I SA/Wa 2016/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. oddala skargę; 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. P. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], odmawiającą ujawnienia w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktyczny i ocenach prawnych: Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 7 ust. 3, art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - decyzją z dnia [...] marca 2007 r. odmówił R. T. ujawnienia w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jej ojca - J. K. nieruchomości położonej w miejscowości Z., województwo [...], które to prawo zostało potwierdzone decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...] stwierdzając, iż wynikający z art. 7 ust. 3 w/w ustawy obowiązek ujawnienia w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty dotyczy tylko osób, które tego prawa nie zrealizowały. W niniejszym zaś przypadku nastąpiła częściowa realizacja prawa. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej, na skutek odwołania wniesionego przez R. T., Minister Skarbu Państwa ustalił, że strona dniu 4 października 2005 r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o realizację przysługującego jej prawa do rekompensaty w formie świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W ślad za wnioskiem przedłożono oryginał decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., wydanej na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości. Z uzasadnienia w/w decyzji wynikało potwierdzenie posiadania przez wnioskodawczynię uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Ponadto w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji zawarta była też informacja, iż nastąpiła już częściowa realizacja przysługującego stronie uprawnienia, poprzez nabycie w dniu 27 września 1966 r. przez brata wnioskodawczyni - B. K. i jego żonę - A. K. nieruchomości Skarbu Państwa (z zaliczeniem wartości mienia pozostawionego na poczet części ceny nabycia). Powyższe potwierdzała również treść znajdującej się w aktach sprawy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. nr [...] z dnia [...] lipca 1966 r. orzekającej o oddaniu w wieczyste użytkowanie A. i B. K. działki, stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w S. oraz o sprzedaży domu mieszkalnego. Wartość w/w budynku mieszkalnego została ustalona na kwotę [...] zł. Na mocy tej decyzji zaliczono wartość mienia pozostawionego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wysokości [...] zł. na poczet ceny zakupu w/w budynku mieszkalnego. Ponadto z treści wspomnianej decyzji wynikało, że zastosowano w tym przypadku ulgę w wysokości 50% przy ustalaniu wysokości opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste oraz ulgę w wysokości 20% przy ustalaniu wartości sprzedawanego budynku. W wykonaniu decyzji z dnia [...] lipca 1966 r. została zawarta dniu [...] września 1966 r., w formie aktu notarialnego Nr Rep. A [...], umowa sprzedaży i ustanowienia wieczystego użytkowania i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Organ wskazał również, że w aktach sprawy znajdował się operat szacunkowy z dnia 28 czerwca 2002 r., określający wartość nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz operat szacunkowy sporządzony w dniu 19 marca 2003 r., określający wartość nieruchomości nabytej w 1966 r. przez A, i B. K., w ramach realizacji prawa do rekompensaty. W tych warunkach Minister podniósł, że - zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty. Podkreślono jednak, iż w/w przepis odnosi się tylko do osób, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty i w ogóle nie zrealizowały prawa do rekompensaty. W przedmiotowej natomiast sprawie, jeden ze spadkobierców właściciela majątku pozostawionego poza granicami Państwa zrealizował już częściowo prawo do rekompensaty przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. a zatem osoby ubiegające się o realizację pozostałej części uprawnienia, zobowiązane były do uzyskania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, w trybie przepisów powołanej, obecnie obowiązującej ustawy (art. 6 ust. 3, art. 7 ust l pkt 4 i art. 8 ust. l pkt 2 w/w ustawy ). Organ nadmienił też, że osoby, które wcześniej, na podstawie odrębnych przepisów, zrealizowały część uprawnienia, bądź ich poprzednicy prawni, mogą ubiegać się o rekompensatę, jeżeli wartość otrzymanego wcześniej prawa nie przekracza przewidzianej w ustawie wysokości świadczenia, tj. 20 % wartości pozostawionego mienia. Mając powyższe na względzie Minister stwierdził, że Wojewoda [...] winien potraktować wniosek skarżącej z dnia 1 października 2005 r. jako wniosek złożony na podstawie art. 5 ust. l ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. tj. o wydanie decyzji potwierdzającej skarżącej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalić, czy prawo do rekompensaty, poprzez nabycie nieruchomości Skarbu Państwa przez jednego ze spadkobierców właścicieli pozostawionych nieruchomości, zostało wyczerpane oraz ocenić stopień realizacji tego prawa - w stosunku do limitu określonego w art. 13 ust. 2 w/w ustawy. Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. l ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wojewoda powinien dokonać w drodze postanowienia oceny spełnienia wymogów w/w ustawy przez wnioskodawczynię a następnie, jeżeli organ wojewódzki stwierdzi, że strona spełnia ustawowe przesłanki, w tym samym postanowieniu powinien wezwać stronę do przedstawienia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość nabytej, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, przez A. i B. K. nieruchomości położonej w S. W przypadku wystąpienia dodatniej różnicy między 20 % zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości pozostawionych nieruchomości i zwaloryzowaną na dzień wydania decyzji wartości nabytej nieruchomości, wynikającej z aktualnego operatu szacunkowego, organ wojewódzki powinien wydać stronie decyzję potwierdzającą prawo do rekompensaty na kwotę stanowiącą różnicę w/w wartości. W przypadku wystąpienia zaś ujemnej różnicy pomiędzy w/w wartościami organ I instancji powinien wydać decyzję odmowną, ze względu na zrealizowanie przez jednego ze spadkobierców właścicieli pozostawionych nieruchomości prawa do rekompensaty, w wysokości większej niż 20% zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa. Minister zasygnalizował również, że wydanie w tej sprawie decyzji reformatoryjnej przez organ odwoławczy nie było możliwe ze względu na treść art. 7 ust. l pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wskutek braków w zgromadzonym materiale dowodowym o zasadniczym znaczeniu t.j. opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości nabytej przez A. i B. K. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosła R. T. Skarżąca twierdziła, że jest jedną ze współspadkobierczyń po właścicielach mienia pozostawionego poza granicami Państwa Polskiego, a tylko jej bratu - B. K. została zaliczona wartość mienia pozostawionego poza granicami Państwa w rozmiarze 25% jego wartości tj. stosownie do przysługującej mu wysokości udziału spadkowego. Skarżąca akcentowała, że posiada na podstawie decyzji Starosty S. z dnia [...] kwietnia 2003 r. przyznane uprawnienie do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych, w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład obecnego Państwa Polskiego, na poczet ceny nabycia nieruchomości Skarbu Państwa i nie może zrozumieć dlaczego analogiczne uprawnienie, które posiadał jej brat zostało - w jego przypadku zrealizowane - a w jej przypadku, organy uniemożliwiają jej zaspokojenie jej roszczeń. Podkreślała też, że choć w dacie wydania decyzji w 1966 r. dotyczącej jej brata przepisy nakazywały, że rekompensatę za mienie pozostawione poza granicami Państwa Polskiego mogli otrzymać wszyscy spadkobiercy byłego właściciela majątku łącznie lub mógł ją otrzymać jeden z nich, wskazany przez pozostałych, to w tym przypadku do takiego wskazania nie doszło, co stanowiło naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co skutkowało jej oddaleniem. Na wstępie trzeba wyjaśnić, że przepisy regulujące kwestie ekwiwalentu przysługującego właścicielom (ich następcom prawnym) nieruchomości z tytułu pozostawienia ich poza obecnymi granicami Państwa czyli za tzw. tzw. mienie zabużańskie, były wielokrotnie zmieniane. Ponieważ - zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym - organ administracyjny, orzekając w danej sprawie, ma obowiązek stosować przepisy prawa mające moc obowiązującą w dacie orzekania, w niniejszym przypadku musiała mieć zastosowanie regulacja prawna zawarta w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa ta zaś przewiduje swoistą procedurę przy rozpoznawaniu wniosków o przyznanie przedmiotowej rekompensaty, których to wymogów nie dochował organ I instancji. W szczególności należy zgodzić się z poglądem Ministra Skarbu Państwa, że roszczenie skarżącej nie mogło być potraktowane w sposób odrębny, w oderwaniu od roszczenia (zrealizowanego) już przez jej brata. Roszczenia obu tych osób miały bowiem swoje źródło w spadkobraniu po ojcu obojga rodzeństwa. To on bowiem był właścicielem wspomnianego mienia zabużańskiego a jedynie ze względu na zgon przed uzyskaniem prawa do stosownej rekompensaty, uprawnienia mu przysługujące, przeszły na spadkobierców. Z tego powodu słusznie organ centralny podniósł, iż w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z 2005 r. , bowiem dotyczy on sytuacji, w której prawo do rekompensaty przysługujące osobom uprawnionym nigdy nie zostało, nawet w części, zrealizowane. Jak wspomniano zaś wyżej, w tym przypadku prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Państwa Polskiego przez J. K. zrealizował już w 1966 r. w wysokości - pozostawionego majątku - jego syn B. K. W tym miejscu należy również zaakcentować, że okoliczność, iż - jak twierdzi skarżąca - wydana w 1966 r. decyzja była wadliwa, ponieważ nie dotyczyła wszystkich spadkobierców J. K. a nie wskazali oni przy tym B. K. jako jedynego, uprawnionego do otrzymania przedmiotowego ekwiwalentu, nie mogło w tym postępowaniu mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Stan taki powodowała okoliczność, że przedmiotem niniejszej sprawy nie była ocena legalności decyzji z 1966 r. Decyzja ta (niezależnie czy przyjąć, iż była wadliwa czy prawidłowa, których to okoliczności w tym postępowaniu Sąd nie badał) weszła do obrotu prawnego i wywołała określone skutki prawne. Takim skutkiem była właśnie m. in. niemożność zastosowania w przedmiotowej sprawie przepisu art. 7 ust. 3 i 4 omawianej ustawy z 2005 r. Ponadto trzeba także wyraźnie zaznaczyć, że niniejsze postępowanie zainicjowane zostało wnioskiem R. T. z dnia 1 października 2005 r., w którym nie zostało wcale sprecyzowane, że wnioskodawczyni ubiega się o ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej, jak przyjął to Wojewoda. We wniosku tym wnioskodawczyni domagała się po prostu wypłacenia jej świadczenia pieniężnego tytułem rekompensaty za mienie zabużańskie. Z tego względu, że wniosek ten pisała sama strona należało interpretować go na jej korzyść czyli - jak słusznie zauważył - Minister jako wniosek o złożony na podstawie art. 5 ust. l ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. tj. wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej skarżącej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Na marginesie bowiem dodatkowo trzeba nadmienić, że brak jest podstaw prawnych do rozstrzygania w formie decyzji o ujawnieniu (odmowie ujawnienia) w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wydanie w tym przedmiocie decyzji - jak przyjmuje to jednolicie w swym orzecznictwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - nie znajduje bowiem uzasadnienia w przepisach cytowanej ustawy. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ centralny nie zwrócił uwagi na powyższą okoliczność, ale powyższe nie stanowiło naruszenia prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy ani tez nie stanowiło podstawy do stwierdzenia nieważności obu decyzji. Uchylając bowiem wadliwą decyzję organu I instancji i przekazując Wojewodzie sprawę do ponownego rozpatrzenia, przy założeniu, że wniosek skarżącej z 2005 r. był wnioskiem o przyznanie rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza granicami Państwa, należało uznać za uzasadnione. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji. W związku z powyższy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu