpisane przez Wiceprezydenta [...] jako osobę nieuprawnioną, a w związku z czym nie było skuteczne.
Ponownie rozpatrując sprawę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy ostateczna decyzja administracyjna jest dotknięta którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wszystkie grunty na obszarze [...] przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy [...]. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43), wydanym na podstawie art. 4 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy obejmowanie w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów na obszarze m. st. Warszawy (...) następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie. Stosownie do § 3 ww. rozporządzenia grunty miejskie uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. W trakcie postępowania nadzorczego ustalono, iż ogłoszenie o objęciu w posiadanie przez gminę gruntów nieruchomości położonej przy ul. [...] , ozn. nr hip. [...] ukazało się w Dzienniku Zarządu Miejskiego i Rady Miejskiej nr [...] z dnia 16 sierpnia 1948 r., a tym samym 6-miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Ogłoszenie zostało podpisane przez Wiceprezydenta miasta W. który wykonywał swoje zadania i obowiązki w zakresie określonym przez Prezydenta oraz zgodnie z udzielonymi mu upoważnieniami. Odnosząc się do zarzutu stron dotyczącego nieobjęcia ww. nieruchomości w posiadanie przez Gminę miasto W., bowiem ogłoszenie w tej sprawie zostało podpisane przez wiceprezydenta miasta, Minister wskazał, że przechowywanie dokumentów wytworzonych w trakcie działalności instytucji publicznych podlega określonym zasadom archiwizacji. Dokumentacja wytworzona w toku działalności urzędów i instytucji, a także innych jednostek organizacyjnych może być zróżnicowana między innymi ze względu na kryterium wartości archiwalnej dokumentacji. Materiały archiwalne mające wartość historyczną przechowywane są wieczyście, natomiast materiały nie mające takiej wartości po ich wykorzystaniu i po upływie określonych okresów przechowywania są brakowane i niszczone. Z powyższych zasad archiwizacji dokumentów wynika, iż kopie upoważnień udzielonych wiceprezydentowi przez prezydenta miasta zostały zniszczone po odpowiednim okresie przechowywania. Nie oznacza to natomiast, iż wszelkie czynności podjęte przez wiceprezydenta zostały w ten sposób unieważnione lub wręcz podjęte bez upoważnienia. Upoważnienie do działania przez wiceprezydenta w zakresie kompetencji prezydenta miasta wynika również z samej struktury organów administracji oraz zasad skutecznego zarządzania. Sam fakt niedysponowania obecnie przez Urząd [...] kopiami udzielonych wiceprezydentowi upoważnień nie oznacza, że takowe nie zostały udzielone. Zgodnie z uchwalą Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 32/99 (publ. Lex nr 41708) warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez gminę miasto W. było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego miasto W., o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy. Tym samym, należy stwierdzić, iż grunt opisanej nieruchomości został skutecznie objęty przez gminę m. st. Warszawy w dniu 16 sierpnia 1948 r. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia został złożony przez S. F. działającą w imieniu własnym oraz jako opiekun prawny małoletnich współwłaścicieli A. F. i E. W. w dniu 30 grudnia 1949 r., a więc bezspornie po terminie. Przy czym wnioskodawczyni miała świadomość złożenia wniosku dekretowego po terminie i wnosiła o jego przywrócenie. Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] orzeczeniem administracyjnym nr [...] odmówiło przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznania prawa własności czasowej. Złożenie wniosku po terminie skutkuje odmową uwzględnienia wniosku. Tezę tę potwierdza również orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym termin ten był nieprzywracalnym terminem prawa materialnego, po upływie którego uprawnienie to wygasało. W niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] nie został złożony przez dotychczasowych właścicieli w terminie, co oznacza, iż z upływem tego terminu roszczenie wygasło, a budynek stał się własnością Gminy [...] Podkreślić należy, iż organ nadzoru bada jedynie przesłanki rażącego naruszenia prawa w stosunku do orzeczeń dekretowych, a poczucie krzywdy wnioskodawców nie może być brane pod uwagę. W konsekwencji, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej powyższą decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. uznał prawidłowość własnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Ze skargą na decyzję Ministra z dnia [...] czerwca 2013 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wystąpili E. W. i A. F. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucili:
