I SA/Wa 2021/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 208/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje [...] od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. M. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 208/14. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżąca wskazała, że Prezydent [...] nie wykonał powołanego wyroku, mimo że termin wyznaczony przez Sąd już upłynął. Ponadto bezskuteczne pozostały wystosowane przez skarżącą wezwania organu do wykonania wyroku, jak również nie odniosła skutku okoliczność wymierzenia organowi grzywien wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1015/15, z dnia 23 września 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 161/16, z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 269/18 i z dnia 26 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2321/18 w łącznej wysokości 15 500 zł za niewykonanie powołanego wyroku z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 208/14, co w pełni uzasadnia niniejszą skargę. Wobec powyższego skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi grzywny w wysokości nie mniejszej niż 25 000 złotych, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przeprowadzenie postępowania o ukaranie organu administracji grzywną w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 § 2 powołanej ustawy zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego oraz wpisu od skargi, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi oraz nierozpoznawanie jej w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, w rozpoznawanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym wyrokiem z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 208/14 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] sierpnia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. Hip. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta wraz z prawomocnym wyrokiem wpłynęły do organu dnia [...] lutego 2015 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoczął bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. Termin ten upłynął dnia [...] kwietnia 2015 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, pomimo uprzednich wezwań przez skarżącą do wykonania powyższego wyroku oraz wymierzenia 4-krotnie organowi grzywien orzeczeniami Sądu z dnia 4 września 2015 r., z dnia 23 września 2016 r., z dnia 18 lipca 2018 r. i z dnia 26 lutego 2019 r. w łącznej wysokości 15 500 zł oraz przyznania na rzecz skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] zł, Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Skoro zatem Prezydent [...] w terminie wyznaczonym wyrokiem tutejszego Sądu sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie organowi z tego powodu grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania. W tej sytuacji skutkowało to wymierzeniem organowi grzywny w wysokości 10.000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 powołanej ustawy i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 ma bowiem za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego prawomocnym wyrokiem obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Sąd wziął pod uwagę, że Prezydent [...] już czterokrotnie został ukarany grzywnami za niewykonanie wyroku, jednak sankcje te nie odniosły skutku w postaci zdyscyplinowania organu do wykonania wyroku Sądu z dnia 7 października 2014 r. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 7 października 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 208/14, ze względu na swoją długotrwałość i uporczywość stanowi jaskrawy przykład postawy podważającej zaufanie jednostek do organów władzy publicznej. Tym samym w ocenie Sądu zaistniały podstawy do stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów [...] należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw skomplikowanych i trudnych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe okoliczności nie podważają jednak prawidłowości zajętego stanowiska, gdyż w ocenie Sądu nie mogą one stanowić usprawiedliwienia ponad czteroletniego niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Uwzględniając zaistniałe w niniejszej sprawie okoliczności, Sąd uznał, że zasadnym będzie przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w kwocie [...] złotych tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu powołanego wyżej wyroku. W ocenie Sądu środek przewidziany w art. 154 § 7 powołanej ustawy powinien mieć charakter wyjątkowy, jak też musi wystąpić uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącej wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala w ocenie Sądu na przyjęcie, że tak należy zakwalifikować działanie organu w niniejszej sprawie. Brak praktycznie jakichkolwiek działań organu zmierzających bezpośrednio do jak najszybszego rozpatrzenia sprawy oraz zmierzających do zakończenia toczącego się od [...] r. postępowania administracyjnego, mimo czterokrotnego ukarania organu przez Sąd grzywną, budzi uzasadnioną obawę, że bez przyznania tej kwoty na rzecz skarżącej wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Podkreślić należy, że kwota przyznana na podstawie art. 154 § 7 powołanej wyżej ustawy stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za uporczywe zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania, nie zaś naprawienie poniesionej szkody. Kwestia możliwości i zasad dochodzenia odszkodowania została uregulowana w sposób odrębny w art. 154 § 4 i 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy.