I SA/Wa 2020/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego oddala skargę. U Z A S D N I E N I E Decyzją Prezydenta [...] (Prezydent) z dnia [...] listopada 2013 r. J. G. (Skarżący) zobowiązany został do spłaty zadłużenia z tytułu wypłacenia w okresie od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego J. G. w wysokości [...] złotych z ustawowymi odsetkami. Skarżący w dniu [...] grudnia 2013 r złożył wniosek o umorzenie zadłużenia tytułu, następnie w dniu [...] stycznia 2014 r. wskazał, że wnosi o umorzenie choć o połowę należności by ostatecznie pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. wnieść o umorzenie zaległości w całości. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Prezydent odmówił umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych w okresie od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego J. G. w wysokości [...] złotych z ustawowymi odsetkami. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. (dalej SKO) decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Podstawą powyższego rozstrzygnięć organów obu instancji było ustalenie, że Skarżący jest z zawodu operatorem wózka widłowego. Aktualnie jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku, mieszka w domku na działce, w 2004 r. przeszedł operację dyskopatii, obecnie nadal skarży się na problemy z kręgosłupem, przepuklinę i nadciśnienie, nie leczy się przewlekle, deklaruje nieokreślone dochody ze zbieractwa i dorywczych prac, nie korzysta z pomocy społecznej. Podstawą prawną decyzji organów obu instancji był art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2015 r., poz. 859, dalej : "ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). SKO wskazało, że wobec nie regulowania przez Skarżącego jego zaległości alimentacyjnych nie jest możliwe zastosowanie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Dokonując natomiast kontroli zgodności prawem zaskarżonej decyzji w świetle art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów SKO wyjaśniło, że decyzja podejmowana na podstawie przywołanego przepis ma charakter uznaniowy. SKO wskazało, że w jego ocenie sytuacja majątkowa Skarżącego jest trudna i skomplikowana ale nie podejmuje on żadnych starań w celu jej zmiany, ma wielotysięczne zaległości wobec Skarbu Państwa co oznacza, że przez kilka lat nie wypełniał swojego podstawowego obowiązku wobec syna i nie płacił alimentów. SKO podkreśliło, że argumenty dotyczące stanu zdrowia Skarżącego są o tyle nieprzekonujące, że obowiązki wobec dzieci mają zarówno zdrowi rodzice jak i chorzy. Organ odwoławczy wskazał, że większość rodziców wypełnia swoje obowiązki wobec dzieci utrzymując je czy też płacąc alimenty, bez konieczności podejmowania przez Państwo zastępczych działań i wypłacania ogromnych kwot w zastępstwie osoby zobowiązanej. Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości, którą może sprzedać lub w inny sposób nią rozporządzić, co powoli mu na spłatę zaległości alimentacyjnych wobec państwa. Organ odwoławczy podkreślił również, że w interesie samego zobowiązanego jest podjęcie czynności mających na celu ustabilizowanie sytuacji – zwrócenie się o pomoc, podjęcie leczenia, staranie o rentę. SKO podzieliło pogląd organu pierwszej instancji, że Skarżących jest osobą w średnim wieku, powinien być jeszcze długo aktywny zawodowo i zarabiać zarówno na swoje potrzeby jak i spłacać należności względem państwa. Skarżący wniósł na powyższą decyzję skargę do tutejszego sądu, która uzupełniona została pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., w którym zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie : a. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, nadto brak odniesienia się do wszystkich zarzutów zgłoszonych przez Skarżącego lub odniesienie się w sposób niepełny, b. art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnych a nie swobodnych ustaleń dotyczących faktu sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego, jego zdolności do podjęcia pracy zarobkowej, jego stanu zdrowia oraz niepełnosprawności, możliwości korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, w wyniku poprzestania na ocenie, że Skarżący jako osoba młoda jest zdolny do podjęcia pracy zarobkowej, jest osobą pełnosprawną bowiem nie stwierdzono w drodze decyzji jego niepełnosprawności, z powodu niskich zarobków posiada prawne możliwości skorzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, może zbyć nieruchomość, której jest współwłaścicielem, podczas gdy prawidłowe okoliczności faktyczne wskazują, że jest on osobą bezdomną, bezrobotną, nie korzystającą z prawa do zasiłku, ciężko schorowaną, utrzymującą się z drobnych prac dorywczych bowiem tylko takie jest w stanie wykonać, ponadto nie mogącą korzystać ze świadczeń z pomocy społecznej z uwagi na bezdomność. Z uwagi na powyższe, Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ pozostawił rozstrzygnięcie do uznania sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że sąd podziela ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez organy, które stały się podstawą do wydania decyzji. Tym samy sąd uznaje za niezasadne uznaje zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu zdrowia Skarżącego. Organy obu instancji nie kwestionują, że Skarżący jest bezrobotny, nie ma ustalonego prawa do zasiłku, mieszka w domku na działce, w 2004 r. przeszedł operację dyskopatii, nadal skarży się na problemy z kręgosłupem, przepuklinę i nadciśnienie. Podkreślić należy w tym miejscu, że organ drugiej instancji wprost wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że sytuacja Skarżącego jest trudna i skomplikowana, a sąd taką ocenę w pełni podziela. Sąd wskazuje, że jak wynika z akt administracyjnych a organ dążył do ustalenia aktualnej sytuacji zdrowotnej Skarżącego, wzywając go pismem z dnia [...] marca 2014 r. do nadesłania dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia. Skarżący w odpowiedzi przedstawił wyniki badania radiologicznego z dnia [...] października 2005 r., skierowanie do poradni chirurgicznej z [...] kwietnia 2014 r. Z zaświadczenia lekarskiego z tej samej daty wynika, że Skarżący cierpi na dyskopatię, nadciśnienie tętnicze, stan po uszkodzeniu prawego barku, przepuklinę, jednak jego stan jest stabilny. W zaświadczeniu tym wskazano również, że Skarżący nie leczy się przewlekle. Przedstawione przez Skarżącego dokumenty, nie pozwalały, wbrew twierdzeniom zawartym w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. na ustalenie, że jest on osobą ciężko schorowaną, niezdolną do pracy. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. wskazano, że organ nie odniósł się do podnoszonego przez Skarżącego uszczerbku w zdrowiu psychicznym. Sąd zwraca jednak uwagę, że w toku postępowania Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających by kiedykolwiek leczył się psychiatrycznie. Następnie wskazać należy, że dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sąd miał na względzie następujące okoliczności : Skarżący wystąpił o umorzenie należności wobec z tytułu wypłacenia w okresie od [...] października 2011 r. do [...] września 2012 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego J. G., w wysokości [...] złotych z ustawowymi odsetkami. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność, że Skarżący jest również zobowiązany do zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych jego synowi w okresie od [...] lutego 2011 roku do [...] września 2011 r. (kwota [...] złotych z ustawowymi odsetkami) oraz za okres od [...] października 2012 r . do [...] września 2013 r. (kwota [...] złotych z ustawowymi odsetkami) i również w odniesieniu do tych świadczeń wystąpił o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności. Innymi słowy mówiąc, należności, o umorzenie których Skarżący wystąpił powstały na skutek niewywiązywania się z obowiązków alimentacyjnych wobec syna. Obowiązki te w tym zakresie przejęte zostały przez państwo, czyli ogół obywateli. Wobec powyższego, ów ogół obywateli ma prawo oczekiwać, że osoba obowiązana do alimentacji zwróci wydatkowane za nią środki. W ocenie sądu, szczególny charakter należności wypłaconych w trybie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji uwzględnił ustawodawca wprowadzając w art. 30 ust. 2 ustawy zasadę, zgodnie z którą to do organu należy decyzja, czy udzielić dłużnikowi alimentacyjnemu pomocy w postaci umorzenia, rozłożenia na raty bądź odroczenia terminu płatności należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych na rzecz osoby uprawnionej. Decyzja o przyznaniu takiej pomocy ma więc charakter uznaniowy ale winna być podjęta po uwzględnieniu sytuacji rodzinnej i dochodowej zobowiązanego. Uznanie administracyjne rozumieć należy jako szczególną formę upoważnienia przez ustawę organów administracji państwowej do określonego zachowania się (działania lub zaniechania), polegającą na przyznaniu organom administracji możności dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie rozwiązań. Jest to szczególna forma wykonywania przepisów prawa - nie ustawodawca, lecz organ stosujący prawo ma uwzględnić indywidualne warunki występujące w konkretnej sprawie, których stwierdzenie jest możliwe tylko w procesie stosowania prawa, by móc wydać decyzję zgodną z wolą ustawodawcy (por. Wojciech Jakimowicz "Zewnętrzne granice uznania administracyjnego", Państwo i Prawo z 2010 r. Nr 5). W realiach niniejszej sprawy organy obu instancji rozważyły sytuację rodzinną i dochodową zobowiązanego i nie negowały, że jest ona trudna ale uznały, że brak jest podstaw do przyznania Skarżącemu ulgi w postaci umorzenia należności z uwagi na fakt, że Skarżący nie podejmuje żadnych czynności w celu jej poprawy. Oznacza to, że organy obu instancji nie naruszyły ani przepisów postępowania, ani też art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentacji. W piśmie z [...] kwietnia 2016 r. zawarte zostały rozważania dotyczące pojęcia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz wskazano, że te dwa pojęcia winny być rozważone zgodnie z art. 7 k.p.a. przy podejmowaniu rozstrzygnięcia przez organ administracji. Pogląd powyższy jest prawidłowy. Jednak w realiach niniejszej sprawy organ rozważył pojęcie słusznego interesu strony analizując sytuację rodzinną i dochodową Skarżącego jak również przeanalizował kwestię interesu społecznego wskazując że obowiązek utrzymania dziecka ciąży zarówno na rodzicach chorych jak i zdrowych jak również uwzględniły fakt, że Skarżący nie podejmuje żadnych czynności aby swoją sytuację ustabilizować. W piśmie z [...] kwietnia 2016 r. zarzucono, że organy w sposób dowolny poczyniły ustalenia co do możliwości skorzystania przez Skarżącego z pomocy społecznej, jak również zadano pytanie, czy ewentualna kwota zasiłku w wysokości [...] złotych pokryłaby jakiekolwiek zadłużenie oraz podkreślono, że zasiłki okresowe wyłączone są spod egzekucji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że przedmiotem sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonej decyzji nie była kwestia ustalenia możliwości korzystania przez Skarżącego z zasiłków z pomocy społecznej, ale zbadanie, czy decyzja odmawiająca umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego wydana została przez organ po uwzględnieniu sytuacji dochodowej i rodzinnej Skarżącego. Również zawarte w decyzji informacje o powstrzymywaniu się przez Skarżącego z możliwości poprawy jego sytuacji nie mogą być odczytywane jako zmierzające do wykazania, że z Skarżący z ewentualnej kwoty zasiłków mógłby dokonać spłaty zadłużenia alimentacyjnego. W ocenie sądu powyższe stwierdzenia uznać należy za skierowaną przez organy do Skarżącego informację o możliwości skorzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, czy też podjęcia działań zmierzających do poprawy jego sytuacji, co jednak wymaga aktywności samego Skarżącego. W tym miejscu zwrócić uwagę należy, że Skarżący korzystał z renty w latach 2005-2007, co oznacza, że znane mu są procedury związane z ubieganiem się o to świadczenie. W sytuacji, w której Skarżący nie leczy się w sposób stały, nie występuje o ustalenie niezdolności do pracy, nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, organ rozpatrujące jego wniosek o umorzenie zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie mogą dokonać innych ustaleń faktycznych, niż te zawarte w zaskarżonej decyzji. Sąd podkreśla w tym miejscu, że Skarżący jest osobą w średnim wieku, nie zostało ustalone, by był osobą trwale niezdolną do pracy, wobec powyższego, przedwczesne byłoby przyjęcie, że nigdy nie będzie w stanie podjąć żadnej pracy czy też polepszyć swojej sytuacji. Nie można wykluczyć, że skorzystanie przez Skarżącego z pomocy społecznej, podjęcie leczenia, starań o rentę doprowadzi do wyjścia z bezdomności i bezrobocia. Sąd przypomina w tym miejscu, że Skarżący może ponownie występować o zastosowanie jednej z ulg przewidzianych w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zaś uzyskanie renty, podjęcie odpowiedniego leczenia i potwierdzenie tego zaświadczeniami lekarskimi czy też dokumentacją medyczną wpływać będzie na ocenę jego sytuacji rodzinnej i dochodowej, a co za tym idzie na możliwość zastosowania jednej z ulg. Wobec powyższego, sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co oznacza, że skarga jest bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.