1) nieuwzględnienie i pominięcie dowodu w sprawie jakim jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia 13 czerwca 2006 r. nr [...] orzekająca, że Wiceprezydent [...] mgr S. S. nie posiadał upoważnienia Prezydenta Miasta do składania oświadczeń woli w zakresie przejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę od osób fizycznych na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. i z tego tytułu podpisane przez niego ogłoszenie o przejęciu nieruchomości nie posiada mocy prawnej;
2) oparcie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na hipotetycznych przypuszczeniach, iż Wiceprezydenci [...] (B. J. i S. S.) prawdopodobnie mieli takie upoważnienia, ale zostały zniszczone, nie może stanowić żadnej podstawy dowodowej w decyzji administracyjnej;
3) przyjęcie jako podstawę prawną obowiązującego do dnia dzisiejszego Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 27 stycznia 1948 roku (Dz. U. Nr 6 poz. 43 z 1948 r) stanowiącego, że objęcie w posiadanie gruntów od osób fizycznych następuje poprzez zamieszczenie prasowego ogłoszenia, iż "grunty uważa się za objęte w posiadanie przez Gminę z chwilą zamieszczenia takiego ogłoszenia", które było całkowicie sprzeczne z obowiązującym wówczas porządkiem prawnym, jak i jest sprzeczne z obecnymi regulacjami konstytucyjnymi.
Skarżący wnieśli, na podstawie art. 193 Konstytucji RP, o przedstawienie przez Sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności obowiązującego rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 43) z art. 21, 32, 64 i 77 Konstytucji RP.
W obszernym uzasadnieniu skargi strony przedstawiły argumenty na poparcie zasadności skargi. Przy czym wskazali, iż rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy obowiązuje do chwili obecnej. Przepis § 3 tego rozporządzenia stanowi, że "Grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie". Przepis od momentu jego wydania do chwili obecnej był i jest sprzeczny z przepisami rangi ustawowej i z Konstytucją RP. W prawie polskim "przeniesienie posiadania" zostało ukształtowane jako czynność faktyczna, której skuteczność należy oceniać na podstawie prawa cywilnego. "Przeniesienie posiadania" może nastąpić tylko poprzez wydanie rzeczy i odbiorze rzeczy, a więc jest to czynność faktyczna, której ważność i skuteczność należy oceniać w oparciu o regulacje prawa cywilnego dotyczące np. zdolności do czynności prawnej stron, wad świadczenia woli składanych przez strony, zachowania formy czynności prawnych itp. "Przeniesienie posiadania" nie może nastąpić w wyniku jednostronnego aktu (np. ogłoszenia w prasie) dot. zawładnięcia rzeczą z wolą posiadania dla siebie. Zawładnięcie takie może dotyczyć tylko nabycia pierwotnego odnośnie rzeczy niczyjej. Przepisy polskiego prawa cywilnego dotyczą i regulują różne sposoby pochodnego nabycia posiadania a nie zajmują się pierwotnym sposobem nabycia posiadania. Z powyższych regulacji wynika, że nie można było w 1948 r. zamieścić ogłoszenia w jakimkolwiek piśmie o treści, iż z określonym dniem przejmuje się w posiadanie grunty na rzecz gminy, nawet bez wiedzy właściciela, które dotychczas były własnością i w posiadaniu tego właściciela (osoby fizycznej). Przy czym w 1948 r. obowiązywał dekret z dnia 11 października 1946 r Prawo Rzeczowe (Dz. U Nr 57, poz 319 ). Artykuł 307 tego dekretu stanowił, że przeniesienie posiadania rzeczy następuje przez jej wydanie. Podobnie Kodeks Cywilny wprowadzony 23 kwietnia 1964 r. i obowiązujący do dnia dzisiejszego w art. 348 stanowi, że przeniesienie posiadania następuje przez wydanie rzeczy. Tak więc wydany wówczas przepis § 3 Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. jako przepis podstawowy już w momencie jego wydania był sprzeczny z przepisem rangi ustawowej, tj. art. 307 dekretu z dnia 11 października 1946 r. Ponadto przepis § 3 rozporządzenia przewidywał przejęcie w posiadanie gruntu nawet bez wiedzy właściciela czy użytkownika.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r., jak i ją poprzedzająca decyzja tego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r., nie naruszają prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Okoliczność, że organy administracji nie podzieliły stanowiska strony skarżącej nie świadczy o tym, że nie dokonały prawidłowej oceny sprawy.
Organy administracji prawidłowo uznały, że W. i S. F. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] w dekretowym terminie, o czym zresztą miała świadomość S. F. wnosząc o przywrócenie terminu do jego złożenia, w następstwie czego Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] kwietnia 1951 r., nr [...] odmówiło przywrócenia terminu na złożenie wniosku o przyznania prawa własności czasowej, które to orzeczenie było poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Zdaniem Sądu za niesłuszny należy uznać zarzut skargi, że termin do złożenia wniosku dekretowego nie rozpoczął biegu z uwagi na nieprawidłowe objęcie nieruchomości w posiadanie przez Gminę. Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu - na podstawie ogłoszenia dokonanego zgodnie z rozporządzeniem Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r., wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6 poz. 43) - w dniu 18 sierpnia 1948 r. Zatem, termin na złożenie wniosku upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego – co w niniejszej sprawie nastąpiło w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy Nr 20.
Nie zyskał także akceptacji Sądu zarzut skargi stwierdzający, że w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło skuteczne objęcie w posiadanie spornej nieruchomości z tego powodu, że ogłoszenie o przystąpieniu do objęcia tej nieruchomości w posiadanie przez Gminę Warszawy zostało podpisane jednoosobowo przez Wiceprezydenta Warszawy B. J., nie posiadającego do tego upoważnienia Prezydenta Warszawy, a tym samym nie rozpoczął bieg termin do złożenia przez dotychczasowych właścicieli wniosku o przyznanie im własności czasowej do nieruchomości, czego dowodem, zdaniem skarżących, jest uchwała Rady Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] . I tak, zgodnie z art. 54 ust. 2, 3 i 4 ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r. o samorządzie gminy m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 63, poz. 479), która to ustawa regulowała ustrój [...] do dnia 13 kwietnia 1950 r., Zarząd Miejski reprezentował na zewnątrz Prezydent Miasta i upoważnieni przez niego wiceprezydenci lub pracownicy miejscy. W tym miejscu należy wskazać, że Zarząd Miejski składał się z Prezydenta Miasta, 5 wiceprezydentów i 9 ławników (art. 40 ww. ustawy z dnia 16 sierpnia 1938 r.). Przy czym, m.in. dokumenty urzędowe Zarządu Miejskiego podpisywał Prezydent Miasta, który również mógł upoważnić do ich podpisywania w swoim zastępstwie wiceprezydentów lub poszczególnych pracowników miejskich. Prezydent Miasta wydawał również Dziennik Zarządu [...]. Z przepisów tych wynika, że Prezydent reprezentujący Miasto mógł również upoważnić wiceprezydentów do działania w jego imieniu. Z kolei z art. 45 ust. 2 ww. ustawy wynika, że Prezydenta w czasie jego nieobecności lub niemożności pełnienia przez niego czynności służbowych zastępował wyznaczony przez niego wiceprezydent, na którego przechodziły wszystkie prawa i obowiązki prezydenta, a pozostali wiceprezydenci byli pomocnikami prezydenta i zastępowali go w ustalonym zakresie. Przy takiej regulacji prawnej nie można zarzucić braku stosownego pełnomocnictwa dla wiceprezydenta do podpisania przedmiotowego ogłoszenia o objęciu gruntów przez gminę. Każdy bowiem z wiceprezydentów posiadał określone upoważnienia, a jednemu z nich jako zastępującemu prezydenta przysługiwały nawet wszystkie jego uprawnienia i obowiązki. Jak wynika z akt sprawy i skargi nie odnaleziono stosownych upoważnień. Sąd zauważa także, że w aktach sprawy brak jest również dokumentów dotyczących podziału obowiązków pomiędzy poszczególnych wiceprezydentów. Tym niemniej, wbrew twierdzeniom skargi, nie oznacza to, że takie upoważnienie czy też dokument o podziale obowiązków nie istniały. Od wydania Dziennika Urzędowego Nr 20 upłynęło ponad 60 lat, jak słusznie wskazał Minister, nie ma dziś pełnych akt Urzędu Warszawy, co jest usprawiedliwione nie tylko czasookresem ale i przepisami obowiązującym w zakresie archiwizacji dokumentów.
