I SA/Wa 2022/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Emilia Lewandowska (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi E.L., B.O., M.R. i M.R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] , decyzją z [...] sierpnia 2012 r. w [...], uchylił w całości decyzję Prezydenta W. z [...] sierpnia z 2009 r. nr [...] orzekającą o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul.[...] , ozn. hip. nr [...] wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] z obrębu [...] będących własnością Skarbu Państwa i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowania gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Grunt ten został objęty w posiadanie przez gminę W. w dniu [...] sierpnia 1948 r. W dniu 16 lutego 1949 r. do Zarządu Miejskiego w W. wpłynął wniosek Z. S. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Strony wykazały legitymację do występowania w przedmiotowym postępowaniu przedkładając do akt stosowne prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Obecnie grunt przedmiotowej nieruchomości wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...], [...], [....] z obrębu [...], stanowiących własności Skarbu Państwa. Działki te pozostają we władaniu [...]. Zgodnie z informacją uzyskaną przez organ odwoławczy, przekazaną przez Wydział Architektury i Budownictwa W. przy piśmie z [...] października 2011 r., działka nr [...] z obrębu [...] została podzielona na działkę nr [...] oraz [...] na podstawie operatu geodezyjnego zatwierdzonego decyzją Prezydenta W. Nr [...] z [...] lutego 2010 r. Nowopowstała działka nr [...] została następnie podzielona na działkę nr [...] oraz [...] z obrębu [...] na podstawie operatu geodezyjnego zatwierdzonego decyzją Prezydenta W. nr [...] z [...] lutego 2011 r. Organ I instancji jako główną i jedyną przyczynę odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego powołał fakt niewypełnienia w postępowaniu dyspozycji art. 93 ust. 3b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i na tej podstawie, stwierdzając, iż z uwagi na brak wyodrębnionego przedmiotu roszczenia w postaci wydzielonej części nieruchomości w granicach hipotecznych rozpatrzył wniosek w sposób odmowny. Przy czym organ odwoławczy uznał, że oparcie tego rozstrzygnięcia na podstawie opinii zastępcy dyrektor Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. z [...] czerwca 2009 r., oraz pisma Delegatury Urzędu W. z sierpnia 2009 r. w przedmiocie podziału działki nr [...] nie odpowiada warunkom [...] przewidzianym w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Jeżeli realizacja roszczeń dotychczasowych właścicieli nieruchomości wymaga podziału nieruchomości to powinno to nastąpić w formie procesowej, zgodnie z przepisami działu III rozdział 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dopiero orzeczenie wydane na podstawie art. 95 ust. 4 w zw. z art. 96 ust. 1 ustawy pozwoli stwierdzić, czy jest lub nie jest możliwe dokonanie podziału tej nieruchomości. Decyzji w przedmiocie podziału nieruchomości nie mogą zastąpić opinie, które nie są decyzjami administracyjnymi w sprawie podziału. Organ odwoławczy stwierdził również, że organ I instancji nie zastosował się do treści przepisu art. 7 ust. 2 powołanego dekretu, a mianowicie nie odniósł się do tego czy sposób korzystania z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego wynika, że w dacie orzekania przez ten organ przedmiotowy teren nie był objęty żadnym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast na etapie rozpoznawania odwołania od decyzji Prezydenta W. z [...] sierpnia 2009 r. zaszła zmiana istotnych dla postępowania okoliczności, a mianowicie na teren nieruchomości przy ul. [...] w W. uchwalono plan zagospodarowania przestrzennego Uchwałą nr [...] z [...] stycznia 2010 r. (Dz. Urz.[...] ) oraz Uchwałą z [...] lipca 2010 r. nr [...] (Dz. Urz. [...].). Wypis oraz rysunek obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego pozyskał organ drugiej instancji. W ocenie organu odwoławczego, jeżeli organ taki otrzymał nowe materiały dowodowe, wskazujące na nowe okoliczności sprawy, powinien uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 138 § 2 kpa gdyż ma to znaczenie dla strony, która ma prawo do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy. Zdaniem tego organu wskutek uchwalenia planu zagospodarowania przestrzennego po dniu wydania zaskarżonej decyzji Prezydenta W. w sposób istotny zmienił się zakres orzekania w sprawie, co skutkuje koniecznością ponownego rozpoznania sprawy przez organ I instancji ze względu na konieczność respektowania zasady dwuinstancyjności, zawartej w art. 15 kpa. Konieczność przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji wynika ponadto z naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niewyjaśnienie statusu [...]. Brak jest dokumentów, z których wynikałby konkretny tytuł tego podmiotu do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy uznał, iż Prezydent W. dokonał błędnej interpretacji jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy z dnia 26 października 1945 r., tj. przesłanki korzystania z gruntu dającego się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, przyjmując za podstawę w tym zakresie nieskorelowane z treścią podstawy prawnej rozstrzygnięcia dokumenty oraz nie zgromadził w stopniu dostatecznym materiału dowodowego, pozwalającego ustalić prawidłowo krąg stron postępowania, przez co naruszył art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Ponadto, w sprawie zaszła istotna zmiana okoliczności faktycznych, które winny być przedmiotem ponownego rozstrzygnięcia przez organ I instancji. Uzasadnia to uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W skardze na decyzję Wojewody [...] E. L., B. O., M. R. i M. R. zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 138 § 2 kpa, art. 7 kpa, art. 8 kpa, art. 12 § 1 i 2 kpa, art. 35 § 3 kpa oraz naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 ust 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowania gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Prezydent W. odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości dekretowej decyzją z [...] sierpnia 2009 r. uzasadnił tym, że "(...)Z uwagi na brak wyodrębnionego przedmiotu roszczenia w postaci wydzielenia części nieruchomości w granicach hipotecznych nie ma możliwości oddania przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste na rzecz spadkobierców dawnego właściciela". Niemożność wyodrębnienia nieruchomości dekretowej poprzez podział działki gruntu w skład, której obecnie ta nieruchomość wchodzi organ I instancji oparł wyłącznie na informacjach uzyskanych od zastępcy dyrektora Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. i Delegatury Urzędu W. Organ odwoławczy takie postępowanie organu I instancji uznał za nieprawidłowe i wskazał, że jeżeli realizacja roszczeń dotychczasowych właścicieli nieruchomości wymaga jej podziału, to powinno to nastąpić w formie procesowej, zgodnie z przepisami działu III rozdział 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i tylko orzeczenie wydawane w toku postępowania podziałowego pozwoli stwierdzić, czy jest lub nie jest możliwe dokonanie podziału takiej nieruchomości. Z takimi stanowiskiem organu należy się w pełni zgodzić gdyż tylko wynik postępowania o podział nieruchomości decyduje o tym czy podział nieruchomości jest prawnie możliwy. Wprawdzie w toku postępowania odwoławczego zostały wydane decyzje zatwierdzające podział działek składających się na przedmiotowe nieruchomości, ale pomimo tego organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji nie był władny do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku dekretowego o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Decyzje podziałowe organ odwoławczy przywołał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - są to decyzja Prezydenta W. z [...] lutego 2010 r. nr [...] zatwierdzająca podział działki nr [...] na działkę nr [...] oraz nr[...] , z obrębu[...] , i decyzja Prezydenta W. z [...] lutego 2011 r. nr [...] zatwierdzająca podział działki nr [...] na działkę nr [...] i [...]. Kserokopię decyzji z [...] lutego 2010 r. skarżący załączyli do akt sądowych (4.27-29). Samo wydzielenie nieruchomości dekretowej w jej granicach hipotecznych nie rozstrzyga o tym czy użytkowanie wieczyste może być spadkobiercom dawnego właściciela ustanowione. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przyznanie prawa użytkowania wieczystego następuje wtedy, gdy sposób korzystania z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji w ogóle tej kwestii nie badał, gdyż decyzję odmowną oparł na innych, bezpodstawnych, przesłankach. Co więcej, w dacie wydania decyzji przez organ I instancji dla przedmiotowej nieruchomości nie istniał plan zagospodarowania przestrzennego. Dopiero taki plan został uchwalony w toku postępowania odwoławczego, co powołuje organ odwoławczy. Plan został uchwalony Uchwałą nr [...] z [...] stycznia 2010 r. i Uchwałą nr [...]z [...] lipca 2010 r. Wynika z powyższego, że organ I instancji w ogóle nie poczynił ustaleń co do przesłanek określonych w art. 7 ust. 2 dekretu z 26 października 1945 r., a w toku postępowaniami przed organem II instancji pojawiły się nowe dowody (decyzje zatwierdzające podział nieruchomości, plan zagospodarowania przestrzennego), które nie istniały w postępowaniu przed organem I instancji, a których ocena ma fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia istoty sprawy. W tej sytuacji dokonanie ustaleń mających istotny wpływ na wynik sprawy przez organ odwoławczy naruszałoby zasadę dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa, ponieważ pozbawiałoby strony możliwości ich kwestionowania w trybie postępowania zwyczajnego. Zaistniały więc przesłanki określone w art. 138 § 2 kpa do uchylenia przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Takie rozstrzygnięcie zostało zawarte w zaskarżonej decyzji. Zarzut skargi naruszenia art. 138 §2 kpa, oraz art. 7, art. 8, art. 12 § 1, 2 kpa nie znajduje więc uzasadnienia. Organ odwoławczy, ze względów wyżej omówionych, nie był władny do oceny, czy zostały spełnione warunki z art. 7 ust 1 i 2 dekretu wobec czego nie naruszył tego przepisu. Zarzut naruszenia art. 35 § 3 kpa podlegałby ocenie tylko wtedy, gdyby zostało wykazane przez skarżących, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, a skarżący tego nie wykazali (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uznając zatem zarzuty skargi za bezzasadne Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.