I SA/Wa 2016/06

WyrokWSA w Warszawie2007-01-19

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Anna Łukaszewska-Macioch, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może domagać się zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej na podstawie nieprawomocnej decyzji zmieniającej wysokość tej zaliczki?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może domagać się zwrotu świadczenia pobranego nienależnie, jeśli podstawa takiego obowiązku, czyli prawomocna decyzja zmieniająca wysokość zaliczki alimentacyjnej, nie została jeszcze wydana. W sytuacji, gdy decyzja o zwrocie świadczenia została wydana przed uprawomocnieniem się decyzji zmieniającej wysokość zaliczki, narusza to zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej i może mieć wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, argumentując, że organ domagał się zwrotu świadczenia na podstawie nieprawomocnej decyzji zmieniającej wysokość zaliczki. Sąd administracyjny rozpoznał skargę U. K. na decyzję SKO.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi U. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] września 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej U. K. kwotę 16,80 (szesnaście 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ISA/WA 2016/06 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...].10.2006r, nr [...] po rozpatrzeniu odwołania U. K od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza W. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. nr [...] z dnia [...] września 2006 r. w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...] zł. tj. zaliczki alimentacyjnej w wysokości podwyższonej za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. przyznanej decyzją nr [...] z dnia [...].10.2005 r. na córkę D. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte o następujące ustalenia faktyczne i oceny prawne: Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W., decyzją nr [...] z dnia [...] września 2006 r. ustalił wobec U. K. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...] zł. tj. zaliczki alimentacyjnej w wysokości podwyższonej za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. przyznanej na D. K. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją Nr [...] z dnia [...].09.2006 r. dokonano zmiany decyzji Nr [...] z dnia [...].10.2005 r. w części dotyczącej wysokości przyznanej zaliczki alimentacyjnej dla D. K. W związku z tym świadczenia pobrane za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. w kwocie [...] zł. są świadczeniami nienależnie pobranymi, ponieważ zostały wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do tych świadczeń. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.)osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę alimentacyjną jest obowiązana do ich zwrotu. Organ drugiej instancji wskazał, że skoro zaliczka alimentacyjna w podwyższonej wysokości w okresie od 1.07.2006 r. do 31.08.2006 r. nie przysługiwała, bezspornym jest, że różnica pomiędzy zaliczką w wysokości podwyższonej ([...] zł.) a zaliczką w wysokości podstawowej ([...] zł.) jest świadczeniem nienależnie pobranym. Organ pierwszej instancji prawidłowo, zatem orzekł o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń. Organ podniósł również, że skarżąca była prawidłowo pouczona w decyzji przyznającej świadczenia o obowiązku wynikającym z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r.o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 992), który stanowi, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba uprawniona jest zobowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. U. K. o fakcie pobierania zasiłku dla bezrobotnych od [...].06.2006 r. poinformowała Ośrodek Pomocy Społecznej dopiero w dniu [...] sierpnia 2006 r. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...].10.2006r, nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła U. K. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] wnosiło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art.1 oraz 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Badając w tym kontekście sprawę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja poprzedzająca ją, naruszają prawo w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało to uchyleniem decyzji obu instancji w tym zakresie. Decyzją z dnia [...].09.2006 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działając z upoważnienia Burmistrza W. dokonał zmiany decyzji własnej nr [...] z dnia [...].10.2005 r. w części dotyczącej wysokości zaliczki alimentacyjnej w ten sposób, że przyznał zaliczkę alimentacyjną dla D. K. w kwocie [...],00 zł miesięcznie, na okres od 01.09.2005 r. do 30.06.2006 r. oraz w kwocie [...] zł. miesięcznie na okres od 01.07.2006 r. d 031.08.2006 r. Następnie decyzją z dnia [...].09.2006r. nr [...], ustalił wobec U. K. obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie [...] zł. tj. zaliczki alimentacyjnej w wysokości podwyższonej za okres od 01.07.2006 r. do 31.08.2006 r. przyznanej na D.K. Z porównania dat wydania wskazanych wyżej decyzji wynika, że organ domagał się zwrotu świadczenia w oparciu o nieprawomocną decyzję zmieniającą wysokość zaliczki alimentacyjnej. Stosownie do art. 15 powołanej ustawy z dnia 22.04.2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu. Decyzja Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...].09.2006r. nr [...] wydana została przedwcześnie. Organ nie może domagać się zwrotu świadczenia pobranego nienależnie, w sytuacji gdy nie ma do tego podstawy. Taką podstawą jest prawomocna decyzja zmieniająca wysokość zaliczki alimentacyjnej, jednakże w dacie wydania decyzji o zwrocie świadczenia pobranego nienależnie decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. zmieniająca decyzję własną nr [...] z dnia [...].10.2005 r. w części dotyczącej wysokości zaliczki alimentacyjnej była nieprawomocna. Ponieważ zaskarżona wadliwa decyzja skutkowała obowiązkiem zwrotu świadczenia pobranego nienależnie w dacie gdy podstawa takiego obowiązku tj. decyzja zmieniająca wysokość zaliczki alimentacyjnej była nieprawomocna, co miało wpływ na wynik rozstrzygnięcia, skutkowało to uchyleniem obu wydanych w sprawie decyzji. Naruszono podstawową zasadę postępowania administracyjnego – zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 kpa). Z przedstawionych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło