I SA/Wa 2018/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Wykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. sprawy ze skargi X S.A. z/s w L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz X S.A. z/s w L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], decyzją z [...] kwietnia 2014 r. nr [...], uchylił decyzję Starosty Powiatu w G. nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że wnioskiem z [...] września 2013 r. M. R. zwrócił się do Starosty Powiatu w G. o podjęcie działań dotyczących wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za podcięcie przez X S.A. drzew rosnących na działce nr [...] obręb B., rozstrzygnięcie w zakresie nałożenia stosownej kary, a także wydanie decyzji w trybie art. 124 b lub 126 u.g.n. Starosta Powiatu w G., decyzją z [...] lutego 2014 r., umorzył postępowanie uzasadniając to faktem, że przyznanie odszkodowania musi być poprzedzone wydaniem stosownej decyzji o zajęciu nieruchomości oraz przedstawieniu przez strony negocjacji. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 124 b ust. 1 u.g.n. i art. 126 ust. 1 u.g.n. i stwierdził, że wydanie zezwolenia, w drodze decyzji, w oparciu o powołane przepisy może nastąpić w dwóch, niezależnych od siebie przypadkach. Po pierwsze w sytuacji, gdy istnieje potrzeba wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii lub gdy w danym stanie faktycznym mamy do czynienia z tzw. siłą wyższą albo zajdzie potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. Organ odwoławczy podkreślił, że wydanie decyzji w obu tych sytuacjach może nastąpić z urzędu lub na wniosek. W ocenie organu odwoławczego Starosta Powiatu w G. powinien z urzędu wszcząć stosowne postępowanie administracyjne o czasowym zajęciu nieruchomości, kończąc je stosownym orzeczeniem. Natomiast organ pierwszej instancji wszczął jedynie postępowanie w przedmiocie odszkodowania za spowodowanie szkód poprzez zajęcie części nieruchomości oraz dokonanie prac konserwacyjnych linii [...] polegających na podcięcie kilkudziesięciu drzew. Organ odwoławczy przytoczył orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji należało uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia gdyż obligowały do takiego rozstrzygnięcia stwierdzone uchybienia i naruszenie przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W skardze na decyzję Wojewody [...] X Spółka Akcyjna z siedzibą w L. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 124 b i 126 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w k zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem M. R. z [...].09.2013 r., w którym wniósł o ustalenie odszkodowania za zajęcie przez X S.A. [...] jego działki nr [...], obręb [...], bez decyzji zezwalającej na to i za szkodę w postaci obcięcia kilkudziesięciu drzew na tej działce, rosnących pod [...], co miało miejsce w czerwcu 2013 r. oraz [...].12.2012 r. We wniosku wniósł również o wydanie decyzji o nałożeniu kary. Decyzją z [...] lutego 2014 r. Starosta [...] w G. umorzył postępowanie, wszczęte tym wnioskiem, w przedmiocie odszkodowania, uznając je na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. za bezprzedmiotowe. Organ pierwszej instancji uznał bowiem, że kwestia odszkodowania uzależniona jest od uprzedniego wydania decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości. Taka decyzja nie była wydana i organ ustalił, że nie jest możliwe w tej sprawie wydanie takiej decyzji. Wobec czego rozstrzygnięcie o odszkodowaniu w trybie administracyjnoprawnym nie jest możliwe co czyni wszczęte postępowanie bezprzedmiotowym. Jednocześnie organ wskazał, że odszkodowanie może być dochodzone, w braku porozumienia, w drodze postępowania cywilnego przed sądem. Organ odwoławczy wprawdzie podzielił stanowisko organu I instancji, że o odszkodowaniu w trybie administracyjnym możliwe jest rozstrzygnięcie przez organ tylko w sytuacji, gdy została wydana uprzednia decyzja zezwalająca na czasowe zajęcie nieruchomości, ale jednocześnie uznał, że organ I instancji winien wydać taką decyzję legalizującą wejście skarżącej spółki na teren działki nr [...] a po jej wydaniu mógł orzec w przedmiocie odszkodowania za zajęcie nieruchomości. Tym bardziej to było możliwe, w ocenie organu odwoławczego, że w dacie złożenia wniosku przez M. R. nie minął sześciomiesięczny termin określony przez art. 126 ust. 5 u.g.n. Należy uznać za prawidłowe stanowisko organów obu instancji, co do tego że orzeczenie o odszkodowaniu, o jakim mowa jest w art. 124 b ust. 4 i w art. 126 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), w trybie administracyjnym, jest możliwe tylko wówczas gdy właściwy organ administracyjny wydał decyzję zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie decyzja taka nie została wydana. Rozważenia więc wymaga czy w sytuacji gdy właściciel nieruchomości wystąpił do organu z wnioskiem o ustalenie odszkodowania organ mógł wydać decyzję zezwalającą na czasowe zajęcie nieruchomości. Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują tu dwie sytuacje. Jedna jest uregulowana w art. 124 b ust. 1. Stosownie do tego przepisu starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji zobowiązuje właściciela, użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługują inne prawo do nieruchomości do udostępnienia nieruchomości w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, remontami oraz usuwaniem awarii przewodów i urządzeń oraz obiektów szczegółowo wymienionych w tym przepisie, jeżeli właściciel, użytkownik wieczysty lub osoba, której przysługują inne prawa rzeczowe do nieruchomości nie wyraża zgody. Decyzja o zobowiązaniu do udostępnienia nieruchomości może być także wydana w celu zapewnienia dojazdu umożliwiającego wykonanie czynności. Stosownie do art. 124 b ust. 1 decyzję taką wydaje się z urzędu albo na wniosek podmiotu zobowiązanego do wykonania czynności, o których mowa w ust. 1. Wynika z tego uregulowania, że wydanie decyzji w trybie tego przepis może nastąpić tylko przed wejściem na grunt przez podmioty, o których mowa w ust. 1 w celu wykonania określonych w nim robót. Skoro podmiot, wskazany w ust. 1 tego przepisu wszedł na grunt i wykonał prace określone w tym przepisie to wydanie decyzji w tym trybie nie jest już możliwe, albowiem przepis ten nie uprawnia organu do wydania decyzji legalizujących działania tych podmiotów. Wobec tego Starosta [...] nie miał możliwości, po wpłynięciu wniosku M. R., do wydania decyzji na podstawie omawianego art. 124 b ust. 1 u.g.n. Druga sytuacja przewidziana jest w art. 126 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z tym przepisem w przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby zapobieżenia powstaniu znacznej szkody starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Natomiast art. 126 ust. 5 u.g.n. stanowi, że w przypadku, gdy nagła potrzeba zapobieżenia okolicznościom, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia złożenie wniosku o wydanie decyzji na czasowe zajęcie nieruchomości, właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości ma obowiązek udostępnienia jej w celu zapobieżenia tym okolicznościom. Podmiot, który zajął nieruchomość składa wniosek o wydanie tej decyzji w terminie 3 dni od zajęcia nieruchomości a decyzja może być wydana nie później niż po upływie 6 miesięcy licząc od dnia zajęcia nieruchomości. Wydanie decyzji w trybie tego przepisu dopuszczalne jest więc tylko w sytuacji gdy zaistniała siła wyższa lub nagła potrzeba zapobieżenia powstaniu znacznej szkody. W rozpoznawanej sprawie Starosta [...] dokonał oceny stanu faktycznego pod kątem zaistnienia stanów o jakich stanowi art. 126 ust. 1 u.g.n. i uznał, że żadna z tych sytuacji nie miała miejsca. Przycinka technologiczna drzew rosnących pod linią [...] nie może być zakwalifikowana, zdaniem organu, jako siła wyższa, nie może być również argumentowane nagłą potrzebą, gdyż przyrost drzew jest zjawiskiem rozciągniętym w czasie i dającym się przewidzieć. Tym samym organ I instancji stwierdził, że podcinka technologiczna drzew nie spełnia przesłanek opisanych w art. 126 u.g.n. Starosta [...] uznał zatem, że brak jest również podstaw do wydania przez niego decyzji zezwalającej na czasowe zajęcie nieruchomości na podstawie art. 126 ust. 5 u.g.n. W sytuacji gdy taka decyzja nie została wydana brak jest podstaw do ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym co stanowi o bezprzedmiotowości takiego żądania i uzasadnia umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 ust. 1 k.p.a. Rozpoznając wniosek M. R. o odszkodowanie organ pierwszej instancji rozważył obie sytuacje przewidziane w art. 126 i w art. 124 b ustawy o gospodarce gruntami i ocenił stan faktyczny w kontekście spełnienia przesłanek określonych w tych przepisach. Rozstrzygnięcie więc organu odwoławczego, który kwestionuje to stanowisko, jest niezrozumiałe. Uzasadnienie organu odwoławczego, poza przytoczeniem przepisów prawnych, orzecznictwa sądowoadministracyjnego i bardzo ogólnikowych, sloganowych, wytycznych zawartych w końcowym fragmencie uzasadnienia, nie zawiera żadnych konkretnych zarzutów odnoszących się do decyzji organu pierwszej instancji jak i konkretnych wskazań, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. To wskazuje iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. co uzasadnia jej uchylenie. Ponownie rozpoznając odwołanie, jeżeli organ odwoławczy uzna, że są przesłanki do orzeczenia ponownie zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. to wskaże dokładnie jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez organ I instancji i w czym to naruszenie się przejawia, jaki jest konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz sformułuje konkretne wskazania, jakie organ I instancji ma wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czyli wyda orzeczenie spełniające przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.