Ponadto, należy podkreślić, że zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa i poglądem doktryny przyjmuje się, iż z zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że przepisy, na podstawie których możliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji, nie mogą być w żadnym przypadku interpretowane rozszerzająco. Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (a takie postępowanie prowadzone było w niniejszej sprawie) jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa wyłącznie jako organ kasacyjny. Natomiast o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, gospodarności lub społecznych skutków naruszenia norm prawych, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2012 r., II OSK 2525/10, lex 1145613). Tak więc, istnienia kwalifikowanej wady decyzji nie można domniemywać, a tego domagają się skarżący twierdząc, że wiceprezydenci Warszawy działali najprawdopodobniej bez stosownych upoważnień. Sąd podkreśla, że niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca przesłanek stwierdzania nieważności decyzji administracyjnej.
Dodać także należy, iż całkowicie chybione jest powoływanie się na uzasadnienie Uchwały Rady [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., w której zakwestionowano uprawnienia wiceprezydenta S. S. do podpisania ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Nr 27 z dnia 25 listopada 1948 r. (w przedmiotowej sprawie skarżący kwestionują uprawnienia wiceprezydenta B. J. do podpisania ogłoszenia zamieszczonego w Dzienniku Urzędowym Nr 20 z dnia 16 sierpnia 1948 r.). Po pierwsze - Sąd stwierdza, że nie jest związany powyższą uchwałą, a po drugie - stanowisko zawarte w uchwale nie wywołuje żadnych skutków prawnych, gdyż Rada [...] nie posiada kompetencji do oceny legalności ogłoszeń o objęciu w posiadanie. Na marginesie jedynie wskazać należy, iż uchwała ta została podjęta w wyniku rozpoznania skargi obywatelskiej osoby trzeciej wniesionej w ramach skargi i wniosków określonych w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy wskazać należy, że prawidłowo Minister ustalił, iż kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] grudnia 1951 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w mieście [...] z dnia [...] października 1951 r. - nie są dotknięte wadami, o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a., w tym także nie zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.).
Ustosunkowując się natomiast do wniosku zawartego w skardze o przedstawienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu co do zgodności rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43) z art. 21, art. 32, art. 64, art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski, wskazać należy, że z treści przepisu art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wynika, że sędziowie podlegają Konstytucji i ustawom. Podległość ustawom należy odczytywać jako obowiązek stosowania przepisów ustaw, które nie zostały wzruszone we właściwym trybie. Wprawdzie Sąd, w przypadku powzięcia wątpliwości co do zgodności z Konstytucją przepisu rangi ustawowej, przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy, zgodnie z treścią art. 193 Konstytucji RP i art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności tego przepisu z Konstytucją, podkreślenia jednak wymaga, że sąd administracyjny nie ma obowiązku przedstawienia pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu od odpowiedzi na które (tak jak twierdzą w niniejszej sprawie skarżący) zależy rozstrzygnięcie sprawy. Chodzi bowiem o uzasadnione wątpliwości sądu, a nie - skarżącego. Zważywszy na argumentację skargi, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy i orzecznictwa sadowoadministracyjnego ukształtowanego w związku z rozporządzeniem Ministra Budownictwa z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st Warszawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił wątpliwości skarżących i uznał, że do rozstrzygnięcia sprawy nie jest konieczne uzyskanie oceny zgodności przepisów tego rozporządzenia z Konstytucją RP - w zakresie - w jakim domagają się tego skarżący, tj. m.in. dotyczącym poszanowania konstytucyjnej zasady ochrony własności i równości osób w sytuacji przejęcia orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej w mieście [...] z dnia [...] października 1951 r. nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] na rzecz Państwa.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
-----------------------
10
